Vladimir Jankélévitch’in Kaçak Metafiziği

Öz

Bu makale, Vladimir Jankélévitch’in metafizik düşüncesini temel kavramları çerçevesinde ele almakta ve Jankélévitch metafiziğinin metafizik karşıtı söylemler, rölativist hakikat anlayışları ve hakikatin önemsizleşmesi (post-truth) iddialarının öne çıktığı çağdaş düşünce ortamında, hakikatin terk edilmesinin zorunlu olmadığına dair güçlü bir alternatif sunduğunu ileri sürmektedir. Bu doğrultuda öncelikle Jankélévitch’in hakikat anlayışının dayanaklarından ontolojiye dair düşüncelerine yer verilmektedir. Ardından, ontolojiyi askıya almadan kurduğu ve insanın içindeki hakikat hali olarak adlandırdığı içtenlik zemininde hayat bulan etik ile ilgili görüşleri ortaya konmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde hakikatin deneyimde, özellikle etik deneyimde belirişini olanaklı kılan ontolojik yaklaşımın oluşturucu kavramları, Jankélévitch’in bu anlayışının estetik deneyimde de izlenebildiğini gösteren müzik ile ilgili düşünceleri arasında paralellik oluşturarak ele alınmaktadır. Hakikatin ontolojik arka planının açıklanışının ardından, ikinci bölümde ise etiğin neden metafiziğin yaşanma tarzı olarak tezahür ettiği, söz konusu ontolojik zorunluluğun yaşam deneyimindeki beliriş tarzları üzerinden incelenmektedir. Jankélévitch metafiziğine kendine özgü dinamik ve kaçak karakterini veren hakikatin ancak ontolojik-etik bir zeminde var olabileceğinin gösterilmesiyle, bu anlayışın neden güçlü bir metafizik savunusu olarak görülebileceğinin ortaya konması amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Jankélévitch
• Metafizik
• Hakikat
• Ne-olduğunu-bilmediğim
• Neredeyse-hiç
• An
• İçtenlik
• Etik

The Elusive Metaphysics of Vladimir Jankélévitch

Öz

This article explores Vladimir Jankélévitch’s metaphysics in terms of its key concepts and argues that it offers a strong alternative to the assumption that truth must be forsaken in contemporary thought where anti-metaphysical discourses, relativist conceptions of truth and post-truth arguments are prominent. In this respect, the article features a discussion concerning primarily Jankélévitch’s ontological arguments that constitute the basis for his conception of truth. Secondarily, it explores his ethical thought that he established without suspending ontology and characterised as the state of truth in humans occuring at the level of sincerity. In the first section of the article, the constitutive concepts of the ontological approach that facilitate the emergence of the truth in experience, more significantly in ethical experience, are discussed in parallel to Jankélévitch’s ideas about music where he displays that such an understanding can also be observed in aesthetic experience. Following an exploration of the ontological background of the truth, the second section demonstrates – through the modes in which the mentioned ontological necessity emerges in the experience of life – why ethics manifests itself as the manner in which metaphysics is actuated. By presenting that the truth providing Jankélévitch’s metaphysics with its idiosyncratic dynamic and elusive character may subsist only on an ontological-ethical ground, the article aims to elucidate why this understanding can be considered a powerful defence of metaphysics.

Anahtar Kelimeler

• Jankélévitch
• Metaphysics
• Truth
• I-do-not-know-what
• Almost-nothing
• Instant
• Sincerity
• Ethics

Kaynakça

1. Aristoteles. Metafizik. Çeviren: Ahmet Arslan, İstanbul: Sosyal Yayınlar, 1996.
2. Atkinson, Paul. “Vladimir Jankélévitch, Henri Bergson, and the Emergence of a Musical Aesthetic” in Contemporary Perspectives on Vladimir Jankélévitch: On What Cannot be Touched, Editörler: Marguerite La Caze ve Magdalena Zolkos, 177-196. Lanham: Lexington Books, 2019.
3. Beato, José Manuel. “Paradoxes of Virtue in Vladimir Jankélévitch’s Moral Philosophy” in Contemporary Perspectives on Vladimir Jankélévitch: On What Cannot be Touched, Editörler: Marguerite La Caze ve Magdalena Zolkos, 19-38. Lanham: Lexington Books, 2019.
4. Bergson, Henri. Şuurun Doğrudan Doğruya Verileri. Çeviren: Mehmet Şekip Tunç, İstanbul: Dergâh, 2017.
5. Gontijo, Clovis Salgado. “The Philosophy of the Je-ne-Sais-Quoi and the Possibility of a Nonreligious Sprituality” in Contemporary Perspectives on Vladimir Jankélévitch: On What Cannot be Touched, Editörler: Marguerite La Caze ve Magdalena Zolkos, 157-176. Lanham: Lexington Books, 2019.
6. Heidegger, Martin. Metafizik Nedir? Çeviren: Yusuf Örnek, Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu, 2015.
7. Jankélévitch, Vladimir. “De L’ipséité,” Revue Internationale de Philosophie 2/5, (1939): 21-42.
8. Jankélévitch, Vladimir. “La responsabilité en son for intérieur,” Revue Internationale de Philosophie 11/39, (1957): 69-74.

9. Jankélévitch, Vladimir. De La Musique au silence v. I. Fauré et l’inexprimable. Paris: Plon, 1974.
10. Jankélévitch, Vladimir. Le Je-ne-sais-quoi et le Presque-rien 2: La Méconnaissance Le Malentendu. Paris: Seuil,1980.
11. Jankélévitch, Vladimir. Le Je-ne-sais-quoi et le Presque-rien. Paris: Presses Universitaires de France, 1957.
12. Jankélévitch, Vladimir. Le Paradoxe de la Morale. Paris: Seuil, 1981.
13. Jankélévitch, Vladimir. Music and the Ineffable. Çeviren: Carolyn Abbate, Princeton: Princeton University Press, 2003.
14. Jankélévitch, Vladimir. Ölümü Düşünmek. Çeviren: Yılmaz Ruhi Demir, İstanbul: MonoKL, 2012.
15. Jankélévitch, Vladimir. Philosophie première: Introduction à une philosophie du “presque”. Paris: Presses Universitaires de France, 1953.
16. Jankélévitch, Vladimir. Quelque part dans l’inachevé. Paris: Gallimard, 1987.
17. Jankélévitch, Vladimir. The Bad Conscience. Çeviren: Andrew Kelley, Chicago: Chicago Univeristy Press, 2015.
18. Jankélévitch, Vladimir. Traité des Vertus I: Le Serieux de L’intention. Paris: Flammarion, 1983.
19. José, Manuel Beato. “Paradoxes of Virtue in Vladimir Jankélévitch’s Moral Philosophy” in Contemporary Perspectives on Vladimir Jankélévitch: On What Cannot be Touched, Editörler: Marguerite La Caze ve Magdalena Zolkos, 19-38. Lanham: Lexington Books, 2019.
20. Kelley, Andrew. “Jankélévitch and Levinas on the ‘Wholly Other’,” Levinas Studies 8, (2013): 23-44.
21. Looney, Aaron T. Vladimir Jankélévitch: The Time of Forgiveness. New York: Fordham University Press, 2015.
22. Magdalena, Zolkos. “The Work of Remorse: Vladimir Jankélévitch’s Conception of the Ethical Subject and François Ozon’s Frantz” in Contemporary Perspectives on Vladimir Jankélévitch: On What Cannot be Touched, Editörler: Marguerite La Caze ve Magdalena Zolkos, 137-156. Lanham: Lexington Books, 2019.
23. Maniezzi, Giulia. “The Metaphysics of Love and the Theory of Forgiveness in Vladimir Jankélévitch’s Philosophy” in Contemporary Perspectives on Vladimir Jankélévitch: On What Cannot be Touched, Editörler: Marguerite La Caze ve Magdalena Zolkos, 1-18. Lanham: Lexington Books, 2019.
24. Moore, A. W. The Evolution of Modern Metaphysics: Making Sense of Things. New York: Cambridge University Press, 2012.
25. Van Inwagen, Peter. Metaphysics (3rd ed.). Boulder: Westview Press, 2009.
26. Wahl, Jean. “La Philosophie Première de V. Jankélévitch,” Revue de Métaphysique et de Morale 1, (1955): 161-217.