Sınırların Ötesinde Ev Bulmak: Leila Aboulela’nın Yazılarında Sufizm ve Yurtsuzluk

Öz

İnsanın kendini ait hissettiği ancak artık dönemediği bir eve duyduğu özlem, kaybedilen cennet bahçesine duyulan özlemi hatırlatır. Kişinin kendini ait hissettiği yere duyduğu hasret, farklı yazarlar için farklı nedenlere dayanabilse de, kendi vatanı hakkında yazma dürtüsü göçmen yazarlar için kaçınılmazdır. Sudan asıllı İngiliz yazar Leila Aboulela da bu duruma bir istisna oluşturmamaktadır. Aboulela’nın nerdeyse tüm eserlerinde sürgün, inanç, kimlik ve aidiyet temaları ön planda olsa da bu analiz özellikle Minaret (2005), The Kindness of Enemies (2015) ve Bird Summons (2019) romanlarına odaklanacaktır. Bu makale karşılaştırmalı bir analiz ile Aboulela'nın yazılarında tematik konuların ve üslup değişimlerinin izini sürerken, Sufizm’in hem tematik hem de yapısal bir temel olarak nasıl hizmet ettiğini ve evsizlik, aidiyet ve maneviyat kavramlarının bu bağlamda yeniden nasıl tasarlandığını incelemektedir. Makale, Aboulela’nın hem kahramanları hem de kendisi için yeniden “evde hissetme” alanları yarattığını ve Sufi etkilerinin üç romanı boyunca nasıl derinleştiğini vurgulamaktadır. Analiz, Aboulela’nın Sufi ilkelerine olan bağlılığının zamanla nasıl güçlendiğini ve roman ile mesnevi geleneklerinin kesişiminde, büyülü gerçeklik aracılığıyla Batı mantığını yapıbozuma uğratarak Doğu ve Batı edebi geleneklerini birleştiren benzersiz bir hibrit anlatı modu ile sonuçlandığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Leila Aboulela
• Sufizm
• Evsizlik
• Bird Summons
• The Kindness of Enemies
• Büyülü Gerçekçilik
• Aidiyet

Finding Home Beyond Borders: Sufism and Homelessness in Leila Aboulela’s Writing

Abstract

The romantic urge for home, to which one belongs but where one can no longer be, recalling the longing for the lost Garden of Eden, may have different origins for different writers. Yet the impulse to write about one’s homeland is inevitable for immigrant writers, and Sudanese-British writer Leila Aboulela is no exception. While themes of exile, faith, identity, and belonging are central throughout Aboulela’s body of work, this analysis will focus specifically on her novels Minaret (2005), The Kindness of Enemies (2015), and Bird Summons (2019). By engaging in comparative analysis and tracing thematic threads and stylistic shifts across a broader spectrum of Aboulela’s writing, this paper explores how Sufism serves as both a thematic and structural foundation, offering a lens through which homelessness, belonging, and spirituality are reimagined. It examines how Aboulela creates spaces of fresh promise where both her protagonists and Aboulela herself feel at home again, highlighting the progression of Sufi influences across her three novels. The analysis demonstrates how her engagement with Sufi principles deepens over time, culminating in a unique hybrid narrative mode—situated at the intersection of novel and masnavi traditions—that employs magical realism to destabilize Western logic and bridge Eastern and Western literary traditions.

Keywords

• Leila Aboulela
• Sufism
• Homelessness
• Bird Summons
• The Kindness of Enemies
• Magical Realism
• Belonging

Kaynakça

1. Aboulela, Leila. “The Kindness of Enemies: Inspiration,” Leila Aboulela Accessed October 31 2024. https://leila-aboulela.com/books/the-kindness-of-enemies/
2. Aboulela, Leila. “Travel is part of faith,” Wasafiri 15731, (2000): 41-42.
3. Aboulela, Leila. Bird Summons. London: Weidenfeld and Nicolson, 2020.
4. Aboulela, Leila. Minaret. New York: Black Cat, 2005.
5. Aboulela, Leila. The Kindness of Enemies. New York: Grove Press, 2015.
6. Chambers, Claire. British Muslim Fiction: Interview with Contemporary Writers. UK: Palgrave Macmillan, 2011.
7. Chaoui, Saleh. “Ensouling agential praxis in a secular world: A Sufi spiritual turn in Leila Aboulela’s the kindness of enemies,” Critique: Studies in Contemporary Fiction 65/2, (2024): 272-284.
8. Christina, Phillips. “Leila Aboulela’s the Translator: reading Islam in the West,” Wasafiri 27/1, (2012): 66-72.

9. Cosslet, Rhiannon Lucy. “Bird Summons by Leila Aboulela review: Lyrical examination of identity,” The Guardian (April 2019): 13-35.
10. Edwin, Shirin. “(Un) Holy Alliances: Marriage, Faith, and Politics in Leila Aboulela’s the Translator,” Journal of Middle East Women’s Studies 7, (2013): 58-79.
11. Fontana, David. “Altered State: Mysticism” in The Blackwell Companion to Consciousness, Edited by Susan Schneider and Max Velmans, 217-226. West Sussex: Blackwell Publishing, 2017.
12. Geoffroy, Eric. Introduction to Sufism: the inner path of Islam. Trans.: Roger Gaetani, Indiana: World Wisdom, 2010.
13. Gray, Billy. “From the Secular to the Sacred: The Influence of Sufism on the Work of Leila Aboulela” in Narratives Crossing Borders, The Dynamics of Cultural Interaction. Edited by Herbert Jonsson, Lovisa Berg, Chatarina Edfeldt and Bo G. Jansson, 145-168. Stockholm: Stockholm University Press 2021.
14. Havlioğlu, Didem and Zeynep Uysal. “Introduction” in Routledge Handbook on Turkish Literature, Edited by Didem Z. Havlioğlu and Zeynep Uysal, 1-16. London: Taylor & Francis Group, 2023.
15. Keshavarz, Fatemeh Reading Mystical Lyric: The case of Jalal al-Din Rumi. Columbia: University of South Carolina Press, 1998.
16. Kutlar, S. Fatma. “Mesnevî Nazım Şekline Genel Bir Bakış ve Türk Edebiyatında Mesnevî Araştırmalarıyla Ilgili Bir Kaynakça Denemesi,” Türkbilig/Türkoloji Araştırmaları Dergisi 1/1, (2000): 102-157.
17. Lewis, D., Franklin. Rumi: Past and Present, East and West: The Life, Teachings and Poetry of Jalla al-Din Rumi. Oxford: Oneworld, 2000.
18. Parssinen, Keija. “Writing as spiritual offering: A conversation with Leila Aboulela,” World Literature Today 94/1, (2020): 26-29.
19. Piraino, Francesco and Mark Sedgwick. “Introduction” in Global Sufism: Boundaries, Narratives and Practices, Edited by Francesco Piraino and Mark Sedgwick, 1-11. London: Hurst & Company, 2019.
20. Pirencek, Gülşen Çulhaoğlu. “Literary Genres vis-à-vis: Novel-Masnavi and the Position of the Narrator,” Cankaya University Journal of Humanities and Social Sciences 12.1-2, (2018): 112-124.
21. Sedgwick, Mark. Sufism: The Essentials. The American University in Cairo Press, 2003.
22. Wittgenstein, Ludwig. Notebooks 1914-16. Trans.: G. E. M. Anscomb, Chicago: University of Chicago Press, 1979.