TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE DERECELENDİRME KODLAYICISI OLARAK KULLANILAN ARDIL DİL BİRİMLERİ ÜZERİNE

Kerime Üstünova; Hasene Aydın; İbrahim Karahancı; Nilüfer İnceman Akgün; Mustafa Üstünova

TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE DERECELENDİRME KODLAYICISI OLARAK KULLANILAN ARDIL DİL BİRİMLERİ ÜZERİNE

Öz

Zaman, durum, tarz, nitelik vb. anlamsal özelliklerde derecelendirme yapmak, dil birimlerinin birbirlerine göre üstünlük, denklik gibi ayrımlarını gösterebilmek için Türkçede ardıl dil birimlerinden de yararlanılabilir. Dizgenin işletilmesinde neredeyse sınırsız denebilecek yetkilerle donatılan ardıl dil birimleri, kimi yeni kavramlara karşılık yaparak kimi dil birimlerini birbirine bağlayarak dilin amacına uygun kullanılması için çabalar. Bu çalışmaya konu olan ardıllar, sistemin kendilerine sunduğu görevleri yerine getirirken anlamsal işlevlerini karşılaştırarak derecelendirme yoluyla ortaya koyabilirler. Karşılaştırma sonucunda, geldikleri tabana, kimi azalan kimi artan, çoğalan türde bir yakınlık, üstünlük, denklik, eşitlik anlamı yükleyebilirler. Bugün Türkiye Türkçesinde {-AgAn}, {-CA}, {-CIl}, {-DAn}, {-mAn}, {-msI}, {-sI}, {-ş} vb. pek çok ardıl, “derecelendirme kodlayıcısı” olarak kullanılır.

Anahtar Kelimeler

Ardıl,kodlayıcı,karşılaştırma,derecelendirme,üstünlük,denklik,eşitlik

Kaynakça

Akar, A. (2003). -GAn sıfat-fiil eki. Türklük Bilimi Araştırmaları, 14, 103-115.
Aslan Demir, S. (2002). Türkiye Türkçesinde küçültme ve pekiştirme kavramları, -CIk eki üzerine. Türk Dili, 603, 224-228.
Aydemir, İ. A. (2010). Türkçede zaman ve görünüş sistemi. Ankara: Grafiker Yayınları.
Aydın, H. (2016). Türkiye Türkçesinde dilbilgisel zaman -Oktay Akbal öyküleri örneği. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Bursa: Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Balcı, A. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
Banguoğlu, T. (1957). Türkçede benzerlik sıfatları. TDAY Belleten, 13-17.
Çifçi, S. (2016). Türkiye Türkçesinde benzerlik işleviyle kullanılan ekler. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(26), 189-209.
Diken, Ş. G. (2010). Geçmişten bugüne Türkçede kullanılan karşılaştırma gibilik benzerlik ekleri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kars: Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Ergene, O. (2018). Türkiye Türkçesinde benzerlik, yakınlık, yaklaşıklık, denklik ve özdeşlik ifadeleri. IJLET, International Journal of Languages Education and Teaching, 6(3), 395-440.
Ergin, M. (2002). Türk dil bilgisi. İstanbul: Bayrak Basım/Yayım/Tanıtım.
Günay, V. D. vd. (2014). Eşitlik ve üstünlük belirten sıfat ve / ya da belirteçlerin işlevlerinin betimlenmesi ve yabancı dil olarak Türkçe ders kitaplarındaki kullanım durumu. Türkçe Eğitiminde Kuramsal ve Uygulamalı Çalışmalar. Ankara: Pegem Akademi Yayınları, 311-326.
Karagöz, İ. (2018). Tarihî Türk lehçelerinde sıfat ve zarflarda pekiştirme ve derecelendirme. Ankara: TDK Yayınları.
Karasar, N. (2018). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Korkmaz, Z. (2003). Türkiye Türkçesi grameri (şekil bilgisi). Ankara: TDK Yayınları.
Öner, M. (2007). Türkçede -prAK zarf-fiili. Modern Türklük Araştırmaları Dergisi, 4(3), 68-73.
Özçelik, S. (2004). Türkiye Türkçesinde benzetme-benzerlik kavramları ve bu kavramları sağlayan ekler üzerine. İlmî Araştırmalar Dergisi, 17, 143-154.
Sebzecioğlu, T. ve Aksakallı, M. (2017). “-mak kadar” ulacının en üstünlük derecesi bakımından işlevi. IJLET, International Journal of Languages Education and Teaching, 5, 768-776.
Üstünova, K. (2016). Eylem işletimi. Bursa: Sentez Yayıncılık.
Üstünova, K. (2018). Ad işletimi. Bursa: Sentez Yayıncılık.
Yıldırım, A. ve Şimşek H. (2005). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Yılmaz, E. (2004). Türkiye Türkçesinde niteleme sıfatları. İstanbul: Değişim Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Kerime Üstünova Bu kişi benim
Türkiye

Hasene Aydın Bu kişi benim

İbrahim Karahancı

Nilüfer İnceman Akgün Bu kişi benim

Mustafa Üstünova Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

15 Haziran 2019

Gönderilme Tarihi

19 Haziran 2019

Kabul Tarihi

19 Haziran 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 8 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA76PG59CE

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Üstünova, K., Aydın, H., Karahancı, İ., İnceman Akgün, N., & Üstünova, M. (2019). TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE DERECELENDİRME KODLAYICISI OLARAK KULLANILAN ARDIL DİL BİRİMLERİ ÜZERİNE. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 8(2), 713-725. https://izlik.org/JA76PG59CE

AMA

1.Üstünova K, Aydın H, Karahancı İ, İnceman Akgün N, Üstünova M. TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE DERECELENDİRME KODLAYICISI OLARAK KULLANILAN ARDIL DİL BİRİMLERİ ÜZERİNE. TEKE. 2019;8(2):713-725. https://izlik.org/JA76PG59CE

Chicago

Üstünova, Kerime, Hasene Aydın, İbrahim Karahancı, Nilüfer İnceman Akgün, ve Mustafa Üstünova. 2019. “TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE DERECELENDİRME KODLAYICISI OLARAK KULLANILAN ARDIL DİL BİRİMLERİ ÜZERİNE”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 8 (2): 713-25. https://izlik.org/JA76PG59CE.

EndNote

Üstünova K, Aydın H, Karahancı İ, İnceman Akgün N, Üstünova M (01 Haziran 2019) TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE DERECELENDİRME KODLAYICISI OLARAK KULLANILAN ARDIL DİL BİRİMLERİ ÜZERİNE. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 8 2 713–725.

IEEE

[1]K. Üstünova, H. Aydın, İ. Karahancı, N. İnceman Akgün, ve M. Üstünova, “TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE DERECELENDİRME KODLAYICISI OLARAK KULLANILAN ARDIL DİL BİRİMLERİ ÜZERİNE”, TEKE, c. 8, sy 2, ss. 713–725, Haz. 2019, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA76PG59CE

ISNAD

Üstünova, Kerime - Aydın, Hasene - Karahancı, İbrahim - İnceman Akgün, Nilüfer - Üstünova, Mustafa. “TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE DERECELENDİRME KODLAYICISI OLARAK KULLANILAN ARDIL DİL BİRİMLERİ ÜZERİNE”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 8/2 (01 Haziran 2019): 713-725. https://izlik.org/JA76PG59CE.

JAMA

1.Üstünova K, Aydın H, Karahancı İ, İnceman Akgün N, Üstünova M. TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE DERECELENDİRME KODLAYICISI OLARAK KULLANILAN ARDIL DİL BİRİMLERİ ÜZERİNE. TEKE. 2019;8:713–725.

MLA

Üstünova, Kerime, vd. “TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE DERECELENDİRME KODLAYICISI OLARAK KULLANILAN ARDIL DİL BİRİMLERİ ÜZERİNE”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, c. 8, sy 2, Haziran 2019, ss. 713-25, https://izlik.org/JA76PG59CE.

Vancouver

1.Kerime Üstünova, Hasene Aydın, İbrahim Karahancı, Nilüfer İnceman Akgün, Mustafa Üstünova. TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE DERECELENDİRME KODLAYICISI OLARAK KULLANILAN ARDIL DİL BİRİMLERİ ÜZERİNE. TEKE [Internet]. 01 Haziran 2019;8(2):713-25. Erişim adresi: https://izlik.org/JA76PG59CE