Okul Öncesinde Değeler Eğitiminin Saldırganlığa Alternatif Becerileri Desteklemesi: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Örneği

Öz

Son yıllarda okullarda karşımıza çıkan saldırganlık, akran zorbalığı gibi istenmeyen davranışların varlığı okul öncesi döneme kadar inmiştir. İstenmeyen bu davranışlara geçit vermemenin en kolay yolu onun yerine geçebilecek olumlu davranışın çocuklara kazandırılmasından geçmektedir. Eğitim programlarının yetiştirilmek istenilen insan modelinin sahip olması gereken özellikleri barındırması beklenmektedir. 2024 yılında programa huzurlu topluma ulaşmak maksadıyla eklenen erdem-değer-eylem modeli toplumsal olarak gereksinim duyulan insan özelliklerini bizlere sunmaktadır. Toplumsal olarak en ciddi sorunlarımızdan bir tanesi olan saldırganlığın önüne geçmede eğitim politikalarının nasıl bir yol izlediği önem arz etmektedir. Bu sebeple çalışmada 2024 yılında yayınlanan okul öncesi eğitim programındaki erdem-değer-eylem modelinin saldırganlığa alternatif becerileri desteklemesi açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla nitel araştırma modellerinden biri olan doküman analizi deseni kullanılmıştır. Verilerin toplanması için araştırmacı tarafından alan yazın taraması yapılarak saldırganlığa alternatif becerilerden oluşan temalar belirlenmiştir. Temalar çerçevesinde programda yer alan erdem-değer ve eylemler ayrı ayrı içerik analizi metodundan yararlanılarak incelenmiş ve raporlaştırılmıştır. Sonuç olarak programda yer alan bazı değerlerin saldırganlığa alternatif becerileri destekler nitelikte olduğu bazılarının ise destekler nitelikte olmadığı belirlenmiştir. Sonuçlar eğitim süreçleri açısından değerlendirilmiş ve eğitimciler için çeşitli öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Alternatif beceriler
• eğitim programı
• okul öncesi.

Supporting Alternative Skills to Aggression in Preschool Values Education: The Example of Türkiye Century Education Model

Öz

In recent years, the existence of unwanted behaviors such as aggression and peer bullying that we encounter in schools has been reduced to the preschool period. The easiest way to prevent these unwanted behaviors is to provide children with positive behaviors that can replace them. It is expected that educational programs will include the characteristics that the desired human model should have. The virtue-value-action model, which was added to the program in 2024 in order to reach a peaceful society, offers us the human characteristics that are socially needed. It is important how education policies follow a path in preventing aggression, which is one of our most serious social problems. For this reason, the aim of the study is to examine the virtue-value-action model in the preschool education program published in 2024 in terms of supporting alternative skills to aggression. For this purpose, the document analysis design, one of the qualitative research models, was used. In order to collect the data, the researcher scanned the literature and determined the themes consisting of alternative skills to aggression. Within the framework of the themes, the virtue-value and actions in the program were examined and reported separately using the content analysis method. As a result, it was determined that some values in the program supported alternative skills to aggression, while others did not. The results were evaluated in terms of educational processes and various suggestions were presented for educators.

Anahtar Kelimeler

• Alternative skills
• education program
• preschool

Kaynakça

1. Al, S., & Şahin Sak, İ. T. (2023). Okul öncesi dönemde istenmeyen davranışlar. Çukurova 10th International Scientific Researches Conference (2-4 Nisan 2023). Adana, Türkiye.
2. Balcı, A., & Kishalı, Z. (2024). Okul öncesi dönemde akran zorbalığı: okul öncesi öğretmenlerinin görüşleri üzerine bir inceleme. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(42), 1954-1985.
3. Baltacı, A. (2017). Nitel Veri Analizinde Miles-Huberman Modeli. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1), 1-14. URL: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/318527
4. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2013). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Pegem Akademi.
5. Denham, S.A., Caverly, S., Schmidt, M., Blair, K., DeMulder, E., Caal, S., Hamada, H. and Mason, T. (2002), Preschool understanding of emotions: contributions to classroom anger and aggression. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 43: 901-916. https://doi.org/10.1111/1469-7610.00139
6. Drigas, A., & Karyotaki, M. (2019). Executive Functioning and Problem Solving: A Bidirectional Relation. International Journal of Engineering Pedagogy (iJEP), 9(3), pp. 76–98. https://doi.org/10.3991/ijep.v9i3.10186
7. Egan, L. A., & Todorov, N. (2009). Forgiveness as a coping strategy to allow school students to deal with the effects of being bullied: Theoretical and empirical discussion. Journal of Social and Clinical Psychology, 28(2), 198-222. https://doi.org/10.1521/jscp.2009.28.2.198
8. Erdoğan, H. (2024). Okul öncesi öğrencilerinde akran zorbalığı. International Journal of Original Educational Research, 2(1), 325-333.

9. Eryılmaz, F. (2023). Eğitim kurumlarında istenmeyen davranışlar sergileyen öğrencilerin tutum ve davranış sonuçları ve çözüm önerileri. International Journal of Social Sciences, 7(30), 405-414.
10. Fraenkel, J. R., Wallen, N. E. & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education. Eighth edition. USA: McGraw-Hill Companies Inc. https://saochhengpheng.wordpress.com/wp-content/uploads/2017/03/jack_fraenkel_norman_wallen_helen_hyun-how_to_design_and_evaluate_research_in_education_8th_edition_-mcgraw-hill_humanities_social_sciences_languages2011.pdf adresinden ulaşılmıştır.
11. Goldstein, A. P. (1999). Aggression reduction strategies: Effective and ineffective. School Psychology Quarterly, 14(1), 40.
12. Gün, R. Ş., & Akduman, G. G. (2022). Okul öncesi çocuklarının psikolojik sağlamlıklarının akran zorbalığı davranışları ile ilişkisi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 20(1), 107-123.
13. Karadaş, S. (2021). Okul öncesi dönemdeki çocuklarda akran zorbalığı ve ilişkili faktörler. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Karaman.
14. Lemerise, E.A., Harper, B.D. (2010). The development of anger from preschool to middle childhood: expressing, understanding, and regulating anger. In: Potegal, M., Stemmler, G., Spielberger, C. (eds) International Handbook of Anger. Springer, New York, NY. https://doi.org/10.1007/978-0-387-89676-2_13
15. Lightner, L. (2024). 6 Replacement Behaviors for Hitting and Aggression. URL: https://adayinourshoes.com/replacement-behaviors-for-hitting-and-aggression/?utm_source=copy&utm_medium=website&utm_campaign=SocialSnap
16. McGinnis, E. (2016). Erken Çocukluk Döneminde Sosyal Beceri Öğretim Programı. Sunay Yıldırım Doğru (Çev. Edi.). (Üçüncü baskı). Nobel: Ankara.
17. MEB, (2023). Millî eğitim bakanlığı okul öncesi eğitim ve ilköğretim kurumları yönetmeliği. https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=19942&mevzuatTur=KurumVeKurulusYonetmeligi&mevzuatTertip=5 adresinden ulaşılmıştır.
18. MEB, (2024). Öğretmenlerin "Türkiye yüzyılı maarif modeli eğitici eğitimleri" başladı. 29 Mayıs 2024 tarihli haber. https://www.meb.gov.tr/ogretmenlerin-turkiye-yuzyili-maarif-modeli-egitici-egitimleri-basladi/haber/33896/tr#:~:text=T%C3%BCrkiye%20Y%C3%BCzy%C4%B1l%C4%B1%20Maarif%20Modeli%20kapsam%C4%B1nda,ba%C5%9Flamak%20%C3%BCzere%20kademeli%20%C5%9Fekilde%20uygulanacak. Adresinden ulaşılmıştır.
19. Mills, C. B., & Carwile, A. M. (2009). The good, the bad, and the borderline: Separating teasing from bullying. Communication Education, 58(2), 276–301. https://doi.org/10.1080/03634520902783666
20. Nærde A, Janson H, Stoolmiller M (2024) Modeling trajectories of physical aggression from infancy to pre-school age, their early predictors, and school-age outcomes. PLOS ONE 19(6): e0291704. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0291704
21. Özbek, M. V., & Hürsoy, P. Şara. (2024). Zorbalık müdahale ve önleme programları üzerine bir inceleme. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 11(114), 2870–2887. https://doi.org/10.5281/zenodo.14585179
22. Özgöker, S., & Gürşimşek, A. I. (2023). Okul öncesi öğretmenlerinin akran zorbalığına ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Yaşadıkça Eğitim, 37(3), 857-874. https://doi.org/10.33308/26674874.2023373642
23. Özyürek, A., & Kurnaz, F. B. (2019). Zorba ve kurban çocuk davranışlarını değerlendirme formu: güvenilirliği ve geçerliliği. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 246-261. https://doi.org/10.17860/mersinefd.401251
24. Romero-López, M., Pichardo, M. C., Justicia-Arráez, A., & Bembibre-Serrano, J. (2021). Reducing aggression by developing emotional and inhibitory control. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(10), 5263.
25. Scarpaci, R. T. (2006). Bullying effective strategies for its prevention: Put a halt to the name-calling, teasing, poking, and shoving, and make way for learning. Kappa Delta Pi Record, 42(4), 170–174. https://doi.org/10.1080/00228958.2006.10518023
26. Seven, Z. D., & Uçar Çabuk, F. (2023). Okul öncesi dönemde akran zorbalığı ile ilgili yapılan çalışmaların incelenmesi. International Journal of Arts and Social Studies, 6(10), 1-17.
27. Swit, C. S., Harty, S. C., & Pascoe, S. (2024). Relational and physical aggression in preschool-age children: Associations with teacher, parent, sibling, and peer relationship quality. Aggressive Behavior, 50, e22115. https://doi.org/10.1002/ab.22115
28. Tanrıkulu, İ., Özdinç, N. K., & Besnili, Z. N. (2021). Okul öncesi dönemde akran zorbalığı ve okul yapısı ile ilgili değişkenlerin incelenmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(3), 857-873.