The Role Of The Publıc Health Nurse In Creatıng Awareness Of Thırd-Hand Smoke In The Communıty

Öz

Tobacco use and exposure to environmental tobacco smoke are among the leading causes of preventable diseases and deaths worldwide. Tobacco use, which has a high prevalence in Turkey and around the world, is a serious public health risk not only for active smokers but also for non-users. Secondhand smoke, a subtype of environmental tobacco smoke, is formed when the smoke inhaled by a smoker spreads into the environment and is inhaled by others, and awareness of this issue is quite high. In contrast, awareness of third-hand smoke, which consists of residues that stick to surfaces and can remain in the environment for a long time, is low due to limited research in this area. Conducting more research on this topic and carrying out awareness campaigns to increase public awareness will be important for protecting health. Public health nurses, who aim to improve public health, play a critical role in raising public awareness and increasing awareness on this issue through their preventive and educational roles. In this context, the purpose of this review is to examine the levels of awareness regarding secondhand and third-hand smoke and to contribute scientifically to raising public awareness, particularly regarding thirdhand smoke.

Anahtar Kelimeler

• Awareness
• environmental tobacco smoke pollution
• tobacco use

Toplumda Üçüncü El Sigara Dumanı Farkındalığı Yaratmada Halk Sağlığı Hemşiresinin Rolü

Öz

Tütün kullanımı ve çevresel sigara dumanına maruziyet, dünya genelinde önlenebilir hastalıkların ve ölümlerin başlıca nedenleri arasındadır. Türkiye’de ve dünyada prevalansı yüksek olan sigara kullanımı, yalnızca aktif içiciler için değil, kullanmayan bireyler için de ciddi bir halk sağlığı riskidir. Çevresel sigara dumanının bir alt türü olan ikinci el sigara dumanı, sigara içen kişinin soluduğu dumanın çevreye yayılarak başkaları tarafından solunmasıyla oluşur ve bu konuda farkındalık oldukça yüksektir. Buna karşılık, yüzeylere yapışan ve uzun süre ortamda kalabilen kalıntılardan oluşan üçüncü el sigara dumanı farkındalığı, bu alandaki çalışmaların sınırlı olması nedeniyle düşüktür. Konu ile ilgili daha fazla çalışma yapılması, toplumun farkındalığını artırmaya yönelik bilgilendirme çalışmalarının yürütülmesi, sağlığın korunması açısından önemli olacaktır. Halkın sağlığını geliştirmeyi amaçlayan halk sağlığı hemşireleri, koruyucu ve eğitici rolleriyle toplumun bilinçlendirilmesi ve bu konuda farkındalığın artırılmasında kritik bir konuma sahiptir. Bu doğrultuda hazırlanan derlemenin amacı, ikinci el ve üçüncü el sigara dumanına yönelik farkındalık düzeylerini incelemek ve özellikle üçüncü el sigara dumanı konusunda toplum bilincinin artırılmasına bilimsel katkı sunmaktır.

Anahtar Kelimeler

• Çevresel tütün dumanı kirliliği
• farkındalık
• tütün kullanımı

Kaynakça

1. 1. Öberg, M., Jaakkola, M. S., Woodward, A., Peruga, A., Prüss-Ustün, A. Worldwide burden of disease from exposure to second-hand smoke: a retrospective analysis of data from 192 countries. The Lancet. 2011; 377(9760), 139-146. doi: 10.1016/S0140-6736(10)61388-8
2. 2. Shehab, K., Ziyab, A. H. Beliefs of parents in Kuwait about thirdhand smoke and its relation to home smoking rules: A cross-sectional study. Tobacco Induced Diseases. 2021; 19, 66. doi: 10.18332/tid/140090
3. 3. Haardörfer, R., Berg, C. J., Escoffery, C., Bundy, Ł. T., Hovell, M., Kegler, M. C. Development of a scale assessing Beliefs about ThirdHand Smoke (BATHS). Tobacco İnduced Diseases. 2017; 15(1), 4. doi: 10.1186/s12971-017-0112-4
4. 4. Ferrante, G., Simoni, M., Cibella, F., Ferrara, F., Liotta, G., Malizia, V., et al. Third-hand smoke exposure and health hazards in children. Monaldi Archives for Chest Disease. 2013; 79(1). doi: 10.4081/monaldi.2013.108
5. 5. Figueiró, L. R., Ziulkoski, A. L., Dantas, D. C. M. Thirdhand smoke: when the danger is more than you can see or smell. Cadernos de Saude Publica. 2016; 32(11), e00032216. doi.org/10.1590/0102-311X00032216
6. 6. Becquemin, M. H., Bertholon, J. F., Bentayeb, M., Attoui, M., Ledur, D., Roy, F., et al. Third-hand smoking: indoor measurements of concentration and sizes of cigarette smoke particles after resuspension. Tobacco Control. 2010; 19(4), 347–348. doi.org/10.1136/tc.2009.034694
7. 7. Matt, G. E., Quintana, P. J., Zakarian, J. M., Fortmann, A. L., Chatfield, D. A., Hoh, E., et al. When smokers move out and non-smokers move in: residential thirdhand smoke pollution and exposure. Tobacco Control. 2011; 20(1), e1-e1. doi.org/10.1136/tc.2010.037382
8. 8. Matt, G. E., Hoh, E., Quintana, P. J., Zakarian, J. M., Arceo, J. Cotton pillows: a novel field method for assessment of thirdhand smoke pollution. Environmental Research. 2019; 168, 206-210. doi.org/10.1016/j.envres.2018.09.025

9. 9. Northrup, T. F., Stotts, A. L., Suchting, R., Khan, A. M., Green, C., Klawans, M. R., et al. Thirdhand smoke contamination and infant nicotine exposure in a neonatal intensive care unit: an observational study. Nicotine and Tobacco Research. 2021; 23(2), 373-382. doi.org/10.1093/ntr/ntaa167
10. 10. Hang, B., Mao, J. H., Snijders, A. M. Genetic susceptibility to thirdhand-smoke-induced lung cancer development. Nicotine and Tobacco Research. 2019; 21(9), 1294-1296. doi.org/10.1093/ntr/nty127
11. 11. Sun, W., Huang, X., Wu, H., Zhang, C. J., Yin, Z., Fan, Q., et al. Maternal tobacco exposure and health-related quality of life during pregnancy: a national-based study of pregnant women in China. Health and Quality of Life Outcomes. 2021; 19(1), 152. doi.org/10.1186/s12955-021-01785-x
12. 12. Mahabee-Gittens, E. M., Han, G., Merianos, A. L. Child tobacco smoke exposure, indoor home characteristics, and housing stability among a national sample of US children. Toxics. 2022; 10(11), 639. doi.org/10.3390/toxics10110639
13. 13. Liu, H., Chen, H. The effects of thirdhand smoke on reproductive health. Journal of Applied Toxicology. 2022; 42(2), 172-179. doi.org/10.1002/jat.4227
14. 14. Topçu, S., Akın, E., Ulukol, B., Orhon, F. Ş., Başkan, S. Sigaranın çocuğa etkileri konusunda ailelerin farkındalıkları, tutum ve davranışları. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care. 2018; 12(1), 35-42. doi.org/10.21763/tjfmpc.399918
15. 15. Bayçelebi, S., Demir, Y., Özpinar, S., Yazicioğlu, B. Pregnant women’s beliefs about third-hand smoke and exposure to tobacco smoke. Central European Journal of Public Health. 2022; 30(3), 154-159. doi.org/10.21101/cejph.a7063
16. 16. Durmuş, M. Gebelerde sağlık okuryazarlığı düzeyi ile üçüncü el sigara dumanı farkındalığı arasındaki ilişki. [Yüksek lisans tezi]. Aydın: Adnan Menderes Üniversitesi; 2023.
17. 17. Xie, Z., Chen, M., Fu, Z., He, Y., Tian, Y., Zhang, X., et al. Thirdhand smoke beliefs and behaviors among families of primary school children in Shanghai. Tobacco Induced Diseases. 2021; 19. doi.org/10.18332/TID/132289
18. 18. Terzi, K. Aile hekimlerinin üçüncü el sigara dumanı hakkındaki inanış ve tutumlarının değerlendirilmesi [Tıpta uzmanlık tezi]. Şanlıurfa: Harran Üniversitesi; 2021.
19. 19. Subaşı Özkan, A. Sağlık çalışanlarında sigara içme davranışı ile üçüncü el sigara dumanı hakkındaki farkındalık düzeylerinin değerlendirilmesi [Tıpta uzmanlık tezi]. Ankara: Sağlık Bilimleri Üniversitesi; 2024.
20. 20. Çınar, M. Üniversite öğrencilerinin üçüncü el sigara dumanı maruziyetleri ve farkındalıkları ile sağlık anksiyete düzeyleri arasındaki ilişki [Yüksek lisans tezi]. Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi; 2023.
21. 21. Saraçoğlu, S., Öztürk, F. Türkiye’de tütün kontrol politikaları ve tütün tüketimi üzerine bir değerlendirme. Politik Ekonomik Kuram. 2020; 4(1), 20-44. doi.org/10.30586/pek.730271
22. 22. Bilir, N., Çakır, B., Dağlı, E., Ergüder, T., Önder, Z. Tobacco Control in Turkey. 2009; 43-5.
23. 23. T.C. Sağlık Bakanlığı. 2018–2023 Tütün Kontrolü Strateji Belgesi ve Eylem Planı. Ankara: Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü; 2018 [erişim tarihi: 13.12.2025]. Erişim adresi: https://www.saglik.gov.tr
24. 24. T.C. Sağlık Bakanlığı. 2024–2028 Tütün Kontrolü Strateji Belgesi ve Eylem Planı. Ankara: Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü; 2024 [erişim tarihi: 13.12.2015]. Erişim adresi: https://www.saglik.gov.tr
25. 25. Talapova, A. Pediatri hemşirelerinin pasif sigara içiciliğinin çocuk sağlığına etkileri konusundaki bilgilerinin ve üçüncü el sigara dumanı hakkındaki farkındalık düzeyinin değerlendirilmesi [Yüksek lisans tezi]. İstanbul: Haliç Üniversitesi; 2024.
26. 26. Hassanein, Z. M., Murray, R. L., Bogdanovica, I., Langley, T. Healthcare Professionals' Knowledge, Attitudes and Counselling Practice Regarding Prevention of Secondhand Smoke Exposure Among Pregnant Women/Children in Assiut, Egypt. International Journal of Public Health. 2022; 67, 1605073. doi.org/10.3389/ijph.2022.1605073
27. 27. Rigotti, N. A., Park, E. R., Regan, S., Chang, Y., Perry, K., Loudin, B., et al. Efficacy of telephone counseling for pregnant smokers: a randomized controlled trial. Obstetrics & Gynecology. 2006; 108(1), 83-92. 10.1097/01.AOG.0000218100.05601.f8