Gerçekliğin Duyumsal İnşası Sürecinde Metafiziksel Olabilirliğin Radikal Reddi Meselesi ve Ernst Mach
Öz
Ernst Mach, pozitivist düşünce geleneğine önemli katk ılar sağlamış öncü filozoflardan birisidir.
O, deney içeriklerinin ötesinde bir dünyayı işaret eden tüm kavramları ve kuramları
anlamsız kategorisine indirgeyerek yok saymıştır. Ona göre, doğru bilgi duyusal temelden
yoksun metafizik düşünceden değil, duyusal olarak temellendirilen fenomenlerden meydana
gelmiştir. Bu sebepledir ki, metafizik önermeler, gözlem ve deneyin ötesinde var olan
mistik bir hakikati kabul ettiğinden doğrulanması mümkün değildir. Mach, doğa bilimsel
araştırmalarda mistisizme imkân sağlayan düşünce ve davranış ilişkilerinin gerçeklikten
uzak metafizik teorilere neden olacağını belirtmiştir. O, metafizik teorilerin ise zamanla
insanlığı felakete sürükleyeceğini ifade etmiştir. Zira insanlık tarihi metafiziğin kudret
kazandığı zamanlarda ve toplumlarda korkunç olaylarla karşı karşıya kalmıştır. Mach,
insanlık tarihinde metafizik düşünceler nedeniyle yaşanan zulümler karşısında metafizik
düşünceyi hala benimseyen toplumları ilkellik ve barbarlık ile itham etmiştir. Ona göre,
modern dünyada olması gereken düşünceyi metafiziğin anlamsız içeriğinden temizleyerek
doğru bilgiyi duyusal temelde doğa bilimsel çizgiye taşımaktır. Böylece dünyaya ilişkin gerçek
bilginin elde edilmesi mümkün olacaktır. Aksi takdirde insanlığın sonu felakettir. Nitekim
Mach, bilim, felsefe ve metafizik üzerine geliştirdiği düşünceleri ile çağının sınırlarını
aşarak etkisi günümüze kadar ulaşan farklı bir filozof olmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aristoteles. Metafizik, çev. Ahmet Arslan. İstanbul: Sosyal Yayınları, 1996.
- Aster, Von Ernst. “Modern Fizik ve Felsefe”. İstanbul Üniversitesi Felsefe Arkivi Dergisi, 3(1949), 98-106.
- Ayer, Jules Alfred. Language, Truth And Logic. London: Victor Gollancz Ltd., 1947. Baç, Murat. “Wittgenstein ve Anlamın Ortalıkta Olması”. Felsefe Tartışmaları Dergisi, 28(2001), 47-60.
- Carnap, Rudolf. “The Elimination of Metaphysics Through Logical Analysis of Language”. In Logical Positivism, ed. Alfred Ayer, 60-81. New York: The Free Press, 1959.
- Carnap, Rudolf. Philosophical Foundations of Physics: An Introduction to the Philosophy of Science. New York: Basic Books Inc., 1966.
- Cevizci, Ahmet. Felsefe. İstanbul: Sentez Yayınevi, 2007.
- Delacampagne, Christian. 20. Yüzyıl Felsefe Tarihi, çev. Devrim Çetinkasap. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2010.
- Demir, Ömer. Bilim Felsefesi. Ankara: Vadi Yayınları, 2000.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Serdar Saygılı
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
6 Temmuz 2018
Gönderilme Tarihi
12 Mart 2018
Kabul Tarihi
28 Mayıs 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Sayı: 9