BİNBİR GECE MASALLARI’NDA YER ALAN ÖDÜL VE CEZA UNSURLARININ TESPİTİNE YÖNELİK BİR İNCELEME

Yıl 2026, Cilt: 15 Sayı: 1, 81 - 95, 15.03.2026

Erhan Akın

https://doi.org/10.7884/teke.1724851

https://izlik.org/JA46PN36RZ

Öz

Masallar, bireylerin yaşamlarına yön vererek onlara yaşam tecrübesi kazandırmıştır. Bunu kimi zaman olumlu mesajlarla kimi zaman olumsuz mesajlarla yapmıştır. Masallarda bulunan ödül ve ceza unsuları bu çalışmanın çıkış noktasını oluşturmaktadır. Çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden olan doküman incelemesi ile yürütülmüştür. Yapılan bu çalışma ile ele alınan masallarda yer alan ödül ve ceza unsurlarının tespiti amaçlanmıştır. İçerik analizi yolu ile bu unsurlar tespit edilip tablolar hâlinde sunulmuştur. Elde edilen bulgulara bakıldığında dayak atma, şekil değiştirme, kötü muamele, kıskanma, büyü yapma gibi cezalara tespit edilmiştir. Bağışlanma, dönüştürme, affetme, sevme gibi ödül unsurları da tespit edilmiştir. Tüm bu tespitlerden hareketle alan yazından elde edilen sonuçlarla bu sonuçlar karşılaştırılmıştır. Çalışmanın sonunda ise önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Masal , Binbir Gece Masalları , ödül ve ceza

A STUDY ON THE DETERMINATION OF THE ELEMENTS OF REWARD AND PUNISHMENT IN THE THOUSAND NIGHTS

https://izlik.org/JA46PN36RZ

Öz

Fairy tales have been passed down through generations as part of both oral and written culture, finding their place in different forms across different geographies throughout history. Fairy tales have shaped individuals' lives and provided them with life experiences. This has sometimes been achieved through positive and sometimes negative messages. These elements formed the basis of this study. Document analysis, a qualitative research method, was conducted. This study aimed to identify the reward and punishment elements present in the fairy tales. These elements were identified through content analysis and presented in tables. The findings revealed punishments such as beating, shapeshifting, mistreatment, jealousy, and spell casting. Reward elements such as forgiveness, transformation, pardon, and love were also identified. Following these findings, the study's conclusion was written and compared with the findings obtained from the literature. At the end of the study, recommendations were made.

Anahtar Kelimeler

Fairy tale , One Thousand and One Night , reward and punishment

Kaynakça

• Akın, E. ve Arslan, Z. (2024). Masal terapi yaşamsal sorunlara masalsı çözümler. Pegem Akademi.
• Akkoyunlıp, Z. (1996). Binbir Gece Masalları’nın Türk masallarına tesiri. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(1), 1-12. https://izlik.org/JA85SA89ND
• Arıcı, A. F. (2013). Hayale dayalı türler. Ö. Yılar ve L. Turan (Eds.), Eğitim fakülteleri için çocuk edebiyatı (4. baskı, s. 118-140). Pegem Akademi.
• Bunsuz, H. (2021). Sözlü kültür geleneğinde İslam. Tablet.
• Cüceloğlu, D. (1999). İnsan ve davranışı. Remzi.
• Demir, R. (2023). Anadolu masallarında kıskançlık olgusu ve cezaları. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (11), 464-478. https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1272426
• Dökmen, Ü. (2019). Grimm ve Türk halk masallarındaki davranış modellerinin operant şartlama ve denetim odağı açısından incelenmesi. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 17(1), 185-209. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000001033
• Günay, U. T. (2011). Elazığ masalları ve Propp metodu. Akçağ.
• Gündüz, Y. ve Balyer, A. (2011). Eğitimde ödül ile cezanın yeri ve buna ilişkin alternatif yaklaşımlar. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(2), 10-23. http://cujos.cumhuriyet.edu.tr/en/download/article-file/2345628
• Güneş-Şahin, E., Yazar, S., Turatuva, A. ve Kort, N. (2020). Keloğlan masallarında ceza yöntemleri. Çocuk, Edebiyat ve Dil Eğitimi Dergisi, 3(1), 1-25. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1082227
• Helimoğlu-Yavuz, M. (2009). Masallar ve eğitimsel işlevleri. Cumhuriyet Kitapları.
• Helimoğlu-Yavuz, M. (2013). Masallar ve eğitimsel işlevleri. Eğiten Kitap.
• Karatay, H. (2007). Dil Edinimi ve Değer Öğretimi Sürecinde Masalın Önemi ve İşlevi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(3), 463-477. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/256340
• Koçak, A. ve Arun, Ö. (2006). İçerik analizi çalışmalarında örneklem sorunu. Selçuk İletişim, 4(3), 21-28. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/177956
• Köktürk, Ş. (2006). Türk Destanlarında Hapsedilme Motifi. TÜBAR, (19), 383-400. https://izlik.org/JA97YY85MH
• Onaran, A. Ş. (1992). Binbir Gece Masalları. Afa.
• Özcan, D. & Erdik, Ş. (2021). Türk halk masallarında imtihan motifi. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (6), 285-297. https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1023944
• Sakaoğlu, N. (2013). 1002. Gece: ve batı masalı keşfetti. NTV Tarih Dergisi, (50), 62-69. http://xn--babacanktphanesi-qzbb.com/Dergi/dergi.php?Dergi=%27NTVTarih%27
• Sakaoğlu, S. (2002). Gümüşhane ve Bayburt masalları. Akçağ.
• Şahin, M. (2011). Masalların çocuk gelişimine etkilerinin öğretmen görüşleri açısından incelenmesi. Millî Folklor, 23(89), 208-219. https://www.millifolklordergisi.com/PdfViewer.aspx?Sayi=89&Sayfa=205
• Şimşek, E. (1991). Masalların insan eğitimi bakımından önemi. Erciyes Aylık Fikir ve Sanat Dergisi, (14), No. 166. Üç Bilek Matbaası.
• Tülücü, S. (2005). Binbir Gece Masalları üzerine (seçilmiş bir bibliyografya ile). Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (22), 1-53. https://dergipark.org.tr/tr/pub/atauniilah/issue/2726/36275
• Türk Dil Kurumu. (2011). Türkçe sözlük. Türk Dil Kurumu.
• Türkan, K. (2008). Türk masallarında kahramanın ve şamanın don değiştirmesi arasındaki benzerlikler. Türkbilig (15), 136-154. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/989647
• Ulutürk, V. (1992). “Binbir Gece”. TDV İslâm Ansiklopedisi VI, 180-181. https://islamansiklopedisi.org.tr/binbir-gece
• Weber, R. P. (1989). Basic content analysis. Sage.
• Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2023). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin.
• Yılmaz, A. (2012). Çocuk eğitiminde masalın yeri (Binbir Gece Masalları Örneği). SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, (25), 299-306. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/117870