PERIODIC REVIEW OF DISABILITY SERVICES IN İZMİR METROPOLITAN MUNICIPALITY STRATEGIC PLANS THROUGH CONTENT ANALYSIS

Öz

Municipalities, which are a sub-branch of public administration, are autonomous institutions with public legal personality established specifically to provide services at the local level, operate independently of the central government, possess fiscal autonomy, and have decision-making bodies elected by the people. Municipalities, which are responsible for the management of cities, are public institutions that provide services for all segments of the population living in the cities. After all, the primary duty of municipalities is to meet the common needs of city residents, such as transportation, sanitation, infrastructure, culture, education, and social services. In this context, cities are home to people of diverse backgrounds, including the wealthy, the poor, the young, the elderly, people with disabilities, children, and women. Among these groups, the segment that requires the most protection and services tailored to their needs is people with disabilities. In this regard, Article 38/n of the Municipal Code No. 5393 lists the mayor's duties as including "using the budgetary allocation for the poor and needy, providing services for the disabled, and establishing a disabled persons' center.." Therefore, disability services and, in particular, disabled people's access to cities, are among the services that municipalities should prioritize. In this sense, the main focus of this study will be on the disability services provided by municipalities and the use of smart technologies to ensure disabled people's accessibility. In the study, first of all, a conceptual framework will be developed by conducting a literature review to investigate municipalities' duties towards people with disabilities, the integration of people with disabilities into urban life, and the use and effectiveness of smart technologies in the efficient provision of disability services. Subsequently, as part of the field research, all strategic plans developed by the Izmir Metropolitan Municipality to date regarding disability services and barrier-free access practices in Izmir will be analyzed in terms of content to determine them. Thus, the study will be completed with the results and evaluation section based on the information obtained through both literature review and content analysis of the plans.

Anahtar Kelimeler

• zmir Metropolitan Municipality
• Strategic Plan
• Services for People with Disabilities
• Accessibility

İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ STRATEJİK PLANLARI’NDA ENGELLİ HİZMETLERİNİN DÖNEMSEL İÇERİK ANALİZİ İLE İNCELENMESİ

Öz

Kamu yönetiminin bir alt dalı olan belediyeler bilhassa yerelde hizmet sunmak üzere kurulmuş kamu tüzel kişiliğine sahip, merkezi hükümetten bağımsız olarak işleyen, mali özerkliğe sahip ve karar organları halkın seçimiyle oluşturulan özerk kurumlardır. Kentlerin yönetiminden sorumlu olan belediyeler kentlerde yaşayan her kesim için hizmet üreten ve sunan kamu kurumlarıdır. Zaten belediyelerin asli görevi ve kurulma amacı kentte yaşayanların ulaşım, temizlik, alt yapı, kültür, eğitim ve sosyal ihtiyaçlar gibi ortak nitelikli ihtiyaçların karşılanmasıdır. Bu kapsamda kentlerde zengin, yoksul, genç, yaşlı, engelli, çocuk ve kadınlar olmak üzere çok çeşitli statüde insan yaşamaktadır. Bu gruplar arasında, korunmaya ve kendileri ile ilgili hizmete en çok gereksinim duyan kesim engellilerdir. Bu açıdan 5393 sayılı Belediye Kanunu m. 38/n bendinde belediye başkanının görevleri arasında “Bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak, özürlülere yönelik hizmetleri yürütmek ve özürlüler merkezini oluşturmak.” hükmüne yer verilmektedir. Dolayısıyla engelli hizmetleri ve bilhassa engellilerin kentlerdeki hizmetlere erişimi belediyelerin önem vermesi gereken hizmetler arasındadır. Bu çalışmanın ana konusunu, belediyelerin sundukları engelli hizmetleri ve engellilerin erişebilirliğinin sağlanmasında akıllı teknolojilerin kullanımı oluşturacaktır. Çalışmada öncelikle belediyelerin engellilere yönelik görevleri, engellilerin kent yaşamına entegrasyonu ve engelli hizmetlerin etkin sunumunda teknolojilerin kullanımı ve etkinliği, literatür taraması yöntemi ile araştırılarak kavramsal çerçeve oluşturulacaktır. Ardından da alan araştırması olarak İzmir Büyükşehir Belediyesinin İzmir’de gerçekleştirdiği engelli hizmetleri ve engelsiz erişim uygulamaları, İzmir Büyükşehir Belediyesinin bugüne kadar oluşturduğu tüm stratejik planların içerik analizine tabi tutulması yoluyla belirlenmeye çalışılacaktır. Böylece gerek literatür taraması gerek planların içerik analizi yoluyla elde edilen bilgiler ışığında sonuç ve değerlendirme bölümüyle çalışma tamamlanacaktır.

Anahtar Kelimeler

• İzmir Büyükşehir Belediyesi
• Stratejik Plan
• Engelli Hizmetleri
• Erişebilirlik

Kaynakça

1. Akyıldız, Y. (2026). Çalışma hayatında engelli bireylerin yaşadıkları sorunlar: Kırklareli örneği. Sosyal Güvence, (29), 2006-2042. https://doi.org/10.21441/sosyalguvence.1659096
2. Çitil, M. ve Üçüncü, M. K. (2018). Türkiye'de engelli hakları ve engelliler hukukunun durumu. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 35, 233-278. https://izlik.org/JA68YZ54BF
3. Erten, Ş. ve Aktel, M. (2020). Engellilerin erişebilirlik hakkı: Engelsiz kent yaklaşımı çerçevesinde bir değerlendirme. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 11(28), 898-912. https://doi.org/10.21076/vizyoner.691690
4. Genç, Y. ve Çat, G. (2013). Engellilerin istihdamı ve sosyal içerme ilişkisi. Akademik İncelemeler Dergisi, 8(1), 363-393.
5. Gürek, M. (2016). Yerel yönetimlerin engellilere yönelik eğitim faaliyetleri. Anadolu Bil Meslek Yüksekokulu Dergisi, 42, 131-143. https://izlik.org/JA97NH95XX
6. Gürün, F. ve Kararağaç, Ş. (2017). Sosyal belediyecilik anlayışı üzerinden engellilere yönelik hizmetler. Anadolu Bil Meslek Yüksekokulu Dergisi, 12(48), 43-62. https://izlik.org/JA65YW77AA
7. İzmir Büyükşehir Belediyesi. (2005). 2006–2017 Stratejik Planı. https://www.izmir.bel.tr/tr/StratejikPlanlar/123/44 adresinden 10.05.2026 tarihinde alınmıştır.
8. İzmir Büyükşehir Belediyesi. (2009). 2010–2017 Stratejik Planı. https://www.izmir.bel.tr/tr/StratejikPlanlar/123/44 adresinden 10.05.2026 tarihinde alınmıştır.

9. İzmir Büyükşehir Belediyesi. (2014). 2015–2019 Stratejik Planı. https://www.izmir.bel.tr/tr/StratejikPlanlar/123/44 adresinden 10.05.2026 tarihinde alınmıştır.
10. İzmir Büyükşehir Belediyesi. (2019). 2020–2024 Stratejik Planı, https://www.izmir.bel.tr/tr/StratejikPlanlar/123/44 adresinden 10.05.2026 tarihinde alınmıştır.
11. İzmir Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2025–2029 Stratejik Planı. https://www.izmir.bel.tr/tr/StratejikPlanlar/123/44 adresinden 10.05.2026 tarihinde alınmıştır.
12. Kalaycı, S. (2020). Engelli bireylerin kamusal hizmetlere erişebilmesinde belediyelerin yeri. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, Erişebilirlik Özel Sayısı (1), 83-104. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.817709
13. Koca, C. (2010). Engelsiz Şehir Planlaması Bilgilendirme Raporu, https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/9259/mod_resource/content/0/engelsiz%C5%9Fehirplanlama%20raporu.pdf?utm_source=chatgpt.com adresinden 15.05.2026 tarihinde alınmıştır.
14. Kurt, H. İ. (2015). Yerel yönetimler ve engellilere yönelik hizmetler. M. Ökmen (Ed.), Yerel yönetimlerde güncel gelişmeler (1. baskı, ss. 413-434). Ekin Kitabevi.
15. Pektaş, E. K. (2014). Türkiye’de Sosyal Belediyecilik Uygulamaları ve Temel Sorunlar. Journal of Academic Inquiries, 5(1), 4-22. https://izlik.org/JA43CA28AC
16. Seyyar, A. (2008). Sosyal siyaset ekseninde yerel özürlüler politikası. http://www.sosyalsiyaset.net/documents/yerel_ozurluler_politikasi.html (Erişim tarihi: 12.04.2026).
17. Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2021). Kamu idareleri için stratejik planlama kılavuzu (Sürüm 3.1). https://www.sp.gov.tr/tr/kutuphane/s/102/ (Erişim tarihi: 18.04.2026).
18. Şemşit, S., Uçar, A. ve Yüksel, M. A. (2016). Avrupa Birliği politikaları perspektifinden Türkiye'de belediyelerin sunduğu engelli hizmetleri. Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, İCEBSS Özel Sayısı, 205-223.
19. T.C Adalet Bakanlığı (2026), Engelli Haklarına Yönelik Sözleşme, Erişim Tarihi: 26.05.2026, https://inhak.adalet.gov.tr/Resimler/Dokuman/2312020100834bm_48.pdf
20. T.C. Cumhurbaşkanlığı. (2023). Engelli Hakları Ulusal Eylem Planı 2023–2025. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. Erişim Tarihi: 10.05.2026 https://aile.gov.tr/media/133056/engelli_haklari_ulusal_eylem_plani_23-25.pdf
21. T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi. (2004, 23 Temmuz). Büyükşehir Belediyesi Kanunu, https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5216&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 adresinden 17.05.2026 tarihinde alınmıştır.
22. T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi. (2005a, 7 Temmuz). 5378 Sayılı Engelliler Hakkında Kanun, https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5378&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5, adresinden 17.05.2026 tarihinde alınmıştır.
23. T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi. (2005b, 13 Temmuz). 5393 Sayılı Belediye Kanunu, https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5393&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5, adresinden 17.05.2026 tarihinde alınmıştır.
24. Tınar, Y. (2020). Yerel yönetimlerce engellilere sunulan istihdam hizmetleri: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Engelliler Müdürlüğü örneği. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 78, 429-453. https://doi.org/10.26650/jspc.2020.78.0011
25. Yemişci, D. ve Gerşil, G. (2021). Sosyal belediyecilik kapsamında engelli bireylerin entegrasyonu: İzmir ili örneği. Çalışma İlişkileri Dergisi, 12(2), 125-153. https://izlik.org/JA66JB68EH
26. Yenipazarlı, A., Çondur, F. ve Cömertler, N. (2020). Engelli bireylerin kamu hizmetlerinden memnuniyeti: Nazilli ilçesi örneği. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(2), 77-93.