Mehmet Akif Ersoy’s Views on Some Issues of Islamic Family Law
Öz
Mehmet Akif Ersoy defends the necessity of a society based on Islamic principles. He also dealt with social issues through his poems. In his poetry corpus called Safaḥāt, he addressed the wars, corruption, economic troubles, disagreements and social changes experienced by the Turkish society. Akif draws attention to the excess and negative aspects of these great changes in society. He stated that the reason for the situations that cause enchantment in the society is the deviation from rules and principles of Islam. He states that the solution is only to application of the religious rules and principles correctly. According to Akif, there is a need for good fiqh scholars who explain religion correctly to people in order to achieve this goal. The current understanding of religion in the society should be corrected on the basis of the Qur'ān, Sunnah and consensus (ijmā). Likewise, people's inadequate and wrong knowledge in the fiqh brings corruption in many issues in society. Undoubtedly, the family is among those most affected by the bad consequences of deviation from religion. Akif believes that societies without a proper family life are doomed to fall behind. The problems in family life that Akif faced and criticized during his lifetime still remain valid today. Accordingly, in this study, the social problems related to family life witnessed and criticized by Ersoy were analysed and evaluated in terms of Islamic law. In this way, the corruption in family life caused by moving away from the rules of Islamic law is intended to be clearly demonstrated. Due to the fact that they are within the scope of the subject, the poetic stories conveyed in the poems of Köse Imam, Meyhane and Asım are emphasized. In the plots of the poems, we come across the subjects of dowry, judgement of marriage, alimony, polygamy, relationship between spouses, property regime and divorce. Akif’s comments about the case studies in the work are included. Afterwards, a statement was made on the relevant subject and the misunderstood/applied situations were explained according to Islamic law. As a result of the study, the damage on family life of the deactivation or misinterpretation of the provisions of religion has been revealed. According to Akif, issues such as giving women the value they deserve in family, removing polygamy from being an arbitrary practice, correcting misconceptions about divorce, obtaining and protecting the financial rights of women during the marriage are only possible with the correct understanding of Islamic legal principles. It was through Islam that a society in which women were not even considered human beings, and in which there was uncertainty in family was transformed into a society of the age of bliss (al-asr al-saada) has been reached only with Islam. For this reason, women, children and family suffer the most in societies where religion/fiqh is put into the background. The upbringing of the generation that will carry a nation forward is only possible by by eliminating the misunderstandings about the family and correcting the problems.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
This article is a version of the paper titled ‘Mehmet Akif Ersoy's Views on Some Issues of Islamic Family Law’, which was presented orally at the 3rd Turkish Symposium of Social Sciences but the full text was not published.
Mehmet Akif Ersoy’un İslam Aile Hukukunun Bazı Konuları Hakkındaki Görüşleri
Öz
Mehmet Akif Ersoy, İslam esasları üzerine kurulu bir toplumun gerekliliğini savunmaktadır. Şiirleri aracılığıyla da toplumsal konuları ele almıştır. Safahat adlı şiir külliyatında Türk toplumunun yaşadığı savaşlara, yozlaşmalara, ekonomik sıkıntılara, anlaşmazlıklara ve toplumsal değişmelere yer vermiştir. Mehmet Akif, toplumda meydana gelen bu büyük değişimlerin fazlalığına ve olumsuz yönlerine dikkat çekmektedir. Toplumda mefsedet doğuran durumların sebebinin, İslam’ın hüküm ve kaidelerinden uzaklaşılması olduğunu belirtmiştir. Çözümün ise ancak dini hükümlerin doğru bir şekilde yaşanması olduğunu ifade eder. Akif’e göre bu durumun sağlanabilmesi için dini, insanlara doğru anlatan iyi fıkıh alimlerine ihtiyaç vardır. Toplumda mevcut bulunan din anlayışı; Kur’an, Sünnet ve icmâ temelinde akıl süzgecinden geçirilerek düzeltilmelidir. Keza insanların fıkıh alanındaki yetersiz ve yanlış bilgileri toplumda birçok konuda yozlaşmayı da beraberinde getirir. Dinden uzaklaşmanın getirmiş olduğu kötü sonuçlardan en çok etkilenenler arasında da şüphesiz aile kavramı yer almaktadır. Mehmet Akif’e göre aile hayatı düzgün olmayan toplumlar geri kalmaya mahkumdur. Akif’in yaşadığı dönemde karşılaştığı ve eleştirdiği aile hayatındaki sorunlar günümüzde de geçerliliğini korumaktadır. Bu nedenle çalışmamızda Mehmet Akif Ersoy’un tanık olduğu aile hayatına dair toplumsal sorunlar, örnek olay olarak ele alınıp değerlendirilmiştir. Böylelikle İslam hukuk kaidelerinden uzaklaşmanın aile hayatında oluşturduğu yozlaşma, net bir şekilde ortaya konmak istenmektedir. Konunun kapsamı içinde olmaları sebebiyle Köse İmam, Meyhane ve Asım şiirlerinde aktarılan manzum hikâyeler üzerinde durulmuştur. Şiirlerdeki olay örgülerinde evliliğin hükmü, çeyiz, nafaka, te’addüd-i zevcât, eşler arası münasebet, mal rejimi ve talâk konuları karşımıza çıkmaktadır. Eserde yer alan örnek olaylar ile ilgili Mehmet Akif’in yorumlarına yer verilmiştir. Daha sonrasında ilgili konuya dair açıklama yapılmış ve yanlış bilinen/uygulanan durumlar İslam hukukuna göre kısaca izah edilmiştir. Çalışma sonucunda dinin koymuş olduğu hükümlerin devre dışı bırakılması veya yanlış yorumlanmasının aile hayatı üzerindeki zararını görmekteyiz. Akif’e göre aile hayatında kadına hak ettiği değerin verilmesi, çok evliliğin keyfi bir uygulama olmaktan çıkarılması, boşama konusundaki yanlış algıların düzeltilmesi, evlilik sürecinde kadının mali haklarını elde etmesi ve koruyabilmesi gibi hususlar ancak İslam hukuk kaidelerinin doğru anlaşılması ile mümkündür. Çünkü kadının insan yerine bile konmadığı, aile hayatında belirsizliğin olduğu bir toplumdan asr-ı saadet toplumuna ancak İslamiyet ile ulaşılmıştır. Bu nedenle dinin/fıkhın geri plana atıldığı toplumlarda en çok kadınlar, çocuklar ve aile hayatı zarar görmektedir. Bir milleti ileri taşıyacak neslin yetişmesi ise ancak aileye dair yanlış bilgilerin giderilip, sorunların düzeltilmesi ile mümkündür.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Bu makale, 3. Türkiye Sosyal Bilimler Sempozyumu’nda sözlü olarak sunulan ancak tam metni yayımlanmayan “Mehmet Akif Ersoy’un İslam Aile Hukukunun Bazı Konuları Hakkındaki Görüşleri” adlı tebliğin içeriği geliştirilerek ve kısmen değiştirilerek üretilmiş hâlidir.
