Kazzâz el-Kayrevânî’ye Kadar Arap Şiirinde Kafiye Kusurları

Poems are of great importance in Arabic language and literature. It is used as a reference in almost every subject, both in terms of grammar and rhetoric. As in every language, the Arabic language and Arabic poetry have their own expression styles and methods. Poets sometimes went beyond the established rules while writing their poems. One of these irregular flaws is rhyme flaws. The fact that the development of rhyme defects in Arabic poetry has not been written in a separate study and the fact that there are local studies in our research has led us to such a study under this title. In our study, five terms called "defects of rhyme" are examined and evaluated chronologically, in a more original and comprehensive manner, up to Kazzâz el-Kayrevânî, and explained on sample poems. By scanning all the works of Arabic language and literature until the 4th century Hijri, the rules regarding the flaws of rhyme were tried to be determined. Based on the etymology of these rules, rhyme defects in the sources have been tried to be detected since the early periods when Arabic language studies started to be carried out until the recent period. Rhyme defects have varied since the first period, while some linguists examine rhyme defects under four main headings, some have increased this heading to five, as we will discuss. Some language scholars agree that some terms have the same function and that there is no difference between them. It is seen that until Kayrawani, some linguists agreed on the meaning of the terms, while others disagreed. It has been determined that this conflict arises from the change in vowels and letters.

Arap dili ve edebiyatında şiirler büyük önem arz etmektedir. Gerek gramer ilmi yönünden gerekse belagat ilmi yönünden hemen hemen her konuda istişhat olarak kullanılmaktadır. Her dilde olduğu gibi Arap dilinde ve Arap şiirinde kendilerine has özellikleri bulunan anlatım üslubu ve metotları oluşmuştur. Şairler şiirlerini kaleme alırken zaman zaman kalıplaşan kuralların dışına çıkmışlardır. İşte bu kural dışı kusurlardan birisi de kafiye kusurlarıdır. Arap şiirinde kafiye kusurlarının gelişiminin müstakil bir çalışmada kaleme alınmamış olması ve yaptığımız araştırmalarda lokal çalışmaların bulunması bizi bu başlık altında böyle bir çalışmaya sevk etmiştir. Çalışmamızda “kafiyenin kusurları” şeklinde isimlendirilen beş terim, bu makalede kronolojik olarak daha özgün ve daha kapsamlı olarak Kazzâz el-Kayrevânî’ye kadar incelenip değerlendirilmekte, örnek şiirler üzerinde açıklanmaktadır. Arap dili ve edebiyatı eserlerinin hicri 4. Yüzyıla kadar tamamının taranması suretiyle kafiyenin kusurları ile ilgili kurallar tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu kuralların etimolojisinden hareketle Arapça dil çalışmalarının yapılmaya başlandığı ilk dönemlerden itibaren kaynaklarda geçen kafiye kusurları son döneme kadar tespit edilmeye çalışılmıştır. Kafiye kusurları ilk dönemden itibaren farklılık göstermiş, bazı dil bilginleri kafiye kusurlarını dört ana başlıkta incelerken bazıları ise bu başlığı bizim de ele alacağımız üzere beşe çıkartmıştır. Kimi dil bilginleri ise bazı terimlerin aynı işlev gördüğü ve aralarında fark olmadığı üzerine ittifak etmişlerdir. Kayrevânî’ye kadar bazı dil bilginlerinin terimlerin anlamı üzerinde ittifak ettikleri, bir kısmının ise ihtilaf ettikleri görülmektedir. Bu ihtilafın hareke değişikliğinden ve harflerden kaynaklandığı tespit edilmiştir.