Hz. Peygamber’in Uyku Düzeni: Hadis Rivayetleri ile Modern Tıbbî Verilerin Karşılaştırmalı Bir Analizi
Öz
Uyku, insanın hayati işlevlerinin devamı için temel bir gerekliliktir. Modern tıp literatürü düzenli uykunun etkilerini ortaya koyarken, Kur’an ve hadislerde de uyku düzenlenmesi gereken bir hayat pratiği olarak ele alınır. Bu çalışma, Hz. Peygamber’in uyku düzenine ilişkin rivayetleri incelemeyi ve modern verilerle ilişkisini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada rivayetler nitel içerik analiziyle bütünlük içinde değerlendirilmiştir. Bulgular, Hz. Peygamber’in uykusunun süre standardına değil, gecedeki zaman dilimlerinin fonksiyonel kullanımına dayandığını göstermektedir. Yatsı sonrası istirahat, gecenin son üçte birinde teheccüde uyanma, sabah namazı öncesinde kısa bir uyku ve gerektiğinde kaylûle, bu düzenin temel unsurlarıdır. Yapılan değerlendirme Hz. Peygamber’in uyku zamanlamasının modern literatürde vurgulanan gece uykusunun safhaları ve gündüz uykusunun olumlu etkileriyle örtüşebildiğini ortaya koymaktadır. Makale, klasik rivayetlerle güncel bilimsel verilerin disiplinler arası bir bakışla ele alınmasına katkı sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Hadis, Tıp, Hz. Peygamber, Uyku, Sağlık
Kaynakça
- Ahmad, Syed Basharat, Aadil Ali, Mudasir Bilal, Shafat M. Rashid, Abdul Bari Wani, Rafiq R. Bhat ve Mukhtar U. Rehman. “Melatonin and Health: Insights of Melatonin Action, Biological Functions, and Associated Disorders”. Cellular and Molecular Neurobiology 43/6 (Ağustos 2023), 2437–2458. https://doi.org/10.1007/s10571-023-01324-w
- Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdullâh Ahmed b. Muhammed b. Hanbel eş-Şeybânî el-Mervezî. Müsned. nşr. Şuayb el-Arnaût, Âdil Mürşid vd. 50 Cilt. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1421/2001.
- Alhola, Paula – Polo-Kantola, Päivi. “Sleep Deprivation: Impact on Cognitive Performance”. Neuropsychiatric Disease and Treatment 3/5 (Ekim 2007), 553-567. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19300585/
- Bahammam, Ahmed S. “İslâmî Bir Perspektiften Uyku”. çev. Faruk Özdemir. Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2/3 (2013), 361-375.
- Banks, Siobhan – Dinges, David F. “Behavioral and Physiological Consequences of Sleep Restriction”. Journal of Clinical Sleep Medicine 3/5 (Ağustos 2007), 519-528. https://doi.org/10.5664/jcsm.26918
- Baron, Kelly G. ve Kathryn J. Reid. “Circadian Misalignment and Health”. International Review of Psychiatry 26/2 (2014), 139–154. https://doi.org/10.3109/09540261.2014.911149
- Besedovsky, Luciana – Lange, Tanja – Haack, Monika. “The Sleep-Immune Crosstalk in Health and Disease”. Physiological Reviews 99/3 (Temmuz 2019), 1325-1380. https://doi.org/10.1152/physrev.00010.2018
- Beyhakî, Ebû Bekir Ahmed b. el-Hüseyin b. Ali. Şu‘abü’l-îmân. nşr. Abdul‘alî Abdulhamîd Hâmid. 14 Cilt. Riyad: Mektebetü’r-Rüşd, 1423/2003.
- Boyce, Niall. “Have We Lost Sleep? A Reconsideration of Segmented Sleep in Early Modern England.” Medical History 67/2 (2023), 91-108. https://doi.org/10.1017/mdh.2023.14
- Buhârî, Ebû Abdullah Muhammed b. İsmâîl. el-Câmi‘u‘s-sahîh. nşr. Muhammed Dîb el-Bugâ. 6 Cilt. Beyrut: el-Yemâme, 3. Basım, 1407/1987.