Mut'a Nikâhı

Öz

Sünnî ve Şiî ulema, mut‘anın İslam’ın ilk dönemlerinde caiz olduğu konusunda hemfikirdir. Ancak bunun hangi gerekçelerle meşru kılındığı konusunda görüş ayrılığına düşmüşlerdir. Şiî görüşüne göre: Bütün Şiî ulema, özellikle “kendilerinden yararlandığınız (istamta‘tum) kadınlar” ifadesi olmak üzere, Nisâ sûresinin 24. ayetinin mut‘anın caizliğine işaret ettiğini kabul etmektedir. Şiî imamlar ve sahabeden nakledilen birçok rivayet, mut‘anın Hz. Ömer’in yasaklamasına kadar meşru olduğunu göstermektedir. Daha önce de görüldüğü üzere Hz. Ali şöyle demiştir: “Ömer mut‘ayı yasaklamamış olsaydı, bedbaht olanlar dışında hiç kimse zina etmezdi.” Sünnî görüşüne göre: Kur’an’ın 4/24. ayetinin mut‘anın cevazına ilişkin olduğunu kabul eden bazı Sünnîler, bu hükmün daha sonra başka Kur’an ayetleriyle neshedildiğini (nesh) ileri sürmektedir. Sünnîlere göre, Mü’minûn sûresinin 5-7. ayetleri gereğince cinsel ilişki, kişinin eşi veya mülkiyetindeki cariye dışında yasaktır. Hz. Peygamber’in eşi Hz. Âişe ve diğer bazı sahabilere göre mut‘a haram kılınmış ve Kur’an’da hükmü kaldırılmıştır. Sünnîlerin bu konudaki diğer bir delili ise, mut‘a yoluyla kendisinden yararlanılan kadının şüphesiz bir cariye olmadığıdır. Ayrıca çeşitli sebeplerle (miras, nafaka, iddet vb.) bir eş de değildir. Sünnî kaynaklarda Hz. Peygamber’den, onun hayatı sırasında mut‘ayı yasakladığını gösteren hadisler nakledilmiştir. Sünnî hadis külliyatındaki birçok “sahih kitapta” (sıhâh), Hz. Ali, İbn Sebre ve Seleme b. Ekva‘dan, özetle “Allah’ın Resulü geçici nikâh olan mut‘ayı yasakladı” şeklinde bir rivayet aktarılmaktadır. [Türkçe özet ve anahtar kelimeler İngilizcesinden çevrilerek oluşturulmuştur.]

Anahtar Kelimeler

• Mut'a
• Süreli Evlilik
• İmamiyye Fıkhı
• Nesih
• İslam Aile Hukuku

Mut'a Marriage

Öz

Sunni and Shi'i ulama, agree that mut'a was permitted at the beginning of Islam. However, they disagree as to the reasons it was permitted. The Shi'i View: All Shi'i ulama hold that (Nisa, 4/24) verse -especially the words: 'Such wives as you enjoy (istamta'tum)- refers to the permissibility of mut'a. There are many sayings of the Shi'i Imams and the Companions which indicate that mut'a was permitted up until the time of 'Umar's prohibition. As we have already seen, 'Ali said: 'If 'Umar had not prohibited mut'a, no one would commit fornication except the wretched. The Sunni View: Those Sunnis who hold that the Qur'anic verse (4:24) does indeed refer to the permissibility of mut'a also maintain that the verse was subsequently abrogated (naskh) by other Qur'anic verses. The Sunnis argue that sexual intercourse is forbidden except with one's wife or a slave by reason of the verse (23:5-7). According to the Prophet's wife 'A'isha and others: Mut'a is forbidden and abrogated in the Qur'an. The Sunni argument continues by pointing out that without question a woman enjoyed through muta is not a slave. Nor is she a wife, for several reasons: inherit, living allowance, waiting period e.c. In Sunni sources hadith have been transmitted from the Prophet showing that he banned mut'a during his lifetime. In most of the Sunni 'sound collections' (sihah), it is related from 'Ali, Ibn Sabra and Salma b al-Akwa that they said (summarily) "Prophet of God banned the mut'a of temporary marriage".

Anahtar Kelimeler

• Mut'a
• Temporary Marriage
• Shi'i Jurisprudence
• Abrogation
• Islamic Family Law

Kaynakça

1. [Editör Notu: Bu kaynakça, metindeki dipnotlar esas alınarak oluşturulmuştur. / Editor's Note: This bibliography was compiled based on the footnotes in the text.]
2. Abdülbaki Gölpınarlı, Tarih Boyunca İslam Mezhepleri ve Şiilik, İstanbul 1987.
3. Ahmet Davudoğlu, Sahih-i Müslim Tercüme ve Şerhi, C. VII, İstanbul 1977.
4. Alûsî, Şihabeddin Mahmûd b. Abdullah, Rûhu'l-Meânî fî Tefsîri'l-Kur'âni'l-Azîm, Kahire t.y., C. V.
5. Buhârî, Ebû Abdullah Muhammed b. İsmâîl, el-Câmiu's-Sahîh.
6. Celaleddin es-Suyuti, ed-Dürrü'l-Mensur fi't-Tefsiri bi'l-Me'sur, Kahire 1314, C. IV.
7. Dârimî, Ebû Muhammed Abdullah b. Abdirrahman, es-Sünen.
8. Ebu Abdullah Muhammed b. Ahmed el-Ensârî el-Kurtubî, el-Câmi li Ahkâmi'l-Kur'an, Riyad 2003, C. V.

9. Ebu Abdullah İbnü'l-Beyyi Muhammed Hakim en-Nisaburi, Ma'riifetü Ulumi'l-Hadis, Medine 1977.
10. Ebu Abdullah İbnü'l-Muallim Muhammed b. Muhammed Müfid, Kitâbü'l-Muknia, Kum 1983.
11. Ebu Abdullah Fahreddin Muhammed b. Ömer Fahreddin er-Razî, et-Tefsirü'l-Kebir (Mefatihü'l-Gayb), Beyrut 1990, C. X.
12. Ebu Cafer İbn Cerir Muhammed b. Cerir b. Yezid et-Taberî, Câmiü'l-beyân fi tefsiri'l-Kur'ân, Beyrut 1986, C. V.
13. Ebu Cafer Mumammed b. Yakub b. İshak el-Küleynî er-Razi, el-Füru' mine'l-Kafi, Beyrut 1401, C. V.
14. Ebu Cafer Şeyhüttaife Muhammed b. Hasan b. Ali Tûsî, el-İstibsâr fîma Uhtulife mine'l-Ahbâr, Tahran 1970, C. III.
15. Ebu Cafer Şeyhüttaife Muhammed b. Hasan b. Ali Tûsî, en-Nihaye fi Mücerredi'l-Fikh ve'l-Fetava, Tahran 1983, C. II.
16. Ebu Cafer Şeyhüttaife Muhammed b. Hasan b. Ali Tûsî, et-Tehzibü'l-Ahkâm, Tahran 1944, C. VII.
17. Ebu Cafer Şeyh Saduk Muhammed b. Ali b. Hüseyin İbn Babeveyh, el-Cevamiü'l-Fıkhiyye, Kum 1983.
18. Ebu Yahya Zeynüddin Zekeriyyâ b. Muhammed el-Ensârî, Fethü'l-Vehhab bi-Şerhi Menheci't-Tullab, Beyrut t.y., C. II.
19. Ebü'l-Hasan Nureddin Ali b. Ebî Bekr b. Süleyman Heysemi, Bugyetü'r-Raid fi Tahkiki Mecmeu'z-Zevaid ve Menbeu'l-Fevâid, Beyrut 1994, C. IV.
20. Ebü'l-Kâsım Hüseyin b. Muhammed b. Mufaddal Ragıb İsfahani, Mu'cemu Müfredati Elfazi'l-Kur'ân.
21. Ebü'l-Kâsım Alemülhüda Ali b. Hüseyin Şerif el-Murtaza, el-İntisar, Beyrut 1985.
22. Ebû Bekr Ahmed b. Ali er-Râzi Cessâs, Ahkâmü'l-Kur'ân, Beyrut 1985, C. III.
23. İbrahim Canan, Namus Fitnesi Mut'a, İstanbul 1992.
24. İbnü'l-Berrac, Abdülazîz et-Tarablusi, el-Mühezzeb, y.y. 1985, C. II.
25. İbnü'l-Hür Muhammed b. Hasan b. Ali el-Meşgari Hür el-Amili, Vesailü'ş-Şia ila Tahsili Mesaili'ş-Şeria, Tahran 1965-66, C. XIV.
26. İbnü'l-Mutahhar Cemaleddin Hasan b. Yusuf b. Ali Mutahhar Hillî, Muhtelefü'ş-Şia fi Ahkami'ş-Şeria, Tahran 1381, C. VII.
27. İbn Hanbel, Ahmed b. Muhammed, el-Müsned.
28. İbn Hümâm, Kemaleddin Muhammed b. Abdilvahid, Şerhu Fethu'l-Kadir, Beyrut t.y., C. II.
29. İbn Kudâme, Ebû Muhammed Abdullah b. Ahmed, el-Muğni, Kahire t.y., C. I.
30. İbn Mâce, Ebû Abdullah Muhammed b. Yezîd, es-Sünen.
31. İbn Abdişşekûr, Muhibbullah el-Bihârî, Müsellemü's-Sübût (Fevâtihu'r-Rahamût şerhi ile), Dımeşk t.y., C. II.
32. Kemaleddin İbn Hümâm, Şerhu Fethu'l-Kadir, Beyrut t.y., C. II.
33. Muhammed b. Mahmud Baberti, Şerhu'l-Inaye ale'l-Hidaye (Tekmilet-ü Fethu'l-Kadir içinde), Beyrut t.y., C. III.
34. Muhammed Hasan b. Muhammed Bakır Necefi, Cevahirü'l-Kelam fi Şerhi Şera'i'i'l-İslâm, Tahran 1907, C. V.
35. Muhammed Hüseyin Tabatabai, el-Mizan fi Tefsiri'l-Kur'ân, Beyrut 1973, C. IV.
36. Müslim, İbnü'l-Haccâc el-Kuşeyrî, el-Câmiu's-Sahîh.
37. Serahsî, Şemsü'l-Eimme Muhammed b. Ahmed, el-Mebsût, C. V.
38. Şehid-i Evvel, Şemsüddin Muhammed b. Mekki, el-Lüm'atü'd-Dımaşkiyye (Şehid-i Sani'nin er-Rauzatü'l-Behiyye'si ile birlikte), Beyrut 1967, C. II.
39. Şevkânî, Muhammed b. Ali, Neylü'l-Evtar min Ehâdîsi Seyyidi'l-Ahyâr, Beyrut t.y., C. VII.
40. Şirbînî, Şemseddin el-Hatîb Muhammed b. Ahmed, Mugni'l-muhtac ila Ma'rifeti Meani Elfazi'l-Minhac, Kahire 1958, C. III.
41. Tirmizî, Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ, es-Sünen.
42. Zeynüddin b. Ali b. Ahmed el-Amili eş-Şami Şehîd-i Sânî, er-Rauzatü'l-behiyye fi Şerhi Lüm'ati'd-Dımaşkiyye, Beyrut t.y., C. II, V.