AVRUPA BİRLİĞİ BİYOTEKNOLOJİ YÖNERGESİNDE YER ALAN AHLAKİLİK İSTİSNASININ PATENT HUKUKUNA ETKİSİ

Biyoteknoloji buluşlarının patent hakları ile korunması, biyoteknoloji alanındaki gelişim ve Ar&Ge çalışmalarının teşvik edilmesi önem arz etmektedir. Mehaz Avrupa Birliği Biyoteknoloji Yönergesi ile patent hukukunda biyoteknoloji buluşlarının korunması gerekliliği politika yapıcılar tarafından ön plana alınmış görülmekle beraber, biyoteknoloji buluşlarının patentlenmesi noktasında insani değerler ile teknolojinin gelişiminin dengelenmesi de amaçlanmıştır. Benzer ahlak hükümleri 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nda da yer almaktadır. Buna göre, kamu düzeni ve ahlaka aykırı buluşların patentlenmesinin önüne geçilmiştir. Fakat, bir buluşun hangi durumlarda ahlaka aykırı olacağı noktasında nesnel bir inceleme yapılması çok zordur. Fikri mülkiyet ofisleri ve mahkemelerin içtihadında bu sorun biyoteknoloji buluşları ekseninde ciddi bir biçimde ortaya çıkmaktadır. Birçok biyoteknoloji buluşunun ticarileşmesi “ahlaka aykırı” bulunduğu için ilgili buluşlar patent hakkı elde edememe tehlikesi ile karşı karşıya kalmıştır. Bu durumun önüne geçmek için ise patent başvurularında ortaya çıkan ahlak tartışmalarını patent sisteminden tamamen çıkarmak yerine patentlenebilirliğe dair ahlaki istisnaların teknolojik gelişmeye engel olmayacak şekilde dar yorumlanması gerekmektedir. Bunun altında yatan en temel neden ise, biyoteknolojinin insan medeniyeti lehine gelişmesinin teşvik edilmesi ve hukuk düzeninin kontrolü altında olması gerekliliğidir. Aynı sebeple, patent hukuku modern teknolojiye karşı bir araç olarak kullanılarak yenilik ve inovasyona da set çekilmemelidir. Öte yandan, ahlak hükümlerinin de patent hukukunun bir parçası olarak kalması gerekmektedir.

It is of vital importance to protect biotechnology inventions through patent rights and to encourage R&D on the relevant area. While it is seen that the necessity of protecting biotechnology inventions in patent law is prioritized by policy makers with the European Union Biotechnology Directive, it is also aimed to balance human values and technological development within the framework of moral discussions regarding the patenting of inventions. Similar provisions are also included in the Industrial Property Law No. 6769. Accordingly, patenting of inventions that are against public order and morality has been prevented. However, it is very difficult to conduct an objective examination in terms of the situations in which an invention would be against morality. This problem seriously arises in the case law of intellectual property offices and courts in the axis of biotechnology inventions. Many biotechnology inventions have faced the danger of not being able to obtain patent right since their commercialisation is considered “immoral”. In order to prevent this situation, instead of completely removing moral discussions that arise in patent applications from the patent system, moral exceptions regarding patentability should be interpreted narrowly in a way that will not hinder technological development. The main reason behind this is the need to encourage the development of biotechnology in favour of human civilization. For this very reason, patent law should not be used as a tool against modern technology and should not be used to block innovation. On the other hand, morality provisions should also remain an internal part of patent law.