The Collepse and Distribution of Juan Juans

Öz

Juan-Juans, the descendants of Mongol Donghus, are established a state by uniting some nomadic tribes between 4th-6th centuries. After Anaguey ascended the throne in 520, the indication of decline emerged because of inner conflict and aggression of neighboring states. The collapse of Juan-Juan state is accepted as one of the major event of Inner Asia. The major factors of collapse of Juan-Juan state are inner conflict and the aggression of Turkic state and Northern Tshi dynasty. Most of the Juan-Juan population was subjected to newly established Turkic state. Also Juan-Juans fused in small fractions to other Mongol and Turkic tribes like Khitan, Shi-wei, Hi and Uyghur. We consider that they are mentioned as Otuz Tatars and Tokuz Tatar in the Orkun inscription. Also we consider that the ones who escaped to Shi-wei lands are Meng-wu Shi-weis.

Anahtar Kelimeler

• Juan-Juan, Mongols, Turkic state.

Juan-Juanların Çöküşü ve Dağılışı

Öz

Eski Tung-hular soyundan gelen Moğol ırklı Juan-juanlar IV-VI. yüzyıllar arasında Merkezî Asya’da bazı göçebe kavimleri birleştirerek bir devlet kurmuşlardır. 520 yılında, Anaguey tahta oturduktan sonra, iç kavga ve dışarıdan gelen saldırılar nedeniyle Juan-juan devleti çöküş emareleri göstermeye başladı. Juan-juan devletinin yıkılması, Merkezî Asya göçebe tarihinin en önemli olaylarından biri olarak kabul edilmektedir. Onların devletinin yıkılış sebeplerinin başlıcaları; iç kavga, Kök Türk ve Kuzey Ts’i devletlerinin saldırıları idi. Tarihî hadiselerden anladığımıza göre, Juan-juan halkının çoğu yeni kurulan Kök Türk Devleti’ne itaat etmiştir. Ayrıca Juan-juanlar ufak aileler hâlinde Kitan, Hi, Shi-wei, Uygur gibi Moğol ve Türk kabilelerine giderek bunların arasında yaşamışlar ve zamanla bunlarla karışmışlardır. Kök Türkler’e tabi olanların Orkun kitabelerinde Otuz Tatar ve Tokuz Tatarlar şeklinde zikredildiğini düşünüyoruz. Shi-wei topraklarına kaçıp orada yerleşen halkın Meng-wu Shi-weileri olduğunu sanıyoruz.

Anahtar Kelimeler

• Juan-juanlar, Moğollar, Kök Türkler.

Kaynakça

1. GÖMEÇ, S. (2009). Kök Türk Tarihi. (3. Baskı). Ankara.
2. HANDSUREN, TS. (2005). Jujanii Haant Uls ba Tüühiin Zarim Sudalga. Ulaanbaatar.
3. KLAŞTORNY, S. G. ve SULTANOV, T. İ. (2004). Kazakistan Türkün Üç Bin Yılı. çev. D. A. Batur, İstanbul.
4. LING, L. K. (1978). Toba Wei Sülalesi Devrinde Çin’in Kuzey ve Batı Komşuları. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara.
5. LIU, M. T. (2006). Çin kaynaklarına göre Doğu Türkleri. çev. E. Kayaoğlu, D. Banoğlu, İstanbul.
6. ONAT, A. (1977). 5. Asırda Kuzey Çin’de Kurulan Hsia Hun Devleti (MS 407-431), Ankara.
7. SUHBAATAR, G. (1992). Mongoliin Tüühiin Deej Biçig. Ulaanbaatar.
8. WOO, D. CH. (1995). Juan-Juan’lar. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara.

9. Klaştorny S. G- Sultanov. T. İ., Kazakistan Türkün Üç Bin Yılı, Çev, D. A. Batur, 2. baskı, İstanbul 2004, s. 86.