ÖMER SEYFETTİN’İN HİKÂYELERİNDE UMUTSUZLUK

Öz

Ömer Seyfettin, edebî faaliyetlerini Osmanlı İmparatorluğu’nun çözülme sürecine girdiği, savaşların yoğun olarak yaşandığı bir dönemde sürdürür. Askerî kimliği ve sürekli savaş atmosferi içerisinde bulunması, yazarın psikolojik yapısında olumsuz bir eğilime yol açar. Bu durum, hikâyelerdeki anlatıcı ve kahraman düzleminde zaman zaman belirgin bir kötümserlik ve buna bağlı olarak umutsuzluk duygusunun ortaya çıkmasına neden olur. Umutsuzluk insanın iç âleminde meydana gelen ontolojik gerilimlerin doruğa çıktığı, psikolojik çatışmaların yoğunlaştığı bir yaşam hâlidir. Ömer Seyfettin, kurguladığı karakterleri çoğunlukla içsel ve dışsal çatışmalarla kuşatılmış bir gerilim içinde ve bunun sonucunda oluşan mutsuz son ortamında betimler. Hikâyelerinde savaşlar, toplumsal çalkantılar ve işgallerin neden olduğu bireysel ve toplumsal umutsuzluk görülür. Çocukluk yaşantıları, yaşlılık, ekonomik sıkıntılar, kadın ve evlilik meselesi, feminizm, kuşak çatışması / Batılılaşma ve savaş gibi temalar, umutsuzluk duygusunun ön plana sebepleri arasında yer almaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Ömer Seyfettin
• umutsuzluk
• çocukluk yaşantıları
• yaşlılık
• feminizm

DESPAIR IN ÖMER SEYFETTİN’S STORIES

Öz

Ömer Seyfettin continued his literary work during a period when the Ottoman Empire was entering a period of disintegration and wars were intense. His military identity and constant presence in the atmosphere of war led to a negative tendency in the author’s psychological makeup. This situation occasionally led to a distinct pessimism and, consequently, a sense of hopelessness in the narrator and protagonist of his stories. Hopelessness is a state of life in which ontological tensions within a person’s inner world reach their peak and psychological conflicts intensify. Ömer Seyfettin often portrayed his characters in a state of tension, beset by internal and external conflicts, resulting in unhappy endings. His stories often exhibit individual and societal despair caused by wars, social upheavals, and occupations. Themes such as childhood experiences, old age, economic hardship, women and marriage issues, feminism, generation gap / Westernization, and war are among the prominent causes of this feeling of hopelessness.

Anahtar Kelimeler

• Ömer Seyfettin
• despair
• childhood experiences
• old age

Kaynakça

1. Argunşah, H. (2009). Millî edebiyat. Yeni Türk edebiyatı el kitabı içinde (s. 183-236). Grafiker.
2. Atasoy, A., & Temizkan, M. (2020). Ömer Seyfettin’in “Horoz” ve “Dünyanın Nizamı” hikâyelerini modernizm çerçevesinde okumak. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, (43), 1-18. https://doi.org/10.21497/sefad.755468
3. Banarlı, N. S. (1998). Resimli Türk edebiyatı tarihi I-II. Millî Eğitim.
4. Cansız, S. (2020). Kısa bir ömrün uzun hikâyesi: hikâyelerinde Ömer Seyfettin. Hars Akademi Uluslararası Hakemli Kültür Sanat Mimarlık Dergisi, Özel Sayı, 26-64. https://dergipark.org.tr/tr/pub/hars/issue/57380/796711
5. Çetişli, İ. (2011). Ömer Seyfettin’in şiir ve mensur şiirleri örneğinde “Yeni Lisan” ve / veya “Millî Edebiyat” hareketinin sonuçları, 100. Yılında Yeni Lisan Hareketi ve Millî Edebiyat Çalıştayı Bildirileri içinde (s. 63-88). Türk Edebiyat Vakfı.
6. Demir, A. (2011). Millî kimliğe doğru bilinçli bir adım: Yeni Lisan, 100. yılında Yeni Lisan Hareketi ve Millî edebiyat çalıştayı bildirileri içinde (s. 89-96). Türk Edebiyat Vakfı.
7. Dilbaz, N. & Seber, G. (1993). Umutsuzluk kavramı: depresyon ve intiharda önemi. Kriz Dergisi, 1(3), 134-138. https://doi.org/10.1501/Kriz_0000000044
8. Duran, C. N. M. (2017). Dil ve edebiyat öğretiminde söylem: Ömer Seyfettin’in İlk Cinayet Hikâyesi örneği. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 4(12), 582-589. https://dergipark.org.tr/tr/pub/asead/issue/52678/694435

9. Eliuz, Ü. (2012). Ömer Seyfettin’in hikâyelerinde aydınlanma ve millî bilinç. Turkish Studies, Volume 7/4, Fall, 329-336. https://doi.org/10.33206/mjss.1191444
10. Enginün, İ. (2006). Yeni Türk edebiyatı, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e (1839-1923). Dergâh.
11. Freud, S. (2015). Günlük yaşamın psikopatolojisi, (Çev. Hasan Can). Tutku.
12. Gürsoy, H. B. (2024). Türkiye’de işsizlik ile geçim sıkıntısı ve ticari başarısızlık nedenli intihar ilişkisi: zaman serisi analizi. Paradigma: İktisadi ve İdari Araştırmalar Dergisi, 13(1), 16-28. https://dergipark.org.tr/tr/pub/paradigmaiiad/article/1364199
13. Hökelekli, H. (2008). Ölüm, ölüm ötesi psikolojisi ve din. Dem.
14. Karabulut, R. (2017). Ömer Seyfettin’in hikâyelerinde kadınlar dünyası. Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 2(2). 64-90. https://doi.org/10.32321/cutad.354303
15. Kierkegaard, S. (2010). Ölümcül hastalık umutsuzluk. Doğu Batı.
16. Kolcu, A. İ. (2016). Millî edebiyat 2 (nesir). Salkımsöğüt.
17. Ömer Seyfettin (2007). Hikâyeler 1-2-3-4. Dergâh.
18. Özben, Ş. (2008). Yaşlılarda Umutsuzluk. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (23). 136-151. https://dergipark.org.tr/tr/pub/deubefd/issue/25428/268277
19. Özpay, A. (2024). Bir Soykırım Hikâyesi: “Beyaz Lale”. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(3). 914-938. https://doi.org/10.21547/jss.1446188
20. Teber, S. (2009). Melankoli. Say.