TUĞRUL TANYOL’S MYTHOLOGICAL TRACES IN THE POEMS FEATURED IN HIS BOOK AĞUSTOS DEHLİZLERİ

Öz

The use of mythological imagery in Turkish poetry is crucial for exploring historical orientation and cultural codes. Tuğrul Tanyol, a poet from the 1980s generation, is known for weaving both individual and collective themes into his works, drawing heavily from history and culture. Through his poems, Tanyol uses the semantic realm of mythology to create images that link the past and the future, thus demonstrating his originality. In his collection August Passages (Ağustos Dehlizleri), Tanyol transforms motifs of animals, nature, and colors into unique poetic images. This process serves as an aestheticization of his work and adds depth to contemporary Turkish poetry by reflecting cultural codes. This study specifically examines the mythological traces in Tanyol’s poetry, focusing on metaphors related to color, animals, and nature. It analyzes how these traces are expressed and how Tanyol’s distinct poetic approach bridges mythological meaning with modern artistic reflection.

Anahtar Kelimeler

• Tuğrul Tanyol
• Ağustos Dehlizleri
• poem
• mythology

TUĞRUL TANYOL’UN AĞUSTOS DEHLİZLERİ KİTABINDAKİ ŞİİRLERİNDE MİTOLOJİNİN İZLERİ

Öz

Çağdaş Türk şiirinde mitolojik imge kullanımı, tarihe yönelim ve kültürel kodların ele alınışı bağlamında önem taşımakla beraber imgesel işleyiş tarzı nedeniyle şiirin estetize edilmesini sağlayan bir durumdur. 1980 kuşağı şairlerinden Tuğrul Tanyol, tarih ve kültürden yararlanmayı seven, ferdî unsurlar ve kolektif meselelere birlikte eğilebilen bir şairdir. Bu özelliklerini şiirlerine yansıtırken mitolojinin geniş anlam dünyasını kullanarak imgeler oluşturan ve oluşturduğu imgeleri mitolojik anlamlarıyla bağdaştırarak geçmişle gelecek arasında köprü kuran Tanyol’un şiirlerindeki mitolojik izler sanatçının özgün anlayışını da ortaya koyar. Mitolojik yansıtımları; Ağustos Dehlizleri kitabında hayvan, doğa ve renk motiflerini kendi şiir anlayışıyla yoğurup metafor ve imgeye dönüştüren Tanyol’un oluşturduğu sanatsal iz düşümleri, çağdaş şiire ve kültürel kodların yansımasına büyük katkı sağlamaktadır. Bu çalışmada Tuğrul Tanyol şiirlerindeki mitolojik izlerin somut örneklerini bulunduran Ağustos Dehlizleri kitabındaki şiirler renk, hayvan ve doğa metaforları üzerinden metin merkezli olarak incelenmiş ve mitolojik iz düşümlerinin dışavurum şekli analiz edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Tuğrul Tanyol
• Ağustos Dehlizleri
• şiir
• mitoloji

Kaynakça

1. Aksoy, E. (2021). Pars (leopar) postunun mitolojik olarak incelenmesi ve anadolu dokumalarında kullanımı.
2. Sanat ve Tasarım Dergisi, (27), 35-62. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1845857
3. Asiltürk, B. (t.y.). İçine dönük bir akşamı yazan şair: Tuğrul Tanyol. https://www.academia.edu/44968760/%C4%B0%C3%87%C4%B0NE_D%C3%96N%C3%9CK_B%C4%B0R_AK%C5%9EAMI_YAZAN_%C5%9EA%C4%B0R_TU%C4%9ERUL_TANYOL_B%C3%A2ki_AS%C4%B0LT%C3%9CRK
4. Bachelard, G. (2023). Su ve düşler. Ketebe.
5. Balkaya, A. (2015). Halk anlatılarında kahramanın yardımcıları. Fenomen.
6. Batur, M. ve Başdoğan, A. (2022). Yunan mitolojisindeki Tanrı Pan sembolünün doğa bağlamında resim sanatına yansıması. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi, 7(2), 169-182. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2380053
7. Bayat, F. (2005). Mitolojiye giriş. KaraM.
8. Bayat, F. (2009). Türk destancılık tarihi bağlamında Köroğlu Destanı. Ötüken.

9. Bayat, F. (2017). Kadim Türklerin mitolojik hikâyeleri. Ötüken.
10. Demir, R. (2013). Mitolojik öyküler. Kum Saati.
11. Genç, R. (1997). Türk inanışları ile millî geleneklerinde renkler ve sarı-kırmızı-yeşil. Erdem, 9(27), 1075-1110. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/688269
12. Gökhan, Ö. (2015). Tuğrul Tanyol: hayatı-sanatı-eserleri. (Tez No 443592) [Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi-İstanbul]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
13. Göner, G. (2020). Türk destanlarında kuş figürü. Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi, 2(4), 213-286. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1210470
14. Gür, İ. (2013). Tuğrul Tanyol’un şiirinde boşluk problemi: öznenin tanrısı ses-varlık: kendinde şey, tanrı parçacığı. The Journal of Academic Social Science Studies, 6(2), 565-592. https://www.academia.edu/101389390/TU%C4%9ERUL_TANYOLUN_%C5%9E%C4%B0%C4%B0R%C4%B0NDE_BO%C5%9ELUK_PROBLEM%C4%B0_%C3%96ZNEN%C4%B0N_TANRISI_SES_VARLIK_KEND%C4%B0NDE_%C5%9EEY_TANRI_PAR%C3%87ACI%C4%9EI
15. Gürman Şahin, A. (2018). Yeni Türk şiirinde akrep. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(1), 319-344. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/451018
16. Koşar, E. (2011). Tuğrul Tanyol’un şiirlerinde sevgili tasvirleri. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, (24), 245-54. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3172796
17. Koşar, E. (2023). Tuğrul Tanyol’un “Oda Müziği”nde ayna ve zaman. Kültür Araştırmaları Dergisi, (17), 88-95. https://doi.org/10.46250/kulturder.1264841
18. Kotancı, G. (2024). Mitik anlatıların modern yapımlara yansımaları: Squid Game. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (33), 87-98. https://doi.org/10.56597/kausbed.1402521
19. Koyuncu, İ. (18 Eylül 2023). Türk edebiyatı isimler sözlüğü. Tuğrul Tanyol. https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/tanyol-tugrul
20. Mennan, Z. (2002). Günlerin Köpüğü’nde renkler ve çağrıştırdıkları. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 19(2), 75-99. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/599410
21. Narlı, M. (2014). Şiir ve mekân. Akçağ.
22. Ocean, A. E. (2016). Türk mitolojisi. Mitoloji Tarihi.
23. Ögel, B. (1993). Türk Mitolojisi 1. Türk Tarih Kurumu.
24. Ögel, B. (1995). Türk Mitolojisi II. Türk Tarih Kurumu.
25. Öksüz Güneş, E. (2018). Bilinç kazanan imgeler: Tuğrul Tanyol‟un Büyü Bitti şiiri. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 7(3), 1805-1819. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/544385
26. Özen, K. (1996). Sivas ve Divriği yöresinde ağaç kültürüne bağlı efsaneler. İçinde (Haz. M. Yardımcı), Millî Kültür Araştırmaları. 335-339. T.C. Kültür Bakanlığı.
27. Polat, A. (2018). İkinci yeni şiirinin felsefi kaynakları. Kesit.
28. Tan, M. (2017). Tuğrul Tanyol’un perspektifinden şiirde gelenek. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 6(7), 99-113. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/374708
29. Tan, M. (2022). Tuğrul Tanyol’un “Sudaki Ankâ” şiirinin içerik çözümlemesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi (30), 505-515. https://doi.org/10.29000/rumelide.1192618
30. Tanyol, T. (2018). Şiirler - (1971-1984). Kırmızı Kedi.
31. Yayın, N. (2012). Türk mitolojisinde su ve su tanrılarında cinsiyet meselesi. Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi. (23), 111-121. https://makale.isam.org.tr/server/api/core/bitstreams/23038b82-bfde-46c3-9381-0687cce197df/content
32. Yıldırım. A. (2006). Renk simgeciliği ve Şeyh Gâlib’in üç rengi. Milli Folklor, 18(72), 129-140. https://www.millifolklordergisi.com/PdfViewer.aspx?Sayi=72&Sayfa=126
33. Yıldırım. E. (2022). Türk kültüründe renkler. Ötüken.
34. Young, D. (2017). Bahçede felsefe. Can.