THE SOCIOCULTURAL ANALYSIS OF FOOD ELEMENTS IN ALTIN KÖPRÜ TURKISH LANGUAGE TEACHING BOOKS

Öz

Food culture, which has an important place in language and heritage, is an effective tool in language teaching. The inclusion of food-related elements in language teaching supports students to better grasp the cultural context. The aim of this study is to examine the food elements from a sociocultural perspective in the Altın Köprü Turkish language teaching set prepared by Kyrgyzstan-Turkey Manas University and to determine the effects of these elements on language teaching. Using document analysis as a qualitative method, textbooks were selected as the primary data source. The data were obtained based on the criteria established by Okur and Keskin (2013) to identify the transmission of cultural elements in textbooks used for teaching Turkish as a foreign language. The collected data were then analyzed through content analysis. As a result of the content analysis, it was determined that the activities related to food elements were mostly found in A1 and B1 level textbooks and these activities mainly focused on listening skills. The results obtained were compared them with the findings of the studies in the literature and various suggestions were presented in this direction.

Anahtar Kelimeler

• Culture transmission
• food element
• textbooks

ALTIN KÖPRÜ TÜRKÇE ÖĞRETİMİ KİTAPLARINDA SOSYOKÜLTÜREL İÇERİK: YEMEK UNSURLARI ÖRNEĞİ

Öz

Dil ve kültürün içinde önemli bir yere sahip olan yemek kültürü, dil öğretiminde etkili bir araç olarak yer almaktadır. Yemekle ilgili unsurların dil öğretimine dâhil edilmesi öğrencilerin kültürel bağlamı daha iyi kavramalarını desteklemektedir. Bu araştırmanın amacı, Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi tarafından oluşturulan Altın Köprü Türkçe Öğretim Seti’nde yer alan yemek ögelerini sosyokültürel yönden incelemek ve bu ögelerin dil öğretimine etkilerini belirlemektir. Araştırmada, yemek kültürünün dil öğretiminde nasıl kullanıldığını tespit etmek hedeflenmektedir. Bu bağlamda yemek ögelerinin kültür aktarımının yanı sıra dil öğrenimine sağladığı katkılar ele alınmaktadır. Tarama modelindeki bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olarak doküman analizi tercih edilmiştir. Bu çerçevede kaynak olarak ders kitapları seçilmiştir. Verilerin elde edilmesinde Okur ve Keskin’in (2013) yabancılara Türkçe öğretiminde ders kitaplarındaki kültürel ögelerin aktarımını tespitine yönelik belirledikleri ölçütler temel alınmıştır. Toplanan veriler ise içerik analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Elde edilen içerik analizi sonucunda yemek ögelerine yönelik etkinliklerin en çok A1 ve B1 seviyesindeki ders kitaplarında yer aldığı ve bu etkinliklerin ağırlıklı olarak dinleme becerisine odaklandığı belirlenmiştir. Ulaşılan sonuçlar, literatürdeki çalışmaların bulgularıyla karşılaştırılmış ve bu doğrultuda çeşitli öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Ders kitapları
• kültür aktarımı
• yemek unsuru

Kaynakça

1. Akın, E. ve Özenç, E. (2020). Yabancılara Türkçe öğretim kitaplarında kültür aktarımı ile metin ve görsel bütünlüğünün incelenmesi (ABC çocuklar için Türkçe öğretim seti A1-A2). Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 207-229. doi:10.20493/birtop.750079
2. Akın, G., Özkoçak, V. ve Gültekin, T. (2015). Geçmişten günümüze geleneksel Anadolu mutfak kültürünün gelişimi. Antropoloji Dergisi, 30, 33-51. doi:10.1501/antro_0000000319
3. Albayrak, A. (2013). Farklı milletlerden turistlerin Türk mutfağına ilişkin görüşlerinin saptanması üzerine bir çalışma, Journal of Yasar University, 30(8), 5049-5063. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/179396
4. Alyılmaz, C. ve Er, O. (2016). Yabancılara Türkçe öğretimi uygulamalarında öğretmenlerin kültürel farkındalık oluşturmadaki etkisinin değerlendirilmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 5(3), 1392-1413. doi:10.7884/teke.721
5. Alyılmaz, C. ve Er, O. (2018). İkinci dil olarak Türkçe Öğrenen Öğrencilerin Türk Kültürüne Yönelik Farkındalıklarının İncelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(3), 1269-1285. doi:10.17240/aibuefd.2018.18.39790-471115
6. Arlı, M. ve Gümüş, H. (2007). Türk mutfak kültüründe çorbalar. Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongresi, 10-15 Eylül, Ankara, s. 143-158.
7. Aydoğdu, A. ve Mızrak, M. (2017). Azerbaycan ve Türkiye mutfak kültürünün tarihi birlikteliği ve mevcut durumunun belirlenmesi. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(1), 15-25. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/327077
8. Baldane, O. (2017). Türkler nasıl yemek tarifi verir? Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 17(2), 265-278. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/386775

9. Baştürk, Ş. ve Kılıç, Z. (2022). Yedi İklim Türkçe A1 kitabı ile Sejong Korece 1-2 kitaplarının kültür aktarımı açısından incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 11(2), 689-728. https://dergipark.org.tr/tr/pub/teke/issue/70605/1136623
10. Beşirli, H. (2016). Yabancı seyyahların gözünden farklı yüzyıllarda Türk yemek kültürü. Türklük Bilimi Araştırmaları (TÜBAR), 40, 11-31. doi:10.17133/tubar.270425
11. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40.
12. Bölükbaş, F. ve Keskin, F. (2010). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde metinlerin kültür aktarımındaki işlevi. Turkish Studies, 5(4), 221-235. doi.org/10.7827/TurkishStudies.1632
13. Byram, M. (1989). Cultural studies in foreign language education. Philadelphia: Multilingual Matters.
14. Byram, M. (1993). Germany: its representation in textbooks for teaching German in Great Britain. Frankfurt: Diesterweg.
15. Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative and mixed methods approaches. Sage Publications.
16. Çakar, S. ve Erol, G. (2022). Türk mutfak kültürünün dönemsel olarak incelenmesi ve günümüz restoran menüleri üzerine bir değerlendirme: İstanbul örneği. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 10(1), 671-691.
17. Çakmak, C. (2019). Yedi İklim Türkçe Öğretim Seti’nin A1 A2 kültür aktarımı açısından değerlendirilmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(65), 756-763.
18. Çakmak, D., Şen, İ. ve Çakır, M. T. (2023). Türkçenin yabancı dil olarak öğretilmesinde kullanılan ders kitaplarındaki kültür aktarımı unsurları: Türkçe yaşamak Türkçe ders ve çalışma kitabı. (B1-B2 seviyesi) Trk Dergisi, 4(2), 84-101.
19. Demir, A., Açık, F. (2011). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kültürlerarası yaklaşım ve seçilecek metinlerde bulunması gereken özellikler. TÜBAR, XXX, 51-72. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/157086
20. Demirgül, F. (2018). Çadırdan saraya Türk mutfağı. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(1), 105-125. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/502057
21. Dinç, Y., Sarıoğlan, M. Bezirgân, M. ve Türkmen, B. M. (2022). Yabancı turistlerin Türk mutfağı hakkındaki görüşleri. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 10(4), 3573-3592.
22. Doğan, C. (2007). Kazak Türklerinde konukseverlik ve konuk ağırlama. Sosyoloji Konferansları Dergisi, 36, 27-44. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/100936
23. Düzgün, E. ve Durlu Özkaya, F. (2015). Mezopotamya’dan günümüze mutfak kültürü. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 3(1), 41-47.
24. Elbir, B. ve Aka, F. N. (2015). Yabancılara Türkçe öğretiminde kültür aktarımına yönelik yapılan çalışmaların değerlendirilmesi. Turkish Studies, 10(12), 371-386. doi:10.7827/TurkishStudies.8425
25. Er, K. O. (2006). Yabancı dil öğretim programlarında kültürün etkileri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 39(1), 1-14. doi:10.1501/Egifak_0000000128
26. Er, O. ve Alyılmaz, S. (2022). Web 2.0 araçları ile kültür destekli yabancı dil olarak Türkçe öğretimi. İzmir: Duvar Yayınları.
27. Erdem, M. D.; Gün, M. ve Karateke, B. (2015). İleri seviye için hazırlanan İstanbul yabancılara Türkçe öğretim setinin kültür aktarımı açısından incelenmesi. International Journal of Language Academy, 3(1), 8-17. doi:10.18033/ijla.214
28. Girgin, G. K.; Oflaz, M. ve Karaman, N. (2017). Türk Cumhuriyetlerinden gelen öğrencilerin Türk mutfağı hakkındaki görüşlerinin belirlenmesi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(5), 97-111. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mjss/issue/40513/485783
29. Güldemir, O. (2014). Orta Asya’dan Cumhuriyet Dönemine Türk mutfağındaki yemeklerin değişimi: yazılı kaynaklar üzerinden bir değerlendirme. VII. Lisansüstü Turizm Öğrencileri Araştırma Kongresi, 04-05 Nisan 2014, Aydın, s. 346-358.
30. Güleç, E. (2020). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitaplarında kültür aktarımı: Yedi İklim seti c1 seviyesi kitabı örneği. ROUTE, 7(6), 219-229.
31. Güler, S. (2010). Türk mutfak kültürü ve yeme içme alışkanlıkları. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26, 24-30. https://www.ajindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423876631.pdf
32. İşcan, A. ve Yassıtaş, T. (2018). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitaplarında kültür aktarımı: Yedi İklim Türkçe öğretim seti örneği (B1-B2 düzeyi). Aydın TÖMER Dil Dergisi, 3(1), 47-66. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/447726
33. Juan, W. (2010). A content analysis of the cultural content in the EFL textbooks. Canadian Social Science. 6(5), 137-144.
34. Kavanoz, S. ve Ökten, C. E. (2014). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimini hedefleyen ders kitaplarında kültür aktarımı. Turkish Studies, 9(3), 845-862. Turkish Studies, 9(3), 845-862. doi:10.7827/TurkishStudies.6173
35. Komisyon. 2020a. Altın Köprü Türkçe Öğretimi Ders Kitabı A1. Bişkek: KTMÜ.
36. Komisyon. 2020b. Altın Köprü Türkçe Öğretimi Ders Kitabı A2. Bişkek: KTMÜ.
37. Komisyon. 2020c. Altın Köprü Türkçe Öğretimi Ders Kitabı B1. Bişkek: KTMÜ.
38. Komisyon. 2020d. Altın Köprü Türkçe Öğretimi Ders Kitabı B2. Bişkek: KTMÜ.
39. Komisyon. 2020e. Altın Köprü Türkçe Öğretimi Ders Kitabı C1. Bişkek: KTMÜ.
40. Kutlu, A. (2015). Yabancılara Türkçe öğretiminde kültürün araç olarak kullanımı: Gazi yabancılar için Türkçe öğretim seti örneği (B1-B2 seviyesi). Kastamonu Eğitim Dergisi, 23(2), 697-710. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/209863
41. Melanlıoğlu, D. (2008). Kültür aktarımı açısından Türkçe öğretim programları. Eğitim ve Bilim Dergisi, 33(150), 64-73.
42. Memiş, M. R. (2016). Yabancı dil öğretiminde eğitim ortamı ve kültür aktarımı. Turkish Studies, 11(9), 1308-2140. doi:10.7827/TurkishStudies.9506
43. Moralı, G. ve Öner, G. (2019). Yabancı dil olarak Türkçe ders kitaplarında somut olmayan kültürel miras unsurlarının incelenmesi. Turkish Studies, 14(3), 1345-1357. doi.org/10.29228/TurkishStudies.30167
44. Okur, A. ve Keskin, F. (2013). Yabancılara Türkçe öğretiminde kültürel ögelerin aktarımı: İstanbul Yabancılar İçin Türkçe Öğretim Seti örneği. International Journal of Social Science, 6(2), 1619-1640. doi.org/10.9761/jasss_686
45. Önçel, S. (2015). Türk mutfağı ve geleceğine ilişkin değerlendirmeler. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 3(4), 33-44. https://earsiv.anadolu.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/11421/22694/22694.pdf?sequence=1&isAllowed=y
46. Özyılmaz, H.; Aluclu, İ. ve Akın, C.T. (2014). Mutfak kültürünün geleneksel Diyarbakır evlerine sosyal ve mekânsal yansımaları. Millî Folklor Dergisi, 26(102), 138-153.
47. Patton, M. Q. (2002). Qualitative research & evaluation methods. 3. ed. London: Sage Publications.
48. Sağır, A. (2012). Bir yemek sosyolojisi denemesi örneği olarak Tokat mutfağı. Turkish Studies, 7(4), 2675-2695. doi:10.7827/TurkishStudies.3834
49. Sarıkaya, E. (2019). Türk mutfak kültürünün şiire yansıması bağlamında Ravzî’nin pilav kasidesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 16, 319-327. doi:10.29000/rumelide.618932
50. Şimşek, M. R. (2018). Yabancılar için İngilizce ve Türkçe ders kitaplarındaki kültürel içeriklerin karşılaştırması. Bilig, 84, 301-327. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/636403
51. Talas, M. (2005). Tarihi süreçte Türk beslenme kültürü ve Mehmet Eröz’e göre Türk yemekleri. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 18, 273-283. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/258434
52. Telc, (2013). Diller için Avrupa ortak öneriler çerçevesi, öğrenim, öğretim ve değerlendirme (2. Baskı). Almanya: Telc GmbH.
53. Tuzcu, K. (2021). Türkçenin yabancılara öğretiminde öğreticilerin ana dillerine ve kültür değerlerine hâkimiyetleri meselesi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 4 (2021 Yunus Emre ve Türkçe Yılı Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Özel Sayısı), 45-55. doi:10.47948/efad.916194
54. Tüm, G. ve Sarkmaz, Ö. (2012). Yabancı dil Türkçe ders kitaplarında kültürel ögelerin yeri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 43, 448-459. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/87338
55. Türkiye Maarif Vakfı (2019). Yabancı dil olarak Türkçe öğretim programı. İstanbul: Bayem Ajans.
56. Uğureli, A. (2022). Yabancılara Türkçe öğretiminde yaşayan kültürel mirasın aktarım aracı olarak Türk yemek kültürü: Yedi İklim Türkçe ders kitapları örneği. Medya ve Kültürel Çalışmalar Dergisi, 4(1), 71-83. doi:10.55055/mekcad.1102981
57. Ünver Alçay, A., Yalçın S., Bostan, K. ve Dinçel, E. (2015). Orta Asya’dan Anadolu’ya kurutulmuş gıdalar. ABMYO Dergisi, 40, 83-93. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/750208
58. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin.
59. Yılmaz, F. (2012). Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi ders kitaplarında kültür aktarımı. Turkish Studies, 7(3), 2751-2759. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/447726