Seyr ü Sülûk Anlatısı Bağlamında Dijitalleşme ve Tasavvufun Temsili: Vefâ Sultan Dizisi Örneği
Öz
Bu çalışmanın temel amacı, tasavvuf geleneğinin merkezinde yer alan mürşid–mürid ilişkisine dayalı seyr ü sülûk eğitiminin modern görsel medya ve dijital kültür bağlamında nasıl yeniden temsil edildiğini incelemektir. Bu doğrultuda araştırma, Vefâ Sultan dizisi örneği üzerinden seyr ü sülûk kavramının çağdaş medya formu içinde hangi epistemik katmanlar aracılığıyla yeniden inşa edildiğini ve bu inşanın dijital izleyici etkileşimleriyle nasıl pekiştirildiğini ortaya koymayı hedeflemektedir. Çalışma, klasik tasavvufî pedagojinin dijital temsil formlarına dönüşümünü analiz ederek alana katkı sunmayı amaçlamaktadır. Araştırmada karma yöntem yaklaşımı benimsenmiş; nitel ve nicel veri setleri bütünleşik bir analiz çerçevesinde ele alınmıştır. Nitel aşamada, dizide seyr ü sülûk anlatısının ilk 11 bölümde tamamlandığı tespit edilerek bu bölümler içerik analizi ve alımlama tekniğiyle incelenmiştir. Nefis mertebeleri, mürşid–mürid ilişkisi, riyâzet ve sembolik temsiller nitel kodlama yoluyla analiz edilmiştir. Ayrıca meczupla karşılaşma, tabakhane hizmeti, zindan, gassallık, çilehane ve keşf tecrübeleri tasavvufî ilkelerin aktarım alanları olarak değerlendirilmiştir. Nicel aşamada ise YouTube platformunda yer alan izleyici yorumları manuel olarak toplanmış; bu veriler frekans, yüzde ve ortalama değerlerine dayalı betimsel istatistikler çerçevesinde analiz edilmiştir. Elde edilen veriler Python programı aracılığıyla tema, duygu ve yorum-izlenme grafiklerine dönüştürülmüştür. Araştırma bulguları, seyr ü sülûk pedagojisinin dizide ritüel, sembol ve karakter inşası ekseninde görsel-dijital bir temsile dönüştürüldüğünü göstermektedir. Ayrıca dijital alımlama verileri, dizinin tasavvufî içeriğinin çevrimiçi ortamlarda yüksek etkileşim ve kolektif beğeni ürettiğini ortaya koymaktadır. İzleyici yorumlarında sabır, teslimiyet, manevî dönüşüm ve rehberlik temalarının öne çıktığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, seyr ü sülûkün tarihsel çerçevesinin modern görsel medya ve dijital kültür bağlamında yeniden üretilebilir ve geniş katılım sağlayan bir temsil alanına dönüştüğünü göstermektedir. Bu durum, tasavvufî eğitimin yalnızca geleneksel ortamlarda değil, dijital platformlar aracılığıyla da aktarılabilir bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışma, dijital tasavvuf araştırmalarına katkı sunmakta ve tasavvufî pedagojinin çağdaş iletişim araçlarıyla ilişkisini yeniden düşünmeye imkan sağlamaktadır. Ayrıca bu alanda geliştirilecek disiplinlerarası yaklaşımların, tasavvufî temsilin dönüşümünü daha derinlikli biçimde analiz etme potansiyeli taşıdığı ileri sürülebilir.
Anahtar Kelimeler
Representing Sufism within the Digitalized Seyr ü Sulūk Narrative: A Case Study of the Vefâ Sultan Series
Öz
The primary aim of this study is to examine how the seyr u sülūk (spiritual journey), grounded in the master–disciple (murshid–murid) relationship at the core of the Sufi tradition, is re-represented within the context of modern visual media and digital culture. In this regard, the study seeks to reveal, through the case of the Vefâ Sultan series, the epistemic layers through which the concept of seyr u sülūk is reconstructed within a contemporary media form, and how this reconstruction is reinforced through digital audience interactions. By analyzing the transformation of classical Sufi pedagogy into digital representational forms, the study aims to contribute to the field. A mixed-methods approach was adopted, integrating qualitative and quantitative datasets within a unified analytical framework. In the qualitative phase, it was determined that the narrative of seyr u sülūk is completed within the first eleven episodes of the series; accordingly, these episodes were examined through content analysis and reception analysis. Key themes such as the stages of the self (nafs), the murshid–murid relationship, ascetic discipline (riyāḍa), and symbolic representations were analyzed through qualitative coding. In addition, scenes such as encounters with the majdhūb, tannery service, imprisonment, ritual washing of the dead (ghassāl), seclusion (chilla), and experiences of unveiling (kashf) were evaluated as domains through which Sufi principles are conveyed. In the quantitative phase, viewer comments on the YouTube platform were manually collected and analyzed using descriptive statistics based on frequency, percentage, and mean values. The obtained data were visualized through Python in the form of thematic, sentiment, and comment–view correlation graphs. The findings indicate that the pedagogy of seyr u sülūk is transformed into a visual-digital representation structured around ritual, symbolism, and character construction within the series. Furthermore, digital reception data demonstrate that the Sufi content of the series generates high levels of engagement and collective appreciation in online environments. Viewer comments predominantly emphasize themes such as patience, submission, spiritual transformation, and guidance. The results suggest that the historical framework of seyr u sülūk has evolved into a reproducible and participatory representational domain within the context of modern visual media and digital culture. This indicates that Sufi education is not confined to traditional settings but can also be effectively transmitted through digital platforms. The study contributes to the emerging field of digital Sufism and provides a basis for rethinking the relationship between Sufi pedagogy and contemporary communication tools. Moreover, it is anticipated that future interdisciplinary studies in this area will enable a more in-depth analysis of the transformation of Sufi representation.
Anahtar Kelimeler
