The Transformation of Family Structure in the Post-Modern Era: A Macro Data–Based Analysis

Yıl 2026, Cilt: 10 Sayı: 1, 37 - 61, 31.03.2026

Osman Ülker

https://doi.org/10.32711/tiad.1829783

https://izlik.org/JA22ED32AK

Öz

This study analyses how the family institution is transforming in the postmodern era by examining demographic trends, household structures and child-related indicators across OECD and EU countries, with special attention to Türkiye. Findings show that traditional patterns of early marriage, stable partnerships and predictable childbearing have been replaced by more individualized and less secure forms of family life. Rising single-person households, cohabitation, non-marital births and single parenthood are especially prominent in Northern and Western Europe. Low fertility and increased social isolation among ageing populations signal deeper structural challenges. Türkiye reflects many of these shifts—such as declining fertility and later marriage—yet maintains strong norms around marriage and intergenerational support. Overall, the study argues that while families are changing significantly, they remain essential, and policies should strengthen caregiving, stability and relational commitment.

Anahtar Kelimeler

post-modern family , family transformation , demographic change , household structure , fertility decline , comparative descriptive analysis

Post-Modern Dönemde Aile Yapısının Dönüşümü: Makro Verilere Dayalı Bir Analiz

https://izlik.org/JA22ED32AK

Öz

Bu çalışma, OECD ve AB ülkelerindeki demografik eğilimler ve hane yapılarından yola çıkarak aile kurumunun postmodern dönemde nasıl dönüşüme uğradığını, Türkiye’nin bu süreçteki konumunu da dikkate alarak incelemektedir. Bulgular, erken evlilik ve düzenli aile kurma gibi geleneksel örüntülerin yerini daha bireyselleşmiş, değişken ve daha az güvenli ilişki biçimlerine bıraktığını göstermektedir. Tek kişilik hanelerin artması, birlikte yaşamanın yaygınlaşması, evlilik dışı doğumlar ve tek ebeveynli aileler özellikle Kuzey ve Batı Avrupa’da belirginleşmektedir. Düşük doğurganlık ve yaşlı nüfusta yalnız yaşamanın artması da önemli toplumsal risklere işaret etmektedir. Türkiye’de doğurganlığın düşmesi ve evlilik yaşının yükselmesi gibi benzer eğilimler görülse de evlilik ve aile bağları hâlâ güçlüdür. Çalışma, değişen koşullara rağmen ailenin merkezi önemini koruduğunu vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Post-modern aile , ailenin dönüşümü , demografik değişimler , aile yapısı , doğurganlık oranı , karşılaştırmalı betimsel analiz

Etik Beyan

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.

Destekleyen Kurum

Yazar(lar) bu çalışma için finansal destek almadığını beyan etmiştir.

Kaynakça

• Adema, Williem. OECD Family Database 2020: Key Findings. Paris: OECD Publishing, 2020.
• Aysan, Mehmet Fatih – Aracı, Emre. “Türkiye’de Aile ve Araştırma: Devlet Tarafından Yürütülen Aile Çalışmalarına Dair Bir Analiz.” Muhafazakâr Düşünce Dergisi 21/69 (2025), 12-39. https://izlik.org/JA97UY94LL.
• Aytaç, Ahmet Murat. Ailenin Serencamı: Türkiye’de Modern Aile Fikrinin Oluşması. Ankara: Dipnot Yayınları, 2007.
• Baylis, Françoise – Carolyn McLeod. Family-Making: Contemporary Ethical Challenges. Oxford: Oxford University Press, 2014.
• Beck, Ulrich – Elisabeth Beck-Gernsheim. Distant Love: Personal Life in the Global Age. Cambridge: Polity Press, 2013.
• Beck, Ulrich – Elisabeth Beck-Gernsheim. The Normal Chaos of Love. Cambridge: Polity Press, 1995.
• Beck, Ulrich. Risk Society: Towards a New Modernity. London: Sage, 1992.
• Brighouse, Harry – Adam Swift. Family Values: The Ethics of Parent-Child Relationships. Princeton: Princeton University Press, 2014.
• Caarls, Kim. “Fertility Decline and Family Change in Türkiye.” Demographic Research 37 (2017): 599–630.
• Çevik, İsmail. “Tarihi Seyrinde Değişen Aile ve Postmodern Babalık.” Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi 19 (2025): 195-216. https://doi.org/10.53112/tudear.1658071.
• Cheal, David. “Unity and Difference in Postmodern Families.” Journal of Family Issues 14, no. 1 (1993): 5–19. https://doi.org/10.1177/0192513X93014001002.
• Çiçekli, Aylin. “Türkiye’de Mahremiyetin Dönüşümü Üzerine Boylamsal Bir Çalışma: Aile, Boşanma ve Cinsellik.” Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi 16/59 (2025): 1-24.
• Doherty, William J. “Postmodernism and Family Theory.” In Handbook of Marriage and the Family, 2nd ed., Editor Marvin Sussman, Suzanne Steinmetz – Gary W. Peterson. 205–225. New York: Springer, 1999.
• Eurofound. Household Composition and Well-Being. Luxembourg: Publications Office of the European Union, 2019. https://doi.org/10.2806/009582.
• Eurostat (European Commission). How many single-parent households are there in the EU?, Eurostat News, 1 June 2021, accessed 26 February 2026, https://ec.europa.eu/eurostat/de/web/products-eurostat-news/-/edn-20210601-2.
• Eurostat (European Commission). Marriage and Divorce Statistics. Accessed 26 February 2026. https://ec.europa.eu/eurostat/statistics explained/index.php?title=Marriage_and_divorce_statistics.
• Eurostat (European Commission). Record drop in children being born in the EU in 2023. Eurostat News, 7 March 2025. Accessed 26 February 2026. https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/ddn-20250307-1.
• Finch, Janet – Jennifer Mason. Negotiating Family Responsibilities. London: Routledge, 1993.
• Giddens, Anthony. The Transformation of Intimacy: Sexuality, Love, and Eroticism in Modern Societies. Cambridge: Polity Press, 1992.
• Girgin, Çağla. “Postmodern Dönemde Aile ve Çocuk Mahremiyeti: Dijital Dünyada Ebeveyn Paylaşımı (Sharenting) Üzerine Nitel Bir İnceleme.” Diyanet İlmî Dergi 61/4 (Aralık 2025), 1719-1760. https://doi.org/10.61304/did.1775457. Golombok, Susan. Modern Families: Parents and Children in New Family Forms. Cambridge: Cambridge University Press, 2015.
• Howe, Timothy R. Marriages and Families in the 21st Century: A Bioecological Approach. Chichester: Wiley, 2012.
• Kozak, Agata. “Postmodern Changes in Marital and Family Life.” Journal of Education Culture and Society 2, no. 1 (2020): 73–79. https://doi.org/10.15503/jecs20111.73.79
• Kuhnt, Anna-Katharina – Jörg Rössel – Heike Trappe. “Contemporary Changes in Medically Assisted Reproduction: The Role of Social Inequality and Social Norms.” Social Inclusion 13 (2025). https://doi.org/10.17645/si.11540
• May, Vanessa. Connecting Self to Society: Belonging in a Changing World. Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2013.
• Morgan, David H. J. Rethinking Family Practices. Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2011.
• Mutlu, Sevda. “Postmodern Aile.” Aile ve Sosyoloji. ed. Erkan Dikici – Olcay Tire – Zehra Sevim Adıgüzel. 213-228. Konya: Eğitim Yayınevi, 2020.
• OECD. OECD Family Database. Paris: OECD Publishing, 2020.
• OECD. OECD Family Indicators: 2024 Update. Paris: OECD Publishing, 2024.
• OECD. OECD Family Database. accessed 26 February 2026, https://www.oecd.org/en/data/datasets/oecd-family-database.html.
• Ruggles, Scott – Misty Heggeness. “Intergenerational Coresidence in Developing Countries.” Population and Development Review 34, no. 2 (2008): 231–254. https://doi.org/ 10.1111/j.1728-4457.2008.00219.x.
• Stacey, Judith. Brave New Families: Stories of Domestic Upheaval in Late Twentieth-Century America. Updated Edition. Berkeley: University of California Press, 1998.
• Waaldijk, Kees. More and More Together: Legal Family Formats for Same-Sex and Different-Sex Couples. Families and Societies Working Paper No. 75, 2017.
• Yamaç, Muhammed. “Postmodern Çağ ve Sosyal Medya: Beğeni Toplumunun Panoraması.” Şırnak Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 35 (Aralık 2024): 90-118.