PEER BULLYING AND ITS REFLECTIONS IN THE UNIVERSITY ENVIRONMENT: A QUALITATIVE STUDY

Yıl 2026, Cilt: 15 Sayı: 1, 346 - 366, 15.03.2026

Nuray Özge Sağbaş , S. Tunay Kamer

https://izlik.org/JA97WF36RP

Öz

This study was conducted to understand university students’ experiences with peer bullying, identify the types, causes, and effects, examine help-seeking behaviors, and develop recommendations. The research employed a phenomenological design, and semi-structured interviews were conducted with 35 students in Ankara. The findings revealed that students were most frequently exposed to gossip, social exclusion, and academic bullying, while the most prominent behaviors witnessed included humiliation and mockery. Participants mainly reacted with feeling upset, crying, and fear, though some sought help or defended their rights. Social exclusion, psychological pressure, and cyberbullying stood out as key forms. Students tended to seek help from academic advisors, family members, and counseling services. At the conclusion of the study, it was recommended that universities organize educational programs, apply deterrent measures, strengthen support systems, and increase awareness-raising activities.

Anahtar Kelimeler

Peer bullying , university students , psychological effects , social exclusion

AKRAN ZORBALIĞI VE ÜNİVERSİTE ORTAMINDAKİ YANSIMALARI: NİTEL BİR ARAŞTIRMA

https://izlik.org/JA97WF36RP

Öz

Bu araştırma, üniversite öğrencileri arasında akran zorbalığına ilişkin deneyimleri anlamak, zorbalık türlerini, nedenlerini ve etkilerini ortaya koymak, öğrencilerin destek arayışlarını incelemek ve çözüm önerileri geliştirmek amacıyla yürütülmüştür. Nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desenin kullanıldığı çalışmada, Ankara’da öğrenim gören 35 üniversite öğrencisi ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulguları, öğrencilerin en çok dedikodu, sosyal dışlama ve akademik zorbalık türlerine maruz kaldığını, zorbalığa şahit olma durumlarında ise küçük düşürme ve alay etme gibi eylemlerin öne çıktığını göstermektedir. Katılımcılar zorbalık karşısında genellikle üzülme, ağlama, korkma gibi duygusal tepkiler verirken bazıları hakkını arama ve yardım alma yolunu tercih etmiştir. Zorbalık türleri bağlamında sosyal dışlama, psikolojik baskı ve siber zorbalığın öne çıktığı saptanmıştır. Sosyal destek sistemlerine yönelik olarak öğrenciler, akademik danışmanlar, aileler ve psikolojik danışmanlık birimlerinden destek alma eğilimindedir. Araştırma sonunda, akran zorbalığını önlemek amacıyla üniversitelerde bilgilendirici eğitim programları düzenlenmesi, caydırıcı yaptırımların uygulanması, destek mekanizmalarının güçlendirilmesi ve farkındalık artırıcı faaliyetlerin yaygınlaştırılması gerektiği önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Akran zorbalığı , üniversite öğrencileri , psikolojik etkiler , sosyal dışlanma

Kaynakça

• Baloğlu, İ., Sarıkaya, F., Ayılmazdır, B. ve Kalkan Baloğlu, S. (2023). Temel eğitimde akran zorbalığına yönelik okul yöneticisi ve öğretmen görüşleri. Ulusal Eğitim Dergisi, 3(5), 794-813. https://www.uleder.com/index.php/uleder/article/view/251
• Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 231-274. https://dergipark.org.tr/tr/pub/bitlissos/article/399955
• Bayar, A. ve Balcı, M. (2023). Okul rehber öğretmenlerinin bakış açısından akran zorbalığı ve çözüm yolları. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 10(4), 87-105. https://dergipark.org.tr/tr/pub/asead/article/1350275
• Bilbay, A. ve Atış Akyol, N. (2023). An increasing problem in schools: Peer bullying. In Handbook of Research on Bullying in Media and Beyond (Gülşah Sarı, Ed.), s. 25, IGI Global Scientific Publishing. https://doi.org/10.4018/978-1-6684-5426-8.ch024
• Chen, Y.Y. and Huang, J.H. (2014). Precollege and in-college bullying experiences and health-related quality of life among college students. PEDIATRICS, 135(1), 18-25. https://doi.org/10.1542/peds.2014-1798
• Copeland, W. E., Wolke, D., Angold, A. and Costello, E. J. (2013). Adult psychiatric outcomes of bullying and being bullied by peers in childhood and adolescence. JAMA Psychiatry, 70(4), 1-8. https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2013.504
• Cowie, H. and Myers, A. (2014). Bullying amongst university students in the UK. International Journal of Emotional Education, 6(1), 66-75. https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/6216
• Creswell, J. W. (2016). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni. (Mesut Bütün & Selçuk Beşir Demir, çev. ed.), Ankara: Siyasal.
• Çokluk, O., Yılmaz, K. ve Oğuz, E. (2011). Nitel bir görüşme yöntemi: Odak grup görüşmesi. Kuramsal Eğitimbilim, 4(1), 95-107.
• Demir, K. ve Küçük, S. (2020). Akran zorbalığı önleme ve müdahale programlarında güncel yaklaşımlar ve hemşirelik rolleri. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 3(2), 87-102. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tusbad/article/801533
• Demircan, Ü., Işık, M. ve Gürhan, N. (2022). Üniversite öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı ve siber zorbalık. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(2), 596-609. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.889889
• Doğan, S. ve Keleş, O. (2023). Nedenleri sonuçları ve çözüm önerileri bağlamında akran zorbalığı: Bir olgubilim çalışması. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 59, 1-24. https://doi.org/10.9779.pauefd.1053832
• Erdoğan, H. (2024). Okul öncesi bilgilerinde akran zorbalığı. Uluslararası Orijinal Eğitim Araştırmaları Dergisi, 2(1), 325-333. https://ijoedu.com/index.php/pub/article/view/61
• Gökler, R. (2009). Okullarda akran zorbalığı. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 6(2), 511- 537. https://files01.core.ac.uk/download/pdf/268072225.pdf
• Gün, R. Ş. ve Gültekin Akduman, G. (2022). Okul öncesi çocuklarının psikolojik sağlamlıklarının akran zorbalığı davranışları ile ilişkisi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 20(1), 107-123. https://doi.org/10.37217/tebd.1019516
• Güngördü, B. ve Kaynak, Ü. (2024). Arkadaş ilişkileri geliştirme psikoeğitim programının akran zorbalığı ile baş etmeye etkisinin incelenmesi. Sinop Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(2), 296-315. https://dergipark.org.tr/en/pub/suefd/article/1556631
• Hazler, R. J. (1996). Breaking the cycle of violence: Interventions for bullying and victimization. Washington, DC: Taylor & Francis.
• Hinduja, S. and Patchin, J. W. (2018). Cyberbullying: Identification, prevention, and response. Cyberbullying Research Center. https://cyberbullying.org/Cyberbullying-Identification-Prevention-Response-2018.pdf (06.03.2025 tarihinde erişim sağlandı).
• Holt, M. K., Greif Green, J., Reid, G., DiMeo, A., Espelage, D. L., Felix, E. D., … Sharkey, J. D. (2014). Associations between past bullying experiences and psychosocial and academic functioning among college students. Journal of American College Health, 62(8),552-560. https://doi.org/10.1080/07448481.2014.947990
• Huggins, M. (2016). Stigma is the origin of bullying. Journal of Catholic Education, 19(3), 165-196. https://doi.org/10.15365/joce.1903092016
• Karataştan, A. ve Akcan, E. (2023). Sınıf öğretmenlerinin perspektifinden akran zorbalığı ve göçmen/mülteci çocuklar. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 12(1), 1-15. https://doi.org/10.30703/cije.1061680
• Kaya, Y. ve Arslan Şeker, S. (2022). Hemşirelik öğrencilerinde akran zorbalığı ile ilişkili faktörler ve kendini kabul arasındaki ilişki. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(4), 1641-1661. https://dergipark.org.tr/en/pub/mjss/article/993712
• Kılınç, M. ve Uzun, K. (2020). Ergenlerin öznel iyi oluşlarının yordayıcıları olarak akran zorbalığı ve akran mağduriyeti. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(3), 1400-1439. https://dergipark.org.tr/en/pub/kefad/article/853992
• Küçükşen, K., Biddevi, A., Yılmaz, B. ve Koçer, G. (2023). Ergenlikte maruz kalınan akran zorbalığının üniversite öğrencilerinin sosyal becerileri üzerindeki etkisi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 6(02), 13-18. https://dergipark.org.tr/tr/pub/neufhsj/article/1386361
• Lund, E. M. and Ross, S. W. (2016). Bullying perpetration, victimization, and demographic differences in college students: A review of thelLiterature. Trauma, Violence, & Abuse, 18(3), 348-360. https://doi.org/10.1177/1524838015620818
• McKay, R., Arnold, D. H., Fratzl, J. and Thomas, R. (2008). Workplace bullying in academia: A Canadian study. Employee Responsibilities and Rights Journal 20, 77–100. https://doi.org/10.1007/s10672-008-9073-3
• Miles, M. B. and Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (Second Edition). Thousand Oaks, CA: Sage.
• Nurlia, A. and Suardiman, S. (2020). The phenomenon of bullying in junior high school students nowadays. International Journal of Education and Learning, 2(1), 7-13. https://doi.org/10.31763/ijele.v2i1.62
• Obidi, E. M. and Ahaiwe., C. P. (2018). Cyber-Bullying: assessment of its awareness and threats to social media development. MPRA Paper 90581. https://mpra.ub.unimuenchen.de/id/eprint/90581 (14.03.2025 tarihinde erişim sağlandı)
• Olweus, D. (1995). Bullying or peer abuse at school: Facts and intervention. Current Directions in Psychological Science, 4(6), 196-200. https://doi.org/10.1111/1467-8721.ep10772640
• Öz, S. ve Levent, A. F. (2022). Yükseköğretimde akran zorbalığına ilişkin öğretim elemanlarının görüşleri. Yükseköğretim Dergisi, 12(3), 474-485. https://doi.org/10.2399/yod.21.832834
• Özdemir, E. S. ve Özyürek, A. (2023). Okul öncesi çocuklarda zorba-kurban davranışları ve sosyal beceriler arasındaki ilişkinin incelenmesi. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 23(58), 157-177. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.1076782
• Özkal, U. Ü. (2011). Üniversite öğrencileri arasında zorbalık ve zorbalığın psikolojik sorunlarla ilişkisi. (Tez No. 302898). [Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi-Ankara]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Pişkin, M. (2002). Okul zorbalığı: Tanımı, türleri, ilişkili olduğu faktörler ve alınabilecek önlemler. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 2(2), 531-562.
• Polat, F. ve Sohbet, R. (2020). Ortaöğretim öğrencilerinde akran zorbalığı. KSÜ Tıp Fakültesi Dergisi, 15(2), 41-51. https://doi.org/10.17517/ksutfd.608921
• Rigby, K. (2003). Consequences of bullying in school. Canada Journal Psychiatry, 48(9), 583-590. https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/070674370304800904
• Semercioğlu, M. S., Akçay, İ. ve Saraçlar, C. (2023). Akran zorbalığı olaylarındaki mülteci çocuklara yönelik sınıf öğretmenlerinin görüşleri. Ulusal Eğitim Dergisi, 3(6), 935-950. https://www.uleder.com/index.php/uleder/article/view/271
• Sharma, R., Goswami, V. and Gupta, P. (2018). Social skills: Their impact on academic achievement and other aspects of life. International Journal For Innovative Research In Multidisciplinary Field, 2(7), 219-224.
• Smith, P. K., Mahdavi, J., Carvalho, M., Fisher, S., Russell, S. and Tippett, N. (2008). Cyberbullying: Its nature and impact in secondary school pupils. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 49(4), 376-385. https://doi.org/10.1111/j.1469-7610.2007.01846.x
• Sutton, J., Smith, P. K. and Swettenham, J. (2010). Social cognition and bullying: Social inadequacy or skilled manipulation? British Journal of Developmental Psychology, 17(3), 435-450.https://bpspsychub.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1348/026151099165384
• Tekel, E. ve Karadag, E. (2020). School bullying, school mindfulness and school academic performance: A structural equation modelling study. Journal of Psychologists and Counsellors in Schools, 30(2), 129-145. https://doi.org/10.1017/jgc.2019.10
• Türnüklü, D. A. (2000). Eğitimbilim araştırmalarında etkin olarak kullanılabilecek nitel bir araştırma tekniği: Görüşme. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 24(24), 543-559. https://dergipark.org.tr/en/pub/kuey/article/126941
• UNICEF (2024). Akran zorbalığı nedir ve nasıl engellenir? https://www.unicef.org/turkiye/hikayeler/akran-zorbal%C4%B1%C4%9F%C4%B1-nedir-ve-nas%C4%B1l-engellenir
• Van Aalst, D.A., Huitsing, G. and Veenstra, R. (2024). A systematic review on primary school teachers’ characteristics and behaviors in ıdentifying, preventing, and reducing bullying. Int Journal of Bullying Prevention 6, 124–137. https://doi.org/10.1007/s42380-022-00145-7
• Yelboğa, N. ve Koçak, O. (2019). Ergenlerde akran zorbalığını yordayan bazı faktörlerin zorba ve mağdur bireyler açısından değerlendirilmesi. OPUS International Journal of Society Researches, 13(19), 2286-2320. https://doi.org/10.26466/opus.543567
• Yıldırım, Ö. G. R. (2012). Akran zorbalığı. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 39-51. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cbayarsos/article/53631