TÜRK EDEBİYATINDA VEKİL YAZARLIK: YAHYA KEMAL OTOBİYOGRAFİSİNİ NASIL YAZDI?

Yıl 2026, Cilt: 15 Sayı: 1, 184 - 197, 15.03.2026

Demet Koçyiğit

https://izlik.org/JA74TT33WK

Öz

Bu çalışma, Yahya Kemal Beyatlı’nın hatıralarının Nihad Sami Banarlı aracılığıyla yazılış sürecini ve biçimini incelemektedir. Biyografi ile otobiyografi arasındaki sınırların sorgulandığı makalede, şairin uzun bir dönem Banarlı’ya anlattığı ve onayladığı metinlerin edebî tür açısından konumu tartışılmaktadır. Bu çerçevede Yahya Kemal’in kendi imgesini kurma süreci, vekil yazarlık bağlamında ele alınmakta; dipnotlar, ön sözler, son sözler, ara notlar ve mektuplaşmalar yan-metinsellik teorisiyle değerlendirilmektedir. Türk edebiyatında dikte edilerek ve onaylanarak kaleme alınmış biyografi ve otobiyografi örneklerinin azlığı, Yahya Kemal ile Banarlı arasındaki bu ortak üretimi özel kılmaktadır. İnceleme, biyografi ve otobiyografi türlerinin sınırlarını yeniden düşünmeye imkân tanıyarak alan yazınında yeni yaklaşımlar geliştirmeyi amaçlamakta; hayat hikâyelerinin üretim sürecinde yazarlık, aracılık ve onay mekanizmalarının nasıl işlediğini tartışmaya açmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yahya Kemal Beyatlı , biyografi , otobiyografi , vekil yazarlık , yan-metinsellik

SURROGATE AUTHORSHIP IN TURKISH LITERATURE: HOW YAHYA KEMAL’S AUTOBIOGRAPHY WAS WRITTEN?

https://izlik.org/JA74TT33WK

Öz

This study examines the process and form through which Yahya Kemal Beyatlı’s life story was written by means of Nihad Sami Banarlı. The article interrogates the boundaries between biography and autobiography by analyzing the texts that the poet narrated to Banarlı over an extended period, subsequently reviewed, and explicitly approved. Within this framework, Yahya Kemal’s construction of his own literary image is explored through the concept of surrogate authorship, while footnotes, prefaces, postscripts, marginal notes, and correspondence are interpreted through the lens of paratextual theory. The scarcity of biographical and autobiographical works in Turkish literature produced through dictation and authorial approval renders this collaborative endeavor between Yahya Kemal and Banarlı distinctive. The study seeks to reconsider the generic boundaries of biography and autobiography, opening space for new approaches in the field, and to illuminate how authorship, mediation, and authorization function in the production of life narratives.

Anahtar Kelimeler

Yahya Kemal Beyatlı , biography , autobiography , surrogate authorship , paratextuality

Kaynakça

• Ayda, A. (Aralık 1984). Bir mülâkat. Türk Edebiyatı Aylık Fikir ve Sanat Dergisi (Yahya Kemâl Anıt Sayısı) 134, 132-135.
• Ayvazoğlu, B. (2006). Nihad Sami Banarlı. Modern Türkiye’de siyasî düşünce (muhafazakârlık) 5, (Ed.) T. Bora ve M. Gültekingil. İletişim.
• Banarlı, N. S. (1939). XIV’üncü asır Anadolu şairlerinden Ahmedî’nin Osmanlı Tarihi: Dâsitân-ı Tevârîh-i Mülûk-i Âl-i Osman ve Cemşîd ve Hurşîd Mesnevîsi. Bürhaneddin.
• Banarlı, N. S. (1959). Yahya Kemal yaşarken. Baha.
• Banarlı, N. S. (1960). Yahya Kemal’in hâtıraları. Baha.
• Banarlı, N. S. (1983). Türk şiirinde millî kıymetler saltanatı ve Yahya Kemâl Beyatlı 1884-1958. Resimli Türk edebiyâtı târihi II içinde (ss. 1167-1200). Millî Eğitim.
• Banarlı, N. S. (1984). Bir dağdan bir dağa. Kubbealtı.
• Banarlı, N. S. (1997). Yahya Kemal yaşarken. İstanbul Fetih Cemiyeti.
• Banarlı, N. S. (2009). Kitaplar ve portreler. Kubbealtı.
• Barthes, R. (1977). The death of the author. Image music text. (Çev. Stephen Heath). Fontana.
• Beyatlı, Y. K. (1977). Makaleler ve mektuplar. İstanbul Fetih Cemiyeti.
• Beyatlı, Y. K. (2015). Çocukluğum, gençliğim, siyasi ve edebî hâtıralarım. İstanbul Fetih Cemiyeti.
• Booth, W. C. (1983). The rhetoric of fiction. University of Chicago.
• Foucault, M. (1969). What is an author? Aesthetics, method, and epistemology. Ed. James D. Faubion, (Çev. Robert Hurley vd). The New.
• Genette, G. (1997). Paratexts: Thresholds of interpretation. (Çev. Jane E. Lewin). Cambridge University.
• Kara, M. (Kasım 2021). Yahyâ Kemâl ve Sessiz Gemi. Yenidünya Dergisi, 36-39. https://www.yenidunyadergisi.com/blog/yahya-kemal-ve-sessiz-gemi
• Lejeune, P. (1989). On autobiography. Ed. Paul John Eakin. (Çev. Katherine Leary). University of Minnesota.
• Smith, S. ve J. Watson. (2010). Reading autobiography: A guide for interpreting life narratives. University of Minnesota.
• Stanley, L. (1992). The auto / biographical I: The theory and practice of feminist auto / biography. Manchester University.
• Suner Pekin, N. (1988). Yahya Kemal’le konuşmalar ve hatıralar. Yahya Kemal Enstitüsü mecmuası III. N. Suner Pekin-M. Tevfikoğlu. (Ed.), İstanbul Fetih Cemiyeti.
• Suner Pekin, N. (2007). Nihad Sami Banarlı: Hayatı, şahsiyeti ve eserleri. İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti.
• Ünver, S. (1980). Yahya Kemal’in dünyası. Tercüman Tarih ve Kültür.