KAZAK TÜRKÇESİNDE BAĞLAÇLAR VE GÖREVLERİ

Süleyman Efendioğlu; Saniya Serdalina

doi:10.7884/teke.1312758

KAZAK TÜRKÇESİNDE BAĞLAÇLAR VE GÖREVLERİ

Öz

Türkiye Türkçesinde olduğu gibi Kazak Türkçesinde de bağlaçlar; sözcükleri, sözcük gruplarını, cümleleri veya çeşitli ifadeleri biçim ya da anlam yönünden birbirine bağlayan, bunların arasında çeşitli anlam ilgileri kuran, kendi başına müstakil anlamı bulunmayan ancak cümle içerisinde anlam kazanan ve bu yönleriyle edatlarla birlikte dilde görev elemanı olarak kullanılan sözcüklerdir. Kazak Türkçesi öteden beri bünyesinde barındırdığı zengin bağlaç kadrosuyla dilcilerin dikkatini çeken önemli bir Türk lehçesidir. Çalışmamızda Kazakçanın bağlaçları, yapı ve görev/işlev yönünden incelenerek Kazak gramer kitapları ve yazılı metinler ışığında tasnif edilip açıklanmaya çalışılacaktır. Bu bağlamda Kazak edebiyatından seçilmiş çeşitli edebî metinlerden (roman, uzun hikâye “povest”, hikâye vb.) istifade edilecektir. Ayrıca söz konusu bağlaçların, görevlerine göre Türkiye Türkçesi ile karşılaştırılması da yapılacaktır. Böylece fiilimsilerle beraber Türkçenin kıvrak ve zengin anlatım tarzına, işlek ifade gücüne değer katan bağlaçların önemine dikkat çekilecek; özelde Kazak Türkçesinin genelde ise Türk dilinin bağlaç konusu irdelenmiş olacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Abişeva, K. M., Omarova S. K. (2019). Til ğılımınıñ zerttelüw tariyxı: Monografïya. Astana: Tau Üniversitesi Yayınları.
Atabay, N., Özel, S. ve Kutluk, İ. (2003). Sözcük türleri. İstanbul: Papatya Yayıncılık.
Banguoğlu, T. (1998). Türkçenin grameri. Ankara: TDK Yayınları.
Bekturov, Ş. K. (2006) Kazak tili (leksika, fonetika, morfologiya, sintaksis). Almatı: Atamura Yayınevi.
Bekturov, Ş. K., Bekturova, A. Ş. (2008). Kazak tili (ana tili deñgeyinde üyretüw kuralı). Almatı: Atamura.
Bilgegil, M. K. (1984). Türkçe dilbilgisi. İstanbul: Dergâh Yayınevi.
Biray, N., Ayan, E., Kurmangaliyeva Ercilasun, G. (2015). Çağdaş Kazak Türkçesi, ses-şekil-cümle bilgisi-metinler. İstanbul: Bilge Kültür Sanat Yayınları.
Delice, H. İ. (2008). Sözcük türleri. Sivas: Asitan Yayınları.

Demir, N., Yılmaz, E. (2003). Türk Dili el kitabı. Ankara: Grafiker Yayınları.
Deny, J. (1941). Türk Dili grameri (Osmanlı lehçesi), Çev. Ali Ulvi Elöve. İstanbul: Maarrif Matbaası.
Doğan, A. T. (2021). Türkiye Türkçesinde edatlar. İstanbul: Kriter Yayınevi.
Ediskun, H. (1999). Türk dilbilgisi. İstanbul: Remzi Kitabevi.
Efendioğlu, S. (2006). Cümle menşeli edatlar. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 31, 193-207.
Efendioğlu, S. (2007). “Edatların Sınıflandırılması”, Erciyes Dergisi, 353, 27-29.
Ercilasun, A. B., vd. (2007). Türk Lehçeleri grameri. Ankara: Akçağ Yayınevi.
Ergin, M. (1995). Türk dil bilgisi. İstanbul: Bayrak Yayınevi.
Gencan, T. N. (2001). Dilbilgisi, Ankara: Ayraç Yayınları.
Gülensoy, T. (2010). Türkçe el kitabı. Ankara: Akçağ Yayınları.
Hacıeminoğlu, N. (1992). Türk dilinde edatlar. İstanbul: MEB Basımevi.
Hengirmen, M. (1995). Türkçe dilbilgisi. Ankara: Engin Yayınevi.
Iskakov, A. (1974). Kazirgi Kazak tili (morfologiya). Almatı: Mektep Baspası.
İbragimov, K. (2015). Kazak tili. Almatı: Şın Kitap Yayınevi.
İsayev, S. M. (2007). Kazak tili. Almatı: Öner Baspası.
Kazak SSR Ğılım Akademiyası Til Bilimi İnstitutı (1967). Kazak tiliniñ grammatikası-I, morfologiya. Almatı.
Koç, K., Doğan, O. (2004). Kazak Türkçesi grameri. Ankara: Gazi Kitabevi.
Korkmaz, Z. (1961). Türkiye Türkçesinin ki bağlacı, ki şüphe edatı arasındaki yapı ve görev ayrılığı. Türk Dili Üzerine Araştırmalar, Cilt: I, Ankara: TDK Yayınları.,620-624.
Korkmaz, Z. (2003). Gramer terimleri sözlüğü. Ankara: TDK Yayınları.
Korkmaz, Z. (2007). Türkiye Türkçesi Grameri -Şekil Bilgisi-. Ankara: TDK Yayınları.
Köşen, T. İ. (vd.) (2000) Kazak Tilin Üyreneyik, Ankara: Bilig Yayınları.
Mansuroğlu, M. (1955). Türkçe Cümle Çeşitleri ve Bağlayıcıları. Ankara: TDK Yayınları.
Orazbayeva, F., Sağidolda, G., Kasım, B., Kobılanova, A., Esenova, K., İsabekova, U., Kasabek, K., Baltabayeva, J., Muxamadi, K., Raxmetova, R., Köpbeyeva, J. (2005). Kazirgi Kazaq Tili - Okuw Kuralı. Almatı: Print-S Baspası.
Rısbayeva, G. (2008). Kazak Tili (Grammatikalık Anıktağış). Almatı: Atamura.
Serğaliyev, M., Ayğabılov, A., Külkenov O. (1991). Kazirgi Kazak Ädebi Tili. Almatı: Ana Tili Baspası.
TDK (2009). Güncel Türkçe Sözlük. http://www.tdk.gov.tr. (https://sozluk.gov.tr/)
Yavuz, E. (2018). Kazak Türkçesinde Yan Cümleler (Kazak Türkçesi-Türkiye Türkçesi Karşılaştırmalı). Yayımlanmamış Doktora Tezi, Erzurum: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dilbilim (Diğer), Edebi Çalışmalar (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Süleyman Efendioğlu Bu kişi benim
Türkiye

Saniya Serdalina Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

15 Haziran 2023

Gönderilme Tarihi

17 Mart 2023

Kabul Tarihi

4 Mayıs 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 12 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.7884/teke.1312758

IZ

https://izlik.org/JA35MP87JM

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Efendioğlu, S., & Serdalina, S. (2023). KAZAK TÜRKÇESİNDE BAĞLAÇLAR VE GÖREVLERİ. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 12(2), 546-577. https://doi.org/10.7884/teke.1312758

AMA

1.Efendioğlu S, Serdalina S. KAZAK TÜRKÇESİNDE BAĞLAÇLAR VE GÖREVLERİ. TEKE. 2023;12(2):546-577. doi:10.7884/teke.1312758

Chicago

Efendioğlu, Süleyman, ve Saniya Serdalina. 2023. “KAZAK TÜRKÇESİNDE BAĞLAÇLAR VE GÖREVLERİ”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 12 (2): 546-77. https://doi.org/10.7884/teke.1312758.

EndNote

Efendioğlu S, Serdalina S (01 Haziran 2023) KAZAK TÜRKÇESİNDE BAĞLAÇLAR VE GÖREVLERİ. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 12 2 546–577.

IEEE

[1]S. Efendioğlu ve S. Serdalina, “KAZAK TÜRKÇESİNDE BAĞLAÇLAR VE GÖREVLERİ”, TEKE, c. 12, sy 2, ss. 546–577, Haz. 2023, doi: 10.7884/teke.1312758.

ISNAD

Efendioğlu, Süleyman - Serdalina, Saniya. “KAZAK TÜRKÇESİNDE BAĞLAÇLAR VE GÖREVLERİ”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 12/2 (01 Haziran 2023): 546-577. https://doi.org/10.7884/teke.1312758.

JAMA

1.Efendioğlu S, Serdalina S. KAZAK TÜRKÇESİNDE BAĞLAÇLAR VE GÖREVLERİ. TEKE. 2023;12:546–577.

MLA

Efendioğlu, Süleyman, ve Saniya Serdalina. “KAZAK TÜRKÇESİNDE BAĞLAÇLAR VE GÖREVLERİ”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, c. 12, sy 2, Haziran 2023, ss. 546-77, doi:10.7884/teke.1312758.

Vancouver

1.Süleyman Efendioğlu, Saniya Serdalina. KAZAK TÜRKÇESİNDE BAĞLAÇLAR VE GÖREVLERİ. TEKE. 01 Haziran 2023;12(2):546-77. doi:10.7884/teke.1312758

Cited By

Kazak Türkçesi Özelinde Bağlaçların Türk Dilindeki Varlığı ve Tarihsel Gelişimi

Mavi Atlas

https://doi.org/10.18795/gumusmaviatlas.1659791