DEYİŞBİLİMSEL ÇÖZÜMLEME YÖNTEMİ IŞIĞINDA DÂRENDEVÎ HULÛSÎ EFENDİ DÎVÂNI
Öz
Yazınsal eserlerin malzemesi olan söz, kastedilen anlamı birden fazla biçimde dile getirebilme imkânı sunar. Böylece sözle birlikte anlamın da zihne ulaşması amaçlanır. Bir tür yazınsal eser olan şiirde, sözcük seçimi ve dizimi şairlerin üsluplarıyla şekillenerek okuyucuya sunulur. Bu bağlamda divan şairleri de tahayyüllerindeki manayı, özgünlüğü elden bırakmadan estetik bir dille sözcüklere dökmeye gayret ederler. Söz konusu durum, divan şiiri örneklerini incelerken biçimsel söylemdeki öznelliği de ele almayı gerektirir. Ancak öteden beri tek yönlü bakış açısıyla genellikle anlam yönünün incelenmesi, divan şiiri örneklerinin şekil ve yapı yönünün göz ardı edilmesine neden olmuştur. Klasik şairlerin yazdıkları manzumeler ve üslûpları deyişbilimsel açıdan detaylı bir şekilde incelendiğinde, onların “nasıl söyledikleri” de ön plana çıkarılmış olur. Zira deyişbilimin sözbilimsel ve anlambilimsel özellikleri ile klasik edebiyatın edebî sanatları arasındaki yakınlık ve benzerlik dikkat çeker. Yine divan şiirindeki kimi kurgusal yinelemelerin de deyişbilimdeki biçimbirimsel yinelemelere karşılık geldiği görülür. Bu çalışmada, klasik şiirin XX. yüzyıldaki temsilcilerinden Dârendevî Hulûsî Efendi’nin Dîvânı’ndaki manzumeler deyişbilimsel açıdan incelenecektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aksan, D. (1995). Şiir dili ve Türk şiir dili. Ankara: Engin Yayınevi.
- Akkuş, M. ve Yılmaz, A. (hzl) (2013). Dîvân-ı Hulûsî-i Dârendevî. İstanbul: Nasihat Yayınları.
- Bilgegil, M. K. (1989). Edebiyat bilgi ve teorileri. İstanbul: Enderun Kitabevi.
- Dilçin, C. (1995a). Örneklerle şiir bilgisi. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Dilçin, C. (1995b). Fuzuli’nin şiirlerinde ikilemelerin oluşturduğu ses, söz ve anlam düzeni, Journal Of Turkish Studies (In Memoriam Abdülbaki Gölpınarlı). 19/1, 157-202.
- Saraç, M. A. Yekta (hzl) (1996). Muallim Nâcî. Edebiyat terimleri ıstılahat-ı edebiyye. İstanbul: Risale Basın-Yayın.
- Öztekin, Ö. (2001). Divan şiirinde deyişbilime ait bir yapı ölçütü olarak biçimbirimsel yinelemeler, 21. Yüzyıla Girerken Yazında Dil Kullanımları (Alışkanlıklar-Yenilikler-Aykırılıklar-Sapmalar) I. Dil, Yazın Deyişbilim Sempozyumu Bildirileri. Denizli, 25-36.
- Öztekin, Ö. (2002). Divan şiiri ile deyişbilim arasında yapısal bir köprü: Fuzûlî ve Bâkî divanlarında yer alan biçimbirimsel yinelemeler, Türkbilig (Türkoloji Araştırmaları). 3, 88-105.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Hulusi Eren
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
15 Aralık 2019
Gönderilme Tarihi
8 Haziran 2019
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 8 Sayı: 4