Türk İslam Yazmalarında Edebî Bir Biçim Olarak İstinsah Manzumeleri

Bu çalışma, yazma eser kültüründe ketebe veya ferağ kayıtları olarak bilinen istinsah kayıtlarının dışında edebî bir biçim olarak teşekkül eden istinsah manzumelerini ele alır. Daha çok dua ve temenni muhtevalı bu metinler; istinsah kayıtlarının altında, sağında veya solunda ayrı bir biçimde tanzim edilir. Araştırma sahasının genişliği sebebiyle istinsah manzumelerinin tespitinde yalnızca Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi Yazma Eserler Veri Tabanı’nda yer alan Ali Emiri Edebiyat, Atıf Efendi, Ayasofya, Carullah, Halet Efendi, Halet Efendi Ek, Laleli, Murad Molla, Süleymaniye, Tercüman, Tırnovalı ve Yeni Cami koleksiyonlarındaki Türkçe yazmalardan istifade edilmiştir. Çalışmada nitel araştırma tekniklerinden doküman inceleme yöntemi takip edilmiştir. Giriş bölümünde, İslam yazmalarında istinsah geleneğinden bahsedilmiştir. Akabinde, tespit edilen manzumeler dil, şekil ve muhteva özellikleri bakımından incelenmiş; yazma eserlerdeki görünümleri görsellerle sunulmuştur. Çalışma sonunda, istinsah manzumelerinin şekil ve vezin özellikleriyle klasik Türk şiiri geleneği izinde nazmedildiği, bu metinlerin yalnızca teknik bir not olmayıp müstensihlerin yazıları ile görünür ve ölümsüz olma isteklerini yansıttığı anlaşılmıştır.

This work examines istinsah poems that formed as a literary form outside of istinsah records in the culture of manuscript works. These texts, mostly prayers and wishes, are arranged separately under, to the right or left of the istinsah records. Due to the extent of the research field, only Turkish manuscripts from some collections in the Suleymaniye Manuscript Library Manuscript Database were used in the identification of the istinsah poems. The document analysis method was followed in this study. The introduction discusses the tradition of istinsah in Islamic manuscripts. The following section examines the poems in terms of language, form, and content, and their appearance in the manuscripts was presented with images. At the end of the study, it was understood that the istinsah poems were composed in accordance with the classical Turkish poetry tradition and reflected the mustensihs' desire to be visible and immortal through their writings.