GAGAVUZ TÜRKÇESİNDE KULLANILAN NOKTALAMA İŞARETLERİ VE İŞLEVLERİNİN TÜRKİYE TÜRKÇESİ İLE KARŞILAŞTIRILMASI

Öz

Bu çalışma, Gagavuz Türkçesinde kullanılan noktalama işaretlerini incelemeyi, bu işaretlerin Türkiye Türkçesindeki karşılıklarıyla olan benzerliklerini ve farklılıklarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu amaç kapsamında çalışmada, Gagavuz Türkçesinde kullanılan noktalama işaretlerinin tarihsel gelişimine kısaca değinilmiş; her bir noktalama işaretinin işlevi, kullanım alanı ve biçimsel özellikleri açıklanmıştır. Böylece iki yazı dili arasında noktalama sisteminin ortak yönleri ve farklılıkları belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışma, betimleyici yöntem çerçevesinde kurgulanmış olup, çalışmada nitel araştırma deseni tercih edilmiştir. Çalışmanın verilerini toplama aşamasında “Gagauz dilinin orfografiya hem punktuaţiya kuralları” adlı kılavuzdan yararlanılmış, verilerin analizinde her bir noktalama işareti için ayrı başlıklar altında değerlendirmeler yapılmış, noktalama işaretlerinin hem Gagavuz Türkçesindeki hem Türkiye Türkçesindeki işlevsel karşılıkları belirlenmeye çalışılmış; söz konusu yazı dillerinde bu işaretlerin nasıl işlediği, hangi işaretlerin aynı biçimde kullanıldığı ya da hangi durumlarda ayrıştığı somut verilerle ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Gagavuz Türkçesi
• Türkiye Türkçesi
• noktalama işaretleri

COMPARISON OF PUNCTUATION MARKS USED IN GAGAUZ TURKISH AND THEIR FUNCTIONS WITH TURKISH

Öz

This study examines the punctuation marks used in Gagauz Turkish and compares their functions with those in Turkey Turkish. It briefly outlines the historical development of punctuation in Gagauz Turkish and describes the functions, usage contexts, and formal features of each mark. Using a descriptive and qualitative research design, the study draws on Gagauz dilinin orfografiya hem punktuaţiya kuralları. Each punctuation mark is analyzed under separate headings to identify functional similarities and differences between the two written languages. The research presents concrete findings showing how punctuation operates in both systems and highlights where the two languages converge or diverge. Overall, the study offers a comparative perspective on the punctuation systems of Gagauz Turkish and Turkey Turkish.

Anahtar Kelimeler

• Gagauz Turkish
• Turkey Turkish
• punctuation marks

Kaynakça

1. Argunşah, M. (2007). Gagauzların kökeni, adı ve tarihi: Gagauz yazıları. Kayseri: Türk Ocakları Kayseri Şubesi.
2. Baboglu, N. İ. ve Baboglu, İ. İ. (1999). Gagauzçanın grammatikası. fonetika, leksika, morfologiya, sintaksis. Eksperimental üürenmäk kiyadı. Chişinău: Ştiinţa.
3. Beşen Delice, T. (2019). Türkmen Türkçesinde noktalama işaretlerinin kullanımı. Turkish Studies Language and Literature, 14(3), 1067-109. https://doi.org/10.29228/TURKISHSTUDIES.36966
4. Dmitriyev, N. K. (1962). Fonetika gagauzskogo yazıka. Stroy tyurkskih yazıkov, Moskva, 202 250.
5. Gagauz Dili (üüretmäk kiyadı 7-ci klaslarına deyni cümnä üüredici kurumnarı). (2024). (Haz. L. Veliksar, P. Draganov, N. Kuroglo, A. Milko). Lviv: Svit. Gagauz Dili: 5-ci klas (cümnä üüretici kurumnarı için, angılar üürenerlär ukrain dilindä) Üüretmäk kiyadı şkolaların ukrain dilindä üürenän. (2018). (Haz. V. M Buzhilova., N. I. Kuroglo, I. F Kior). Chernivtsi: Bukrek.
6. Gagauz dilinin orfografiya hem punktuaţiya kuralları. (2015). (Haz. P. A. Çebotar, M. İ. Kopuşçu, İ. D. Bankova). Komrat: Elan Poligraf.
7. GD. (2018). Gagauz Dili: 5-ci klas (cümnä üüretici kurumnarı için, angılar üürenerlär ukrain dilindä) Üüretmäk kiyadı şkolaların ukrain dilindä üürenän. (2018). (Haz. V. M Buzhilova., N. I. Kuroglo, I. F. Kior). Chernivtsi: Bukrek.
8. GD. (2024). Gagauz Dili ( üüretmäk kiyadı 7-ci klaslarına deyni cümnä üüredici kurumnarı) (2024). (Haz. L. Veliksar, P. Draganov, N. Kuroglo, A. Milko). Lviv: Svit.

9. GDOPK. (2015). Gagauz dilinin orfografiya hem punktuaţiya kuralları (Haz. P. A. Çebotar, M. İ. Kopuşçu, İ. D. Bankova). Kişinev.
10. Ildırı, N. (2023). Özbek Türkçesinde noktalama işaretlerinin kullanımı. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 12(3), 935-956.
11. Özakdağ, N. (2017). 1957-2014 Yılları arasında Gagauz Türkçesi yazım kılavuzları. I. Uluslararası Türklerin Dünyası Sosyal Bilimler Sempozyumu, Antalya, Türkiye, s. 155 162. ISBN – 978-605-67570-0-6
12. Pravila orfografii gagauzskogo yazıka. (1958). (Haz. D. Tanasoğlu ve L. A. Pokrovskaya), Kişinev.
13. Pravila orfografii i punktuatsii gagauzskogo yazıka. (1994). (Haz. L. A. Pokrovskaya, E. K. Koltsa, G. A. Gaydarji, V. İ. Kotenko), Komrat.
14. Sevryugina, E.V. (2012) Prisoedinenie - vvodnye konstruktsii - vstavnye konstruktsii [Adjunction - parenthetical phrases - expletive phrases]. Prepodavatel’ XXI vek. 2 (4). pp. 324-327. Присоединение - вводные конструкции - вставные конструкции https://cyberleninka.ru/article/n/prisoedinenie-vvodnye-konstruktsii-vstavnye konstruktsii/viewer Севрюгина Е. В. Присоединение - вводные конструкции - вставные конструкции Преподаватель XXI век. 2012. Т. 2, вып. С 4 324 327.
15. Правила орфографии гагаузского языка, Издание второе, исправленное и дополненное. (1988). Komrat.