NURMƏHƏMMƏD ƏNDƏLİBİN “ZEYNƏL ƏRƏB” DASTANI VƏ ONUN İDEYA-MƏZMUN VƏ ŞƏKİL-ÜSLUB XÜSUSİYYƏTLƏRİ

Aynur Seferli

NURMƏHƏMMƏD ƏNDƏLİBİN “ZEYNƏL ƏRƏB” DASTANI VƏ ONUN İDEYA-MƏZMUN VƏ ŞƏKİL-ÜSLUB XÜSUSİYYƏTLƏRİ

Öz

Türk edebiyatı geleneğinin bir parçası olan Türkmen edebiyatı, ortak Türk kültürü ve edebiyatı içerisinde önemli bir mihenk taşı görevi görür. Türkiye sahasında, halk hikâyesi olarak adlandırılan anlatılar Türkmenistan sahasında “dessan” terimiyle ifade edilir. Terimler farklı olsa da anlatıdaki muhteva benzerdir. Türk milleti Hz. Ali’ye derin bir saygı ve sevgi hissetmiş ve derin duygularını sözlü ve yazılı kültür ürünlerinde yansıtmıştır. Türkmenlerin önemli klasik şairlerinden Nurmuhammet Andalıp’ın halk hikâyelerinde Hz. Ali’ye olan saygı ve sevgisi açıkça görülmektedir. Nurmuhammet Andalıp’ın “Zeynel Arap” adlı hikâyesi bahsedilen özelliklere sahiptir. Nurmuhammet Andalıp 18. Yüzyıl (1710-1767) Türkmen edebiyatının destan geleneğinde önemli bir isimdir. Bu çalışmada Andalıp’ın hayatı, edebi kişiliği ve eserleri hakkında bilgiler verilecektir. “Zeynel Arap” adlı eserde Hz. Ali’nin Türk-İslam kültürü içerisindeki rolünden bahsedilecektir. Ayrıca “Zeynel Arap” destanının şekil ve üslup özellikleri hakkında bilgi verildikten sonra destanın motifleri örneklerle gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Azərbaycan Dastanları (2005). Beş ciliddə. I cild. Bakı: Lider nəşriyyat.
Cəfərov, N. (2004). Qədim Türk Ədəbiyyatı. Bakı. Azərbaycanda Atatürk Mərkəzi nəşriyyatı. Çetin, İ. (1997). Türk Edebiyatında Hz. Ali Cenknameleri. Ankara: Kültür Bakanlığı yayınları.
Çetin, İ. (2005). Türk halk edebiyatı’nda Hz. Ali. İslam inançlarında Hz. Ali. Haz. Ahmet Yaşar Ocak. Ankara: TTK Yayınları. Dursun, T. (2019). Türkmenistanın büyük şairi Andalip ve bir kahramanlık hikâyesi: Zeynel Arap. III.Uluslararası Dergi Karadeniz Sosyal bilimler Sempozyumu. Editor: Assoc. Prof. Dr. Vedi Aşkaroğlu. 19-21 Kasım. Baku: AMEA.
Əndəlib, N. (2011). Şeirlər, poemalar, dastanlar. Tərtib edən, türkməncədən uyğunlaşdıran və ön sözün müəllifi Prof. Dr.Ramiz Əskər. Bakı: MBM.
Əskər, R. (2011 a). Türkmən müəmmaları, deyişmələri və vücudnamələri. Red:T.Hacıyev. Bakı: MBM.
Əskər, R. (2011 b). Türkmən şeir antologiyası (XVII-XIX əsrlər). Bakı: MBM.
Əskər, R. (2011). Türk xalqları ədəbiyyatı oçerkləri – 1. Red:T.Hacıyev. Bakı: MBM. Kaya, D. (2014). Türk dünyası ansiklopedik Türk edebiyatı kavramları ve terimleri sözlüğü. Ankara: Akçağ Yayınları. Mülkamanov, A. (1990). Nurmuhammet andalıp şıgırlar hem poemalar. Aşgabat: Türkmenistan Neşriyatı.
Nəbiyev, A. (2002). Azərbaycan xalq ədəbiyyatı. Bakı: Turan. Osmanlı, İ. (2011). Nurməhəmməd Əndəlib. Seçilmiş əsərləri. 2 ciliddə. I cild. Lirik şeirlər. Poemalar. Bakı: Mütərcim. 296 s.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Kitap İncelemesi

Yazarlar

Aynur Seferli Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

15 Aralık 2020

Gönderilme Tarihi

15 Aralık 2020

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 9 Sayı: 4

IZ

https://izlik.org/JA72ZR57JL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Seferli, A. (2020). NURMƏHƏMMƏD ƏNDƏLİBİN “ZEYNƏL ƏRƏB” DASTANI VƏ ONUN İDEYA-MƏZMUN VƏ ŞƏKİL-ÜSLUB XÜSUSİYYƏTLƏRİ. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 9(4), 1359-1370. https://izlik.org/JA72ZR57JL

AMA

1.Seferli A. NURMƏHƏMMƏD ƏNDƏLİBİN “ZEYNƏL ƏRƏB” DASTANI VƏ ONUN İDEYA-MƏZMUN VƏ ŞƏKİL-ÜSLUB XÜSUSİYYƏTLƏRİ. TEKE. 2020;9(4):1359-1370. https://izlik.org/JA72ZR57JL

Chicago

Seferli, Aynur. 2020. “NURMƏHƏMMƏD ƏNDƏLİBİN ‘ZEYNƏL ƏRƏB’ DASTANI VƏ ONUN İDEYA-MƏZMUN VƏ ŞƏKİL-ÜSLUB XÜSUSİYYƏTLƏRİ”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 9 (4): 1359-70. https://izlik.org/JA72ZR57JL.

EndNote

Seferli A (01 Aralık 2020) NURMƏHƏMMƏD ƏNDƏLİBİN “ZEYNƏL ƏRƏB” DASTANI VƏ ONUN İDEYA-MƏZMUN VƏ ŞƏKİL-ÜSLUB XÜSUSİYYƏTLƏRİ. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 9 4 1359–1370.

IEEE

[1]A. Seferli, “NURMƏHƏMMƏD ƏNDƏLİBİN ‘ZEYNƏL ƏRƏB’ DASTANI VƏ ONUN İDEYA-MƏZMUN VƏ ŞƏKİL-ÜSLUB XÜSUSİYYƏTLƏRİ”, TEKE, c. 9, sy 4, ss. 1359–1370, Ara. 2020, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA72ZR57JL

ISNAD

Seferli, Aynur. “NURMƏHƏMMƏD ƏNDƏLİBİN ‘ZEYNƏL ƏRƏB’ DASTANI VƏ ONUN İDEYA-MƏZMUN VƏ ŞƏKİL-ÜSLUB XÜSUSİYYƏTLƏRİ”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 9/4 (01 Aralık 2020): 1359-1370. https://izlik.org/JA72ZR57JL.

JAMA

1.Seferli A. NURMƏHƏMMƏD ƏNDƏLİBİN “ZEYNƏL ƏRƏB” DASTANI VƏ ONUN İDEYA-MƏZMUN VƏ ŞƏKİL-ÜSLUB XÜSUSİYYƏTLƏRİ. TEKE. 2020;9:1359–1370.

MLA

Seferli, Aynur. “NURMƏHƏMMƏD ƏNDƏLİBİN ‘ZEYNƏL ƏRƏB’ DASTANI VƏ ONUN İDEYA-MƏZMUN VƏ ŞƏKİL-ÜSLUB XÜSUSİYYƏTLƏRİ”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, c. 9, sy 4, Aralık 2020, ss. 1359-70, https://izlik.org/JA72ZR57JL.

Vancouver

1.Aynur Seferli. NURMƏHƏMMƏD ƏNDƏLİBİN “ZEYNƏL ƏRƏB” DASTANI VƏ ONUN İDEYA-MƏZMUN VƏ ŞƏKİL-ÜSLUB XÜSUSİYYƏTLƏRİ. TEKE [Internet]. 01 Aralık 2020;9(4):1359-70. Erişim adresi: https://izlik.org/JA72ZR57JL