Üniversite Öğrencilerinin Yaşlı ve Çocuk Kavramlarına İlişkin Görüşleri: Nitel Bir Çalışma

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, üniversite öğrencilerinin yaşlı ve çocuk kavramlarına ilişkin görüşlerini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmada; nitel tasarım kullanılmıştır. Çalışmaya 471 öğrenci katılmıştır. Tanıtıcı özellikler formu ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak elde edilen veriler içerik analizi ile incelenmiştir. Bulgular: Öğrencilerin yaş ortalaması 21.22±2.61’dir. Katılımcıların %77.9'u kadın, %49.09'u Sağlık Bilimleri Fakültesi'nde öğrenim görmekte, %77.9'u çalışmamakta, %76.6'sının geliri orta düzeydedir. Öğrencilerin %80.5'i yaşlı yetişkinle yaşamazken; %65.6'sının evinde çocuk bulunmaktadır. Yapılan analiz sonucu öğrencilerin yaşlı kavramına ilişkin görüşleri temasından; azalan enerji, fiziksel gerileme, bağımlılık, bilişsel durgunluk, yaşamın anlamını kaybetme ve ölüme yaklaşma alt temaları elde edilmiştir. Çocuk kavramına ilişkin görüşleri temasından ise; yükselen potansiyel, hayata ilk adım, gelecek nesil, kâşiflik ve saflık alt temaları oluşturulmuştur. Sonuç: Öğrencilerin yaşlı ve çocuk kavramı tanımlamalarının biyolojik ihtiyaçlar, kırılganlık, yaşa özgü toplumsal roller ve nitelikler etrafında şekillendiği görülmektedir. Üniversite öğrencilerinin yaşlı ve çocuk kavramlarına yönelik algılarının olumlu yönde desteklenmesi ve eğitimsel faaliyetler düzenlenmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Öğrenci
• Yaşlı
• Çocuk
• Nitel Çalışma

Destekleyen Kurum

Araştırma herhangi bir kurum veya kuruluş tarafından desteklenmemiştir.

Etik Beyan

Araştırma sürecinde Helsinki Deklarasyonuna uygun davranılmıştır. Çalışmanın yapılabilmesi için ilgili üniversitenin Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’ndan (Tarih:15.01.2025 Sayı:510.42.15), rektörlüğünden (Tarih:21.02.2025 Sayı:E-78244691-900-2500004076) ve bireylerden onam alınmıştır.

University Students’ Views on the Concepts of the Old Age and Child: A Qualitative Study

Öz

Aim: The aim of this study is to determine university students' views on the concepts of old age and child. Materials and Methods: A qualitative design was used in the study. 471 students participated in the study. Data obtained using a demographic characteristics form and a semi-structured interview form were analysed using content analysis. Results: The mean age of the students was 21.22±2.61. 77.9% of participants were women; 49.09% were studying at the Faculty of Health Sciences; 77.9% were not in employment; and 76.6% had a middle-income. While 80.5% of students did not live with an older adult, 65.6% had children living in their home. The analysis revealed the following sub-themes from the participants’ views on the concept of “old age” declining energy, physical decline, dependence, cognitive stagnation, loss of meaning in life and approaching death. From their views on the concept of “child”, the following sub-themes emerged: rising potential, first steps in life, the next generation, exploration and innocence. Conclusion: It appears that students’ definitions of the concepts of “old age” and “child” are shaped by biological needs, vulnerability, and age-specific social roles and characteristics. It is recommended that university students’ views of these concepts be positively reinforced and that educational activities be organised.

Anahtar Kelimeler

• Student
• Elderly
• Child
• Qualitative Study

Destekleyen Kurum

The research has not been supported by any institution or organisation.

Etik Beyan

The research was conducted in accordance with the Helsinki Declaration. To carry out this study, approval was obtained from the Clinical Research Ethics Committee of the relevant university (Date: January 15, 2025, No. 510.42. 15), the Office of the Rector (Date: February 21, 2025, No.: E-78244691-900-2500004076), and the participants.

Kaynakça

1. 1. Pekesen M, Çelik D, Türkmen A. Nesillerarası etkileşim kapsamında yaşlı yetişkinlerin çocuk kavramına ilişkin yaklaşımları ve metaforik algıları. OPUS International Journal of Society Researches. 2021;18(42):5250-75.
2. 2. Venkatapuram S, Ehni HJ, Saxena A. Equity and healthy ageing. Bull World Health Organ. 2017;95(11):791-2.
3. 3. Sanderson W, Scherbov S. Rethinking age and aging. Popul Bull. 2008;63(4).
4. 4. World Health Organization. Ageing [Internet]. Geneva: World Health Organization; [cited 2026 Aug 29]. Available from: https://www.who.int/health-topics/ageing#tab=tab_1
5. 5. Aközer M, Nuhrat C, Say Ş. Türkiye'de yaşlılık dönemine ilişkin beklentiler araştırması. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi. 2011;27(27):103-28.
6. 6. Türkiye Çocuk Hakları Kongresi. Haklarımla çocuğum!: BM Çocuk Hakları Sözleşmesi kitabı. Şirin MR, yayın yönetmeni. İstanbul: Çocuk Vakfı Yayınları; 2011.
7. 7. Sağlam M, Aral N. Tarihsel süreç içerisinde çocuk ve çocukluk kavramları. Çocuk ve Medeniyet. 2016;1(2):43-56.
8. 8. Öktem D. Türkiye’deki çocuk adalet sisteminin yönetimi ve yaş ayrımcılığına ilişkin paradigmanın incelenmesi. In: Türkiye’de Çocuk Adalet Sisteminin Yönetimi. Ankara: İnsan Hakları Ortak Platformu ve Uluslararası Çocuk Merkezi; 2012. p. 1-20

9. 9. Gendron T, Camp A, Amateau G, Mullen M, Jacobs K, Inker J, et al. The next critical turn for ageism research: the intersections of ageism and ableism. Gerontologist. 2024;64(2):gnad062.
10. 10. Flanagan RM, Symonds JE. Children's self-talk in naturalistic classroom settings in middle childhood: a systematic literature review. Educ Res Rev. 2022;35:100432.
11. 11. Bae S, Choi M. Age and workplace ageism: a systematic review and meta-analysis. J Gerontol Soc Work. 2023;66(6):724-38.
12. 12. Mannheim I, Wouters EJM, Köttl H, van Boekel LC, Brankaert R, van Zaalen Y. Ageism in the discourse and practice of designing digital technology for older persons: a scoping review. Gerontologist. 2023;63(7):1188-200.
13. 13. Rothermund, K., & de Paula Couto, M. C. P. Age stereotypes: Dimensions, origins, and consequences. Current Opinion in Psychology. 2024; 55, 101747.
14. 14. Martani A, Brunner A, Wangmo T. Intergenerational familial care: shaping future care policies for older adults. Nurs Ethics. 2021;28(6):864-77.
15. 15. Seçer MB, İlçin N, Seçer E, Göbel Ö. Sağlıkla ilgili ve sağlık dışı bölümlerde okuyan üniversite öğrencilerinin yaşlı istismar ve ihmaline yönelik düşünceleri. Geriatrik Bilimler Dergisi. 2019;2(2):42-9.
16. 16. Erdiller-Yatmaz ZB, Erdemir E, Erbil F. Çocuk ve çocukluk: okulöncesi öğretmen adayları anlatıyor. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi. 2018;6(3):284-312.
17. 17. Yılmaz K, Atasever İ, Taşçı Duran E. Hemşirelik öğrencilerinin toplumsal cinsiyet algılarına ilişkin metaforik bir çözümleme. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2025;41(1):1-11.
18. 18. Miles MB, Huberman AM. Qualitative data analysis: an expanded sourcebook. 2nd ed. Thousand Oaks (CA): Sage Publications; 1994.
19. 19. Pesen A. Ebeveynlerin “çocuk” kavramına yükledikleri metaforlar. Turkish Studies. 2015;10(15):731-48.
20. 20. Miles MB, Huberman AM. Qualitative data analysis: an expanded sourcebook. 2nd ed. Thousand Oaks (CA): Sage Publications; 1994.
21. 21. Pesen A. Ebeveynlerin “çocuk” kavramına yükledikleri metaforlar. Turkish Studies. 2015;10(15):731-48.
22. 22. Kang H, Kim H. Ageism and psychological well-being among older adults: a systematic review. Gerontol Geriatr Med. 2022;8:23337214221087023.
23. 23. Mannheim I, Köttl H. Ageism and (successful) digital engagement: a proposed theoretical model. Gerontologist. 2024;64(9):gnae078.
24. 24. Araújo PO, Soares IMSC, Vale PRLF, Sousa AR, Aparicio EC, Carvalho ESS. Ageism directed to older adults in health services: a scoping review. Rev Lat Am Enfermagem. 2023;31:e4019.
25. 25. Bahadir-Yilmaz E. Nursing and midwifery students' perceptions of the elderly in nursing homes: a metaphor analysis. Psychogeriatrics. 2024;24(4):959-67.
26. 26. Bahadir Yilmaz E, Yüksel A. An exploratory metaphor analysis on the perceptions of nursing students about the concept of aging. Magyar Gerontológia. 2021;13(40):30-42.
27. 27. Kırca K, Sözeri Öztürk E, Bayrak Kahraman B. Views of senior nursing students on the concept of old age: a metaphor study. Educ Gerontol. 2024;50(9):793-804.
28. 28. Sarı E, Bekircan E, İşcan Ayyıldız N, Usta A. Evde hasta bakım öğrencilerinin yaşlı tanımına ilişkin metaforik algıları. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi. 2023;16(2):87-93.
29. 29. Kalaycı İ, Özkul M. Geleneksel kalabilsem modern olabilsem: modernleşme sürecinde yaşlılık deneyimleri. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi. 2017;8(18):90-110.
30. 30. Saracho ON. Theories of child development and their impact on early childhood education and care. Early Child Educ J. 2023;51(1):15-30.
31. 31. Khunyakari R. Cultural metaphors as means to contextualised understanding of child and childhood. Child Soc. 2021;35(4):613-29.
32. 32. Niikko A. Metaphors of early childhood education student teachers at the beginning of the university studies. J Early Child Educ Res. 2022;11(3):82-112.