Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Bağlamında 8. Sınıf Müzik Dersi Temalarının Bilişsel ve Beceri Perspektifi

Öz

Bu çalışma, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) çerçevesinde 8. sınıf müzik dersi öğretim programında yer alan Müzik Dili ve Müzik Kültürü temalarının öğrenme çıktıları ile süreç bileşenleri (içerik çerçevesi ve öğrenme–öğretme uygulamaları kapsamındaki etkinlikler) arasındaki uyumu nitel araştırma yaklaşımı doğrultusunda doküman analizi deseni ile sistematik olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın birincil veri kaynağını Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan 8. sınıf müzik dersi öğretim programı oluşturmaktadır. Analiz sürecinde Bloom’un Yenilenmiş Taksonomisi öğrenme çıktılarının hedeflediği bilişsel düzeylerin belirlenmesinde; TYMM beceriler çerçevesi ise öğrenme çıktılarının alan becerileri, kavramsal beceriler, eğilimler, değerler ve okuryazarlık boyutlarıyla ilişkilendirilmesinde tamamlayıcı bir analitik çerçeve olarak kullanılmıştır. Bu kapsamda öğrenme çıktılarında yer alan eylem fiilleri çözümlenmiş, her bir öğrenme çıktısının baskın bilişsel düzeyi belirlenmiş ve öğrenme çıktıları ile süreç bileşenleri arasındaki uyum; öğrenme çıktısı–içerik, öğrenme çıktısı–etkinlik ve içerik–etkinlik olmak üzere üç boyutta değerlendirilmiştir. Bulgular, Müzik Dili temasında öğrenme çıktılarının ağırlıklı olarak anlama ve uygulama düzeylerinde yoğunlaştığını; analiz ve değerlendirme gibi üst düzey bilişsel süreçlerin ise sınırlı biçimde temsil edildiğini göstermektedir. Müzik Kültürü temasında ise tarihsel ve kültürel bağlam çözümlemesi, karşılaştırma ve yorumlama gibi üst düzey bilişsel süreçlerin daha belirgin olduğu; ancak bu öğrenme çıktılarının etkinlikler aracılığıyla desteklenmesinde zaman zaman yetersizlikler bulunduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak çalışma, özellikle üst düzey bilişsel süreçleri ve TYMM kapsamında tanımlanan kavramsal beceriler, kültür okuryazarlığı ve sosyal-duyuşsal öğrenme bileşenlerini destekleyecek nitelikte etkinlik tasarımlarının güçlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Elde edilen bulguların, müzik öğretim programlarının geliştirilmesi, öğretmen uygulamalarının yönlendirilmesi ve TYMM’nin öğretim programlarına yansımalarının değerlendirilmesine yönelik çalışmalara katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli
• 8. sınıf müzik öğretim programı
• Bloom taksonomisi
• öğrenme çıktıları
• program değerlendirmesi

The Cognitive and Skills Perspective on 8th Grade Music Course Themes within the Framework of the Century of Türkiye Education Model

Öz

This study aims to systematically examine the alignment between learning outcomes and process components (content framework and learning–teaching activities) of the Music Language and Music Culture themes in the 8th grade music curriculum within the framework of the Türkiye Century Education Model (TCEM), using a qualitative research approach and document analysis design. The primary data source of the study consists of the official 8th grade music curriculum published by the Turkish Ministry of National Education. In the analysis process, the Revised Bloom’s Taxonomy was employed to identify the cognitive levels targeted by the learning outcomes, while the TCEM skills framework was used as a complementary analytical lens to relate learning outcomes to domain-specific skills, conceptual skills, dispositions, values, and literacy dimensions. Within this scope, the action verbs embedded in the learning outcomes were analyzed, the dominant cognitive level of each outcome was determined, and the alignment between learning outcomes and process components was evaluated across three dimensions: learning outcome–content alignment, learning outcome–activity alignment, and content–activity alignment. The findings indicate that learning outcomes in the Music Language theme predominantly focus on the levels of understanding and application, whereas higher-order cognitive processes such as analysis and evaluation are represented in a limited manner. In contrast, the Music Culture theme places greater emphasis on higher-order cognitive processes such as historical and cultural context analysis, comparison, and interpretation; however, deficiencies were identified in the extent to which these learning outcomes are consistently supported through learning activities. Overall, the study reveals a need to strengthen activity designs that effectively support higher-order cognitive processes as well as the conceptual skills, cultural literacy, and social–emotional learning components defined within the TCEM framework. The findings are expected to contribute to the development of music curricula, the improvement of instructional practices, and the evaluation of how the TCEM is reflected in instructional programs.

Anahtar Kelimeler

• Century of Türkiye Education Model
• 8th grade music curriculum
• Bloom's taxonomy
• outcome–content–activity alignment
• music education
• curriculum evaluation

Kaynakça

1. Anderson, L. W., & Krathwohl, D. R. (2001). A taxonomy for learning, teaching, and assessing: A revision of
2. Bloom’s taxonomy of educational objectives. Longman.
3. Bilen, S. (1995). İşbirlikli öğrenmenin müzik öğretimi ve güdüsel süreçler üzerindeki etkileri (Doktora tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
4. Bolat, M. (2015). Müzik eğitiminin üstün zekâlı ve yetenekli öğrencilerin sosyal becerilerinin gelişimine etkisi [Doktora tezi]. Marmara Üniversitesi.
5. Biggs, J. (1996). Enhancing teaching through constructive alignment. Higher Education, 32(3), 347–364. https://doi.org/10.1007/BF00138871
6. Campbell, P. S. (2018). Music, education, and diversity: Bridging cultures and communities. Teachers College Press.
7. Çelebi, N., & Kazancı, E. (2021). Cumhuriyet dönemi eğitim politikaları ve yabancı eğitim uzmanlarının eğitimdeki etkileri (1923–1960). Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(4), 198–218. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.959346
8. Çobanoğlu, R., & Yıldırım, A. (2021). Türkiye’de program geliştirme çalışmaları: Cumhuriyet’in ilanından günümüze tarihsel bir analiz. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 19(2), 810–830. https://doi.org/10.37217/tebd.912329

9. Demirci, B. (2008). İlköğretim 6. sınıf müzik dersi öğretim programının dinleme-söyleme-çalma öğrenme alanına yönelik değerlendirilmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(1), 20-33.
10. Demirel, Ö. (2007). Eğitimde program geliştirme: Kuramdan uygulamaya (6. baskı). Pegem Yayınları.
11. Eren, M. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: Ortaöğretim müzik programının bileşen temelli incelenmesi. D-Sanat, (Ahmet Yakupoğlu Özel Sayısı), 169-191. https://doi.org/10.5281/zenodo.18279004
12. Feng, Y., & Wang, M. (2025). Effect of music therapy on emotional resilience, well-being, and employability: A quantitative investigation of mediation and moderation. BMC Psychology, 13(1), 47. https://doi.org/10.1186/s40359-024-02336-x
13. Finney, J. (2002). Music education as aesthetic education: a rethink. British Journal of Music Education, 19(2), 119-134.
14. Forehand, M. (2010). Bloom’s taxonomy. Emerging Perspectives on Learning, Teaching, and Technology, 41(4), 47–56. https://resources.finalsite.net/images/v1741805303/d41org/icn48k4luekuivu9f4vm/bloomstaxonomy.pdf
15. Gu, Y. (2025). The effect of music intervention on children’s cognitive development: A review study. Academic Journal of Management and Social Sciences, 10(2), 258–266. https://doi.org/10.54097/dgtkc069
16. Hallam, S. (2010). The power of music: Its impact on the intellectual, social and personal development of children and young people. International Journal of Music Education, 28(3), 269–289. https://doi.org/10.1177/0255761410370658
17. Hallam, S. (2016). The impact of actively making music on the intellectual, social and personal development of children and young people: A summary. Voices: A World Forum for Music Therapy, 16(2). https://doi.org/10.15845/voices.v16i2.884
18. Helvacı, A. (2012). İlköğretim I. kademe öğrencilerinin müzik eğitimi ile ilgili temel kavram ve kültürel bilgi düzeylerine ilişkin bir araştırma. Journal of Uludag University Faculty of Education, 25(2), 531-546.
19. Hogenes, M., Oers, B. V., & Diekstra, R. F. (2014). The impact of music on child functioning. The European Journal of Social & Behavioural Sciences, 10(3), 312-336. http://dx.doi.org/10.15405/ejsbs.135
20. Kalender, B., & Baysal, Z. N. (2021). Öğretim programı ve ders kitaplarının program ögelerinin uyumu açısından incelenmesi: hayat bilgisi örneği. Bogazici University Journal of Education, 38(2), 75-96. https://doi.org/10.52597/buje.990925
21. Kaschub, M., & Smith, J. (2014). Composing our future: Preparing music educators to teach composition. Oxford University Press.
22. Kirschner, S., & Tomasello, M. (2010). Joint music making promotes prosocial behavior in 4-year-old children. Evolution and Human Behavior, 31(5), 354–364. https://doi.org/10.1016/j.evolhumbehav.2010.04.004
23. Krathwohl, D. R. (2010). A taxonomy for learning, teaching, and assessing: A revision of Bloom’s taxonomy of educational objectives. Theory Into Practice, 41(4), 212–218. https://doi.org/10.1207/s15430421tip4104_2
24. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları. https://tymm.meb.gov.tr
25. Millî Eğitim Bakanlığı. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 8. sınıf müzik dersi öğretim programı. Millî Eğitim Bakanlığı. https://tymm.meb.gov.tr/ogretim-programlari/muzik-dersi-temel-egitim/9
26. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis (2nd ed.). Sage Publications. OECD. (2019). OECD future of education and skills 2030: OECD learning compass 2030. OECD Publishing. https://www.oecd.org/education/2030-project/
27. Rabinowitch, T.-C., Cross, I., & Burnard, P. (2013). Long-term musical group interaction has a positive influence on empathy in children. Psychology of Music, 41(4), 484–498. https://doi.org/10.1177/0305735612440609
28. Rauscher, F., Shaw, G., & Ky, C. (1993). Music and spatial task performance. Nature, 365, 611. https://doi.org/10.1038/365611a0
29. Sala, G., & Gobet, F. (2020). Cognitive and academic benefits of music training with children: A multilevel meta-analysis. Memory & Cognition, 48(8), 1429–1441. https://doi.org/10.3758/s13421-020-01060-2
30. Sökezoğlu Atılgan, D. (2020). Müzik eğitiminin çeşitli boyutlarda çocuk gelişimine olan etkileri. Sanat ve Tasarım Dergisi, 10(1), 120-136. https://doi.org/10.20488/sanattasarim.830732
31. Uçan, A. (2005). Müzik eğitimi: Temel kavramlar, ilkeler, yaklaşımlar. Müzik Ansiklopedisi Yayınları.
32. Ulubey, Ö., & Aykaç, N. (2017). Türkiye Cumhuriyeti’nin ilanından 2005’e eğitim felsefelerinin ilkokul programlarına yansıması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(3), 1173–1202. https://doi.org/10.17860/mersinefd.335241
33. UNESCO. (2021). Reimagining our futures together: A new social contract for education. UNESCO.
34. Üstün, H., & Demirtaş, E. (2023). Ortaokul müzik dersinin kültür aktarımı bağlamında incelenmesi. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 16(41), 347–366. https://doi.org/10.12981/mahder.1212137
35. Villarroel, V., Bloxham, S., Bruna, D., Bruna, C., & Herrera-Seda, C. (2018). Authentic assessment: Creating a blueprint for course design. Assessment & Evaluation in Higher Education, 43(5), 840–854. https://doi.org/10.1080/02602938.2017.1412396
36. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (5. baskı). Seçkin Yayıncılık.
37. Yıldız, Y., M. (2017). İlköğretim dönemindeki çocukların müziksel gelişim özellikleri ve müzik eğitimi. Uluslararası Sosyal Araştırma Dergisi 10(48), 494-500. https://doi.org/10.17719/jisr.2017.1519
38. Yurdakal, İ. H. (2023). Dijital çağda dijital farkındalık: Eğitimde dijital dönüşüme ilişkin farkındalık ölçeği (DFÖ): Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Sınıf Öğretmenliği Araştırmaları Dergisi (SÖAD), 3(2), 138–157. https://soaddergi.com/2023/12/31/cilt-3-sayi-2-aralik-2023/
39. Yurdakal, İ. H., & Susar Kırmızı, F. (2021). COVID-19 salgını sürecinde gerçekleştirilen acil uzaktan eğitime ilişkin öğretmen adaylarının görüşleri. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 11(2), 290–302. https://doi.org/10.5961/JHES.2021.449