Araştırma Makalesi

İşlevselcilik Qualia'yı Reddeder mi?

Sayı: 19 14 Haziran 2023
PDF İndir
EN TR

İşlevselcilik Qualia'yı Reddeder mi?

Öz

Zihin felsefesinde 1970’lerden bu yana en etkili bilinç teorisi olan işlevselcilik zihinsel durumları, kendilerini oluşturan içsel yapıya bağlı olmadan parçası oldukları sistemdeki nedensel rollerine göre ele alan görüştür. 1980’li yıllarda Ned Block ve John Searle gibi filozoflar işlevselciliğin deneyimin asli unsuru olan qualia’yı dışladığını iddia ederek bu görüşü eleştirmiştir. Qualia deneyimin öznel ve niteliksel özelliğidir. Block ve Searle’e göre bir zihin teorisi deneyimin öznel ve niteliksel yönüyle de hasaplaşabilmelidir. Bu makalede amacım qualia’ya dair bir açıklama sunmanın işlevselciliğin sınırlarının dışında olduğunu göstermektir. İşlevselcilik deneyimle ilgili ontolojik sorularla ilgilenmeyen, nedensel sorulara cevap bulmaya çalışan bir girişimdir. Buna rağmen işlevselci programa bağlı olup ontolojik çıkarımlar yapan felsefeciler mevcuttur. Örneğin Daniel Dennett bilincin bir tür bilgi işleme sistemi olduğunu söyler ve qualia’yı reddeder. Hilary Putnam ve David Chalmers gibi işlevselciler ise bilince dair ontolojik çıkarımlarda bulunmadıkları gibi qualiayı da reddetmezler. Bu noktada, teorileri ve onları savunan kişilerin motivasyonlarını birbirinden ayırarak Block ve Searle’ün eleştirilerinin işlevselcilikten ziyade Dennett gibi bazı işlevselcilere yönelik olarak değerlendirilmesi gerektiğini iddia edeceğim.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Bickle, John. “Multiple Realizability” in The Stanford Encyclopedia of Philosophy, Editör: Edward N. Zalta, 2020. https://plato.stanford.edu/entries/multiple-realizability/
  2. Blackmore, Susan. Bilinç: Çok Kısa Bir Başlangıç. Çeviren: Oğuz Akçelik, İstanbul: İstanbul Kültür Üniversitesi Yayınları, 2018.
  3. Block, Ned. “Troubles with Functionalism” in Readings in Philosophy of Psychology, Editör: Ned Block, 268-305. Cambridge MA: Harvard University Press, 1980.
  4. Block, Ned. “Are Absent Qualia Impossible?,” Philosophical Review 89, (1980a): 257-274.
  5. Brigandt, Ingo ve Alan Love, “Reductionism in Biology” in The Stanford Encyclopedia of Philosophy, Editör: Edward N. Zalta, 2022. https://plato.stanford.edu/entries/reduction-biology/
  6. Chalmers, David. “Facing Up To The Problem of Consciousness,” Journal of Consciousness Studies no. 3 (1995): 200-219.
  7. Chalmers, David J. The Conscious Mind: In Search of a Fundamental Theory. Oxford: Oxford University Press, 1996.
  8. Churchland, Paul M. Madde ve Bilinç: Zihin Felsefesine Güncel Bir Bakış. Çeviren: Berkay Ersöz, İstanbul: Alfa Yayınları, 2012.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Felsefe

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

14 Haziran 2023

Gönderilme Tarihi

2 Mart 2023

Kabul Tarihi

5 Nisan 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Sayı: 19

Kaynak Göster

Chicago
Üner Kaya, Aslı. 2023. “İşlevselcilik Qualia’yı Reddeder mi?”. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi, sy 19: 80-98. https://doi.org/10.55256/temasa.1259004.