Sahâbe Tasavvurunun Oluşumunda İlk Dönem İslâm Tarihinde Meydana Gelen Olayların Rolü

As the carrier element of Islamic culture, the Companions occupy a very important place in the tradition of Islamic thought. The basic aim of this article is to find out and to demonstrate the impact of early events on the Muslim conception of sahabah with a holistic approach. The brotherhood established among the sahabah by Prophet Mohammad, repressed tribal ambitions, strong Islamic solidarity has deeply changed with the ongoing political competition. Multifaceted discussions and approaches have emerged around the place of the Companions in religion, their position, their reliability, their influence in transforming Islamic thought, etc. One of the most important aspects of the Sunni-Shiite differentiation is undoubtedly based on the difference in the perception of the companions. The developments and polarizations experienced in the early Islamic society around the Saqifah Bani Saidah meeting, the murder of Uthman, the Camel and Siffin wars pioneered the development of institutional sectarian identities.

İslâm kültürünün taşıyıcı unsuru olarak sahâbe İslâm düşünce geleneğinde oldukça önemli bir yer işgal etmektedir. Bu makalenin amacı, ilk dönem İslâm tarihinde meydana gelen olayların Müslüman toplumdaki sahâbe algısını nasıl şekillendirdiğini bütüncül bir yaklaşımla ortaya koymaktır. Hz. Peygamber döneminde sahâbe arasında inşa edilen kardeşlik ve birlik ruhu, bastırılan cahiliye asabiyeti, İslâmî idealler etrafında pasifize edilen kabile ruhu zuhur eden siyasi rekabetten büyük oranda etkilenmiştir. Sahâbenin dindeki yeri, konumu, güvenilirliği, İslâm düşüncesini dönüştürmedeki etkisi vs. etrafında çok yönlü tartışmalar ve yaklaşımlar ortaya çıkmıştır. Sünnî-Şiî farklılaşmasının en önemli yönlerinden birisi de hiç şüphesiz sahâbe telakkisi hususundaki ayrışmaya dayanmaktadır. Erken dönem İslâm toplumunda yaşanan Sakîfetü Benî Sâide toplantısı, Hz. Osman’ın katli, Cemel Vak‘ası ve Sıffîn Savaşı etrafında yaşanan gelişmeler ve kamplaşmalar kurumsal mezhebî kimliklerin gelişimine de öncülük etmiştir.