Fıkıh-Tasavvuf İlişkisi Çerçevesinde Kerâmetin İslam Hukuku Açısından Değeri
Öz
Kerâmetin şer‘î hükümlere etkisi fıkıh ve tasavvuf ilimlerinin temel tartışma konularından biridir. Kerâmeti bilgi kaynağı olarak gören bazı sûfîler, kerâmet olarak vuku bulan olayların hârikulâde olması cihetiyle fıkhın müdahele alanı dışında kaldığı iddiasındadır. Fakîhlere göre ise gerçekleşmiş ve gerçekleşmesi mümkün tüm hâdiseler, fıkhın objektif hükümlerine tabidir. Fıkhî bakışla kerâmetin imkânına dayanılarak bir hakkın ispatı veya bir farzın ya da haramın ihdâsı mümkün değildir. Çünkü gerçekleşmesi insanın elinde olmadığı için kerâmetin imkânının dikkate alınması hukukun objektifliğine ve genelliğine aykırıdır. Hem kerâmet sahibi hem de haricindekiler için kerâmetin hukukî bir bağlayıcılığı bulunmamaktadır. Ancak ibâhâ alanıyla sınırlı olmak, şer‘î bir kuralla çelişmemek ve hükmü çiğnememek kaydıyla yalnızca kerâmet sahibi kerâmetiyle amel edilebilir. Hârikulâde oluşu teklîfe engel olmadığından vuku bulan kerâmetin olağan hâdiselerden farkı yoktur. Bu bakımdan kerâmet sahibi şer‘î hükümlere bağlı hareket etmelidir. Şer‘î hükme uygunluk temel kriter olduğundan, kerâmet hiç kimseye şer‘î hükme aykırı hareket etme hakkı ve yetkisi vermemektedir.
Anahtar Kelimeler
İslam Hukuku, Tasavvuf, Teklîf, Hârikulâde, Kerâmet, Extraordinary, Karamah/Miracle
Kaynakça
- Abdülcebbar, Kadı Ebu’l-Hasan el-Esedâbâdî. el-Muġnî fî ebvâbi’t-tevḥîd ve’l-ʿadl. thk. Mahmûd Muhammed Kasım. 20 Cilt. Kahire: by., ts.
- Apaydın, H. Yunus. İslam Hukuk Usulü. Ankara: Bilay, 7. Basım, 2019.
- Askalânî, Şihabuddin Ahmed b. Ali b. Hacer el-. Fetḥu’l-bârî bi-şerḥi Ṣaḥîḥi’l-Buḫârî. 13 Cilt. Beyrut: Dâru’l-ma’rife, 1379.
- Ateş, Süleyman. İslâm Tasavvufu. İstanbul: Yeni Ufuklar Neşriyat, 1992.
- Bâkıllânî, el-Kâdî Ebû Bekr Muhammed b. Tayyib el-. Kitâbü’l-Beyân ʿani’l-farḳ beyne’l-muʿcizât ve’l-kerâmât ve’l-ḥiyel ve’l-kehâne ve’s-siḥr ve’n-nârencât. thk. Richard J. McCarthy. Beyrut: el-Mektebetü’ş-şarkiyye, 1958. Büceyrimî, Süleymân b. Muhammed b. Ömer el-. Tuḥfetü’l-ḥabîb ʿalâ şerḥi’l-Ḫaṭîb. 5 Cilt. Beyrut: Dâru’l-kutubi’l-ilmiyye, 1996.
- Cemel, Süleymân b. Ömer el-Uceylî el-. Ḥâşiyetü’l-Cemel ʿalâ Şerḥi’l-Menhec. 5 Cilt. Beyrut: Daru ihyâi’t-turasi’l-arabi, ts.
- Cürcânî, Ebü’l-Hasen Alî b. Muhammed es-Seyyid eş-Şerîf el-. Kitâbü’t-ta‘rîfât. thk. ‘Âdil Enver Hadr. Beyrut: Dâru’l-marife, 2013.
- Cüveynî, İmâmü’l-Haremeyn Ebü’l-Me‘âlî Ruknüddîn Abdülmelik b. Abdullâh. Ġıyâs̱ü’l-ümem fî iltiyâs̱i’ẓ-ẓulem. thk. Abdülazîm ed-Dîb. Kahire: el-Mektebetü’l-Kübrâ, 1401.
- Çift, Salih. “Birleşen ve Ayrışan Yönleriyle Tasavvufun Usûl-i Fıkıh, Kelâm, İslâm Felsefesi ile Olan İlişkisi”. İslâm Düşüncesinin Kurucu Unsurları: Usûl-i Fıkıh, Kelâm, Tasavvuf ve İslâm Felsefesi. ed. İlyas Çelebi - Mehmet Bulgen. 411-454. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2016.
- Dokgöz, Derviş. “Epistemolojik Açıdan Tasavvuf Fıkıh İlişkisi Rûhû’l-Beyân Tefsiri Özelinde”. Doğu Anadolu Sosyal Bilimlerde Eğilimler Dergisi 5/1 (29 Mayıs 2021), 26-49.