İSMAİL BEY GASPIRALI’NIN TERCÜMAN GAZETESİ MATBAASINDA BASILAN BİR HİKÂYE: ÇOBAN KIZ

Elvina Er

İSMAİL BEY GASPIRALI’NIN TERCÜMAN GAZETESİ MATBAASINDA BASILAN BİR HİKÂYE: ÇOBAN KIZ

Öz

XIX. yüzyılın sonu XX. yüzyılın başı, Rusya Türklerinin tarihinde fikirsel, kültürel ve toplumsal hayatlarındaki gelişmeler açısından çok önemlidir. Türk dünyası bu dönemde pek çok aydın yetiştirmiştir. Bu aydınlardan bazılarının hayatları ve yaşadıkları dönemlerde Rusya Türklerinin medenî gelişmesine katkıları henüz yeterince bilinmemektedir. Bu aydınlardan biri de Mehmetşah Akçurin’dir. Akçurin bahsedilen dönemde Kırım ve İdil-Ural sahası Türklerinin siyasi ve kültürel hayatında yenilik taraftarı faaliyetlerde bulunarak yıllarca Tercüman gazetesinin sekreterliğini yürütmüş, aralarında birçoğu usul-i cedid okullarında okutulmak üzere hazırlanmış ders kitaplarının yanı sıra küçük çapta kitaplar da yazmıştır. Çalışmamızda bugüne kadar ihmal edilmiş bu aydının hayatı ve eserleri tanıtılarak 1897 yılında Tercüman gazetesi matbaasında basılan Çoban Kız adlı hikâyesinin muhteva unsurları açısından incelenmiş ve dili hakkında bilgi verilmiştir. Realist hikâye özellikleri gösteren bu eser, söz konusu türün ilk örnekleri arasında yer alması nedeniyle Kırım ve Rusya Türklerinin edebiyatı ve dil tarihi açısından büyük önem arz etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Acar, S. (2010). St. Petersburg devlet üniversitesi şarkiyat fakültesi (восточный факультет) kütüphanesinde bulunan Kırım tarihi ile ilgili eserlerin bibliyografyası. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, C. 10, S. 2, 39-49.
Akçokraklı, O. (2011). Seit Abdullah Ozenbaşlı kim edi? Emel, S. 236-237 (Temmuz-Aralık), 20-22.
Aliyev, R. (2012). K voprovu o posledstviyah emigratsionnıh protsesov krımskih tatar 60-h gg. XIX v.. Etnografiya Krıma XIX –XXI vv. İ sovremennıye etnokulturnıye protsessı, Simferopol', 132-139.
Defoe, D. (1889). Hikâye-i Robenson (Ter. M. Akçurin). Bahçesaray: Tercüman.
Gaspıralı, İ. (2004). Seçilmiş eserleri: 2 fikri eserleri. (Neşr. Yavuz Akpınar). İstanbul: Ötüken.
Gaspıralı, İ. (2014). Roman ve hikâyeleri. (Neşr. Yavuz Akpınar, Bayram Orak, Nazım Muradov). İstanbul: Ötüken.
Gaspıralı, İ. (2017). seçilmiş eserleri: ııı, dil – edebiyat –seyahat yazıları. (Neşr. Yavuz Akpınar). İstanbul: Ötüken.
Elmas, N. (2011). Romanın kapıları, tanzimat romanında mukaddimeler ve hâtimeler. Konya: Çizgi.

Klimoviç, L. (1993). Na slujbe prosvyaşeniya, Gasprinskiy İsmail Bey, Possiya i Vostok. Kazan: Fond Jiyen.
Lazzerini, E. J. (1975). Ǧadidism at the turn of the twentieth century: A view from within. Cahiers du Monde russe et soviétique, XVI (2), 245-277.
Seyitmemetova, S. (2015). Neobhodimost' rekonstruktsii knijnogo sobraniya İsmaila Gasprinskogo kak neotyemlemoye usloviye razvitiye muzeya prosvetitelya. Krımskiy arhiv, No. 1 (16), 45-56.
Seyitvaniyeva, G. ve Seyitmemetova, S. (2016). Polnoye Sobtraniye Soçineniy İsmaila Gasprinskogo. Simferopol': İnstitut istorii im. Ş. Marcani, Akademii nauk Respubliki Tatarstan, Krımskiy nauçnıy tsentr, T. 1.
Tairov, N. (2002). Akçurinı. Kazan': Tatarskoye knijnoye izdatel'stvo.
Tairov, N. (2009). Rol' tatarskih predprenimateley Povoljya i Priural'ya v razvitii pereodiçeskih izdaniy na tatarskom yazıke (Vtoraya polovina XIX – naçalo XX veka). Vestnik çelabinskogo gosudarstvennogo universiteta, no 37 (175), Vıp. 36, 59-64.
Tihonova, N. (2019). Rol' krımskotatarskoy gazetı “Perevodçik-Terciman” v etnokul'turnom i politiçeskom diskurse v Rossii v 1880-1910-e gg.. Sankt-Peterburg.
Vozgrin, V. (1992). İstoriçeskiye Sudbı Krımskih Tatar. Moskva: Mısl'.
Yasa, A. (2012). Türkçeye Robinson tercümeleri. Kebikeç, No: 2012/33, 353-422.
Yüksel, Z. (1992). Kırım Türk Edebiyatı. Türk dünyası el kitabı. Ankara: Türk Kültürü Araştırma Enstitüsü, C. 3, 684-704.
Kerimov, T. http://kerimofftahir.blogspot.com (Erişim Tarihi 2019/05/20).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Elvina Er Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

15 Eylül 2020

Gönderilme Tarihi

15 Aralık 2019

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 9 Sayı: 3

IZ

https://izlik.org/JA67PY45RR

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Er, E. (2020). İSMAİL BEY GASPIRALI’NIN TERCÜMAN GAZETESİ MATBAASINDA BASILAN BİR HİKÂYE: ÇOBAN KIZ. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 9(3), 1050-1066. https://izlik.org/JA67PY45RR

AMA

1.Er E. İSMAİL BEY GASPIRALI’NIN TERCÜMAN GAZETESİ MATBAASINDA BASILAN BİR HİKÂYE: ÇOBAN KIZ. TEKE. 2020;9(3):1050-1066. https://izlik.org/JA67PY45RR

Chicago

Er, Elvina. 2020. “İSMAİL BEY GASPIRALI’NIN TERCÜMAN GAZETESİ MATBAASINDA BASILAN BİR HİKÂYE: ÇOBAN KIZ”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 9 (3): 1050-66. https://izlik.org/JA67PY45RR.

EndNote

Er E (01 Eylül 2020) İSMAİL BEY GASPIRALI’NIN TERCÜMAN GAZETESİ MATBAASINDA BASILAN BİR HİKÂYE: ÇOBAN KIZ. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 9 3 1050–1066.

IEEE

[1]E. Er, “İSMAİL BEY GASPIRALI’NIN TERCÜMAN GAZETESİ MATBAASINDA BASILAN BİR HİKÂYE: ÇOBAN KIZ”, TEKE, c. 9, sy 3, ss. 1050–1066, Eyl. 2020, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA67PY45RR

ISNAD

Er, Elvina. “İSMAİL BEY GASPIRALI’NIN TERCÜMAN GAZETESİ MATBAASINDA BASILAN BİR HİKÂYE: ÇOBAN KIZ”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 9/3 (01 Eylül 2020): 1050-1066. https://izlik.org/JA67PY45RR.

JAMA

1.Er E. İSMAİL BEY GASPIRALI’NIN TERCÜMAN GAZETESİ MATBAASINDA BASILAN BİR HİKÂYE: ÇOBAN KIZ. TEKE. 2020;9:1050–1066.

MLA

Er, Elvina. “İSMAİL BEY GASPIRALI’NIN TERCÜMAN GAZETESİ MATBAASINDA BASILAN BİR HİKÂYE: ÇOBAN KIZ”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, c. 9, sy 3, Eylül 2020, ss. 1050-66, https://izlik.org/JA67PY45RR.

Vancouver

1.Elvina Er. İSMAİL BEY GASPIRALI’NIN TERCÜMAN GAZETESİ MATBAASINDA BASILAN BİR HİKÂYE: ÇOBAN KIZ. TEKE [Internet]. 01 Eylül 2020;9(3):1050-66. Erişim adresi: https://izlik.org/JA67PY45RR