İKTİDARI YENİDEN İNŞA ÇABASI: GÖNÜL HANIM
Öz
Söylem terimi dünyayı anlamlandırmak, iktidar odakları inşa etmek amacıyla kullanılan araç demektir. Sınıflar arası etkileşimi farklı biçimlerde ele alan, güç ve iktidar esaslı geniş yelpazede anlam derinliği içeren hegemonya kavramıyla bağlantılıdır. Söylem ve hegemonya toplumsal cinsiyet çalışmalarında, kadın-erkek ilişkilerini açıklamada da kullanılır.
Egemenliğin/iktidarın erkekte bulunduğunu, kamusal yaşamda farklı şekillerde bastırıldıklarını düşünen kadınlar, 1960’lı yıllarda feminizm hareketini başlatırlar. Bu hareketin ikinci dalgasından itibaren bazı erkekler kendilerinin de erkekler tarafından ezildiklerini dile getirmeye başlayınca farklı erkeklik biçimleri, erkeklerin sosyal rollerdeki ikincil statüleri gündeme gelir. Böylece toplumsal cinsiyet rollerinde erkekliğin de hegemonya vasıtasıyla imal edildiğine dikkat çekilir.
İdeolojik iktidar söyleminde toplumsal cinsiyet rollerinden ödünçlenerek hâkim/güçlü olan erkek, tâbi ise dişi şeklinde değerlendirilir. Türk’ü ve Türklüğü yücelten Ahmet Hikmet Müftüoğlu, bir iktidar söyleminin kurulmaya, Türk kimliğinin eril bakış açısıyla yeniden inşa edilmeye çalışıldığı dönemde eser verir. Gönül Hanım romanında hegemonik ilişkileri iktidar-iktidarsızlık; yüceltim-maduniyet; biz-öteki; kadın-erkek gibi karşıtlıklarla ele alır. Bu çalışmada iktidar ilişkileri ve erkeklik kavramı eril ögeler bağlamında değerlendirilecektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Altındal, Y. (2009). Erkeksi siyasetin ‘erk’siz dublörleri. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12/21, 351-367.
- Eliuz, Ü. (2011). Cinsel kimlik paniği: kadın olmak. Turkish Studies. 6/3, 221-232.
- Ercilasun, B. (1997). Ahmet Hikmet Müftüoğlu’nun Orhun abideleriyle ilgili romanı: Gönül Hanım. Yeni Türk edebiyatı üzerine incelemeler 1. (s. 380-390). Ankara: Akçağ Yayınları.
- Ertan, C. (2011). Medyada eşcinselliğe ve eşcinsellere ilişkin söylem(ler): televizyon dizisi ‘bir kadın bir erkek’ ve (hegemonik) erkek(lik) temsili (Ed. İlker Erdoğan). Medyada hegemonik erkeklik ve temsil. (s. 95-123). İstanbul: Kalkedon Yayınları.
- Gür, M. (2019). Türk romanında erkeklik ve milliyetçilik (1908-1923). İstanbul: Kesit Yayınları.
- Korkmaz, R. (2008). Aytmatov anlatılarında ötekileşme sorunu ve dönüş izlekleri. Ankara: Grafiker Yayınları.
- Müftüoğlu, A. H. (2009). Gönül hanım (Haz. Ali Büyükhoca). Erzurum: Salkımsöğüt Yayınları.
- Özkırımlı, U. (2017). Milliyetçilik kuramları eleştirel bir bakış. Ankara: Doğu Batı Yayınları.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Elif Öksüz Güneş
Bu kişi benim
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
15 Haziran 2019
Gönderilme Tarihi
19 Haziran 2019
Kabul Tarihi
19 Haziran 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 8 Sayı: 2