AN EXAMINATION OF SOCIAL VALUES, IDENTITIES AND LANGUAGE THROUGH VEHICLE LITERATURE

Öz

Words, sentences, phrases, and poems that people write on the back, front, or sides of vehicles to express their feelings and thoughts and convey them to others are referred to as vehicle literature or vehicle folklore. Over time, the writings on vehicles form a literature that encompasses the values and identities of society, and this literature varies depending on the culture of the region where the vehicles are located. These types of writings renew themselves over time and, considering that vehicles are in motion, may vary from region to region. For these reasons, examining and interpreting values and identities through vehicle literature or writings on vehicles has become a subject requiring research in order to understand the general state of society. In our study, the writings on vehicles travelling on the Konya-Beyşehir highway between 01.01.2025 and 01.05.2025 were recorded. The language, style, spelling, and punctuation used in the writings were examined; the words were analysed using content analysis with the MAXQDA programme. Descriptive statistics were also used in the research to ensure that the data obtained was presented in a systematic manner.

Anahtar Kelimeler

• Vehicle literature
• social values
• social identities
• language
• vehicle lettering

TAŞIT EDEBİYATI ÜZERİNDEN TOPLUMSAL DEĞERLER, KİMLİKLER VE DİL ÜZERİNE BİR İNCELEME

Öz

Araç arkasına, önüne, yanına yazılan kelimeler, cümleler, sözler, şiirler taşıt edebiyatı ya da taşıt folkloru olarak anılmaktadır. Araç üzerine yazılan bu tür yazılar duyguların, düşüncelerin ifade edilmesi ve başkalarına aktarılması için yazılmaktadırlar. Araçlar üzerindeki yazılar zamanla toplumun değerlerini, kimliklerini içeren bir edebiyat oluşturmakta ve bu edebiyat da araçların bulunduğu bölgedeki kültüre bağlı olarak değişmektedir. Bu tür yazılar zamanla kendini yenilemekte, seyahat hâlindeki araçlar da düşünüldüğünde, bölgeye göre değişiklik gösterebilmektedir. Bu gibi sebeplerden dolayı taşıt edebiyatı ya da taşıt üzerindeki yazılar üzerinden değerlerin, kimliklerin incelenmesi ve yorumlanması konusu toplumun genel durumunun anlaşılması bakımından araştırmaya muhtaç hâle gelmektedir. Çalışmamızda 01.01.2025 ile 01.05.2025 tarihleri arasında Konya-Beyşehir karayolunda seyahat eden taşıtlardaki yazılar kayda alınmıştır. Yazılarda kullanılan dil, üslup, yazım ve noktalama incelenmiş; kelimeler MAXQDA programı kullanılarak içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırmada betimsel istatistiklerden de yararlanılarak, elde edilen verilerin sistematik bir biçimde sunulması sağlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Taşıt edebiyatı
• toplumsal değerler
• toplumsal kimlikler
• dil
• araç yazıları

Kaynakça

1. Akkır, R. (2019). Kamyon arkası yazılardan yansıyan dinsellik. Mevzu: Sosyal Bilimler Dergisi, 2, 237-262. https://izlik.org/JA82BH45JB
2. Cemiloğlu, M. (2002). Kamyon yazıları ve geleneksel kültürümüz. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, XV(1), 69-82. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/153192
3. Doğaner, A. (2018, 4-5 Mayıs). İletişim biçimi olarak taşıt yazıları. II. Uluslararası Multidisipliner Çalışmaları Kongresi, 27-40. Adana. https://www.academia.edu/37918578/%C4%B0LET%C4%B0%C5%9E%C4%B0M_B%C4%B0%C3%87%C4%B0M%C4%B0_OLARAK_TA%C5%9EIT_YAZILARI
4. Ekti, M. (2014). Psikogöstergesel bağlamda duvar yazılarının yansımasına ilişkin bir analiz örneği. Edebiyat Fakültesi Dergisi, 31(2), 115-126. https://openurl.ebsco.com/EPDB%3Agcd%3A14%3A4950894/detailv2?sid=ebsco%3Aplink%3Ascholar&id=ebsco%3Agcd%3A101551979&crl=c&link_origin=scholar.google.com
5. Gezer, S. (2021). Cama yazılanlar: Trafik kültürü içinde taşıt folkloru. Kültür Araştırmaları Dergisi, 11, 193-220. https://doi.org/10.46250/kulturder.1024161
6. Güneş, S. (2012). Türk toplumu ve otomobil. SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25, 213-230. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/117864
7. Karadeniz, M. U. (2021). "Mâni’u’n-Nukûş" ve klasik Türk şiirinde duvar yazısı: "Ah Şâhum". Folklor / Edebiyat, 27(106), 503-515. Doi:10.22559/folklor.1392
8. Karakaş, R. (2018). Duvar yazılarına biçembilim ve göstergebilim açısından bir bakış. İdil, 7(49), 1117-1127. Doi:10.7816/idil-07-49-09

9. Önal, S. (2017). Duvar yazılarına sosyal psikolojik bir bakış. ONTO Online Psikoloji Dergisi, (11), 46-50. https://www.ontodergisi.com/media/2021/05//Say%C4%B1-11.pdf
10. Özdemir, N. (2011). Kentlerin gezgin imgeleri veya kent imgeleri giydirilen otobüsler. Millî Folklor, 23(89), 41-53. https://www.millifolklordergisi.com/PdfViewer.aspx?Sayi=89&Sayfa=38
11. Pennebaker, J. W., & Sanders, D. Y. (1976). American graffiti: Effects of authority and reactance arousal. Personality and Social Psychology Bulletin, 2(3), s. 264-267. https://doi.org/10.1177/014616727600200312
12. Tan, N. (1976). Taşıt folklor ve etnografyasına dair bir araştırma. Türk Etnografya Dergisi, 65, 93-100. https://izlik.org/JA78KD45YA
13. Yılmaz, A. (2018). Araba arkası yazılar ve folklorun beş işlevi. Millî Folklor, 30(118), 49-62. https://www.millifolklordergisi.com/PdfViewer.aspx?Sayi=118&Sayfa=49
14. Yüceol Özezen, M. (2023). Türkçede taşıt edebiyatı ürünleri üzerine bir değerlendirme. Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 8(1), 407-434. Doi:https://doi.org/10.32321/cutad.1247540