KIRGIZ TÜRKÇESİ ATASÖZLERİNDE ERKEK İMGESİ

Songül Şen

doi:10.7884/teke.1312751

KIRGIZ TÜRKÇESİ ATASÖZLERİNDE ERKEK İMGESİ

Öz

Atasözleri, müşterek bir anlaşma ve iletişim kurma sistemi olan dilin tarihçesi kadar eskilere dayanmakta ve sözlü gelenek içinde doğup gelişmektedir. Yazılı gelenekte ise en eski metinlerden olan Orhun Abideleri’nde, Türk atasözlerinin ilk örneklerine rastlanılmaktadır. Bu örneklerden bazılarının birtakım değişikliklerle de olsa Türk dilinin lehçelerinden biri olan Kırgız Türkçesinde hâlâ yaşıyor olması söz konusu lehçenin önemini göstermektedir. Ortak kültür mirasımızı, değer yargılarımızı bugünlere taşıyabilmiş olan Kırgız atasözlerinin incelenmesi de bu denli önem arz etmektedir. Bu çalışmada Kırgız atasözlerine yansıyan erkek imgesi ele alınmış ve Kırgız erkeğinin toplumsal temsilinin temaları belirlenmeye çalışılmıştır. Tarama yöntemiyle erkek ile ilgili (eril/masculine) ve erkeği işaret eden kelimelerin geçtiği 545 atasözü 5 gruba ayrılarak incelenmiştir. Bu gruplama ile Kırgız toplumunda erkeğin Kırgız atasözlerindeki yerinin ortaya konulması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Abduldayev, E. ve İsayev D. (1969). Kırgız tilinin tüşündürmö sözdügü. Bişkek: Mektep Basması.
Aksu, B. T., Akalın, Ş. H. ve Toparlı, R. (2022). Türk atasözleri sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Alkaya, E. (2001). Tatar Türkçesindeki dil ve söz ı̇le ı̇lgili atasözleri üzerine bir değerlendirme. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C.11, S. 2, 5<5-76.
Arık, H. (2009). Kahvehanede erkek olmak: kamusal alanda erkek egemenliğinin antropolojisi. Cins Cins Mekân (Der. Ayten Alkan). İstanbul: Varlık Yayınları.
Arıkoğlu, E., Alimova, C., Askarova, R. ve Selçuk, B. K. (2018). Kırgızca-Türkçe sözlük I. Bişkek: Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Yayınları.
Avşar, S. (2017). Toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında tarihsel rollerini yitiren erkekliğin çöküşü: küllerinden “yeni erkek”liğin doğuşu. KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi, 3(2), 224-241.
Baycigitov, K., Samatov, K. ve Kasımaliyev, B. C. (2002). Kırgız adabiyatı. Bişkek: Mektep.
Cumakadırovna, A. B. (2010). Türk elderinin makaldarının calpılıktarı cana özgöçölüktörü (Kırgız, Altay, Hakas, Tuva Makaldarı). Karakol.

Çankaya, S. (2014). Kırgız sözlüğü Kırgızca-Türkçe. İstanbul: Bilge Kültür Sanat.
Çelik Şavk, Ü. (2002). Kırgız atasözleri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Dıykanbay, M. (2022). Sovyet ideolojisinin yansıdığı Kırgız atasözleri. Uluslararası Medeniyet Çalışmaları Dergisi, 7(2), 162-170.
Ercilasun, A. B. (Ed.). (1991). Karşılaştırmalı Türk lehçeleri sözlüğü-I. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
Güngör, A. ve Cailova Güngör, A. (1998). Kırgız atasözleri. Ankara: Engin Yayınevi.
Ibıray Uuulu- Koyçumanov, C. (haz.) (2001). El adabiyatı seriyası makal-lakaptar. C. 10, Bişkek.
Kerimoğlu, C. ve Doğan, G. (2015). Türkçede cinsiyet görünümleri ve çağrışımsal zihniyet. TÜBAR- XXXVIII Güz.
Mahmûd, K. (2005). Dîvânü Lügati’t-Türk. (Çev. Serap Tuğba Yurteser). İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
Muratov, A., Şeriev, C. ve İsakov, K. (2014). Kırgız adabiyatı: malımattama. Bişkek.
Oğuz, M. Ö., Ekici M., Aça M., Düzgün, D., Akarpınar, R. B., Arslan, M., Yılmaz, M., Eker, G. Ö. ve Özkan, T. (2012). Türk halk edebiyatı el kitabı. Ankara: Grafiker Yayınları.
Parlatır, İ. (2007). Atasözleri ve deyimler. C. I, Ankara: Yargı Yayınevi.
Parlatır, İ. vd. (1998). Türkçe sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Sarsek, N. (2018). Kuzeybatı grubu Türk lehçelerı̇ndekı̇ (Başkurt, Kazak, Kırgız, Nogay, Tatar) tabı̇at konulu atasözlerı̇ ve Türkı̇ye Türkçesı̇ atasözlerı̇ ı̇le karşılaştırılması. Yayımlanmış Doktora Tezi, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Sertkaya, O. F. (1983). Eski Türk atasözleri üzerine. Şükrü Elçin Armağanı (s. 275-292). Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Armağan Dizisi:1, Ankara.
Uçan, G. (2016). Toplumsal cinsiyetin öteki yüzü-erkek. Proje: Türk Erkeklerinde Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Ölçeği’nin Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması.
Usupbekov, Ş. (1982). Kırgız makal-lakaptarı. Firunze.
Yuhadin, K. K. (1994). Kırgız sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Zakitov S. (1973). “Makal, ılakaptar”, Kırgız elinin oozeki çıgarmaçılık tarihinin oçerki. (red. A.İsabekova-F. S. Rabihanova). Frunze.
Zeybekoğlu, Ö. (2010). Toplumsal cı̇nsı̇yet rollerı̇ bağlamında Türk toplumunun erkeklı̇k algısı. ETHOS: Felsefe ve Toplumsal Bilimlerde Diyaloglar, 3(1) Ocak.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Edebi Çalışmalar (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Songül Şen Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

15 Haziran 2023

Gönderilme Tarihi

5 Kasım 2022

Kabul Tarihi

28 Şubat 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 12 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.7884/teke.1312751

IZ

https://izlik.org/JA76GY69NK

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Şen, S. (2023). KIRGIZ TÜRKÇESİ ATASÖZLERİNDE ERKEK İMGESİ. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 12(2), 518-545. https://doi.org/10.7884/teke.1312751

AMA

1.Şen S. KIRGIZ TÜRKÇESİ ATASÖZLERİNDE ERKEK İMGESİ. TEKE. 2023;12(2):518-545. doi:10.7884/teke.1312751

Chicago

Şen, Songül. 2023. “KIRGIZ TÜRKÇESİ ATASÖZLERİNDE ERKEK İMGESİ”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 12 (2): 518-45. https://doi.org/10.7884/teke.1312751.

EndNote

Şen S (01 Haziran 2023) KIRGIZ TÜRKÇESİ ATASÖZLERİNDE ERKEK İMGESİ. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 12 2 518–545.

IEEE

[1]S. Şen, “KIRGIZ TÜRKÇESİ ATASÖZLERİNDE ERKEK İMGESİ”, TEKE, c. 12, sy 2, ss. 518–545, Haz. 2023, doi: 10.7884/teke.1312751.

ISNAD

Şen, Songül. “KIRGIZ TÜRKÇESİ ATASÖZLERİNDE ERKEK İMGESİ”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 12/2 (01 Haziran 2023): 518-545. https://doi.org/10.7884/teke.1312751.

JAMA

1.Şen S. KIRGIZ TÜRKÇESİ ATASÖZLERİNDE ERKEK İMGESİ. TEKE. 2023;12:518–545.

MLA

Şen, Songül. “KIRGIZ TÜRKÇESİ ATASÖZLERİNDE ERKEK İMGESİ”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, c. 12, sy 2, Haziran 2023, ss. 518-45, doi:10.7884/teke.1312751.

Vancouver

1.Songül Şen. KIRGIZ TÜRKÇESİ ATASÖZLERİNDE ERKEK İMGESİ. TEKE. 01 Haziran 2023;12(2):518-45. doi:10.7884/teke.1312751

Cited By

Art ve Eş Zamanlılık Bağlamında Oğul ve Oğlan

Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1390628