Nizâmülmülk’ün Siyâsetnâme Adlı Eserinde Tarım Politikaları ve Ebû Yûsuf’un Bu Alandaki Görüşleriyle Karşılaştırılması

Nizamulmulk, the great statesman, wrote his book Siyasetname, at the request of Sultan Meliksah. In this study, which he presented to the sultan, the principles of successful management are discussed. He emphasizes basic concepts such as justice, merit and tolerance. It covers issues that are important for the state. In the period in question, the agricultural sector, which provided the livelihood of a large part of the population, had a very important place in ensuring the food supply and financial welfare of the society. In addition, the share of agricultural taxes in the state treasury was quite large. For this reason, he emphasizes that agricultural policies should be implemented meticulously in terms of the welfare of the people, the continuation of treasury revenues and thus the survival of the state. The recommendations of agricultural policy in his work are the subject of the research. The main method is to compile the data on agriculture in his book and to determine and evaluate the references. Thus, it is aimed to determine the Islamic agricultural culture in the Seljuk State. In addition, it is aimed to contribute to the understanding of social and economic life of Seljuk period.                           

Büyük Selçuklu Devleti’nin meşhur veziri Nizâmülmülk, Siyâsetnâme adlı eserini, Sultan Melikşah’ın isteği doğrultusunda kaleme almıştır. Sultana takdim ettiği bu çalışmasında başarılı bir yönetimin esasları olarak gördüğü adalet, liyakat, hoşgörü gibi temel kavramlara vurgu yapmakta, devletin bekası için önem arz eden meselelere yer vermektedir. Söz konusu dönemde halkın büyük bir kesiminin geçimini sağladığı tarım, toplumun gıda temininde ve maddi refahının sağlanmasında oldukça önemli bir yere sahipti. Ayrıca devlet hazinesinde tarım vergilerinin payı büyüktü. Bu nedenle halkın refahı, hazine gelirlerinin devamı ve dolayısıyla devletin bekası açısından tarım alanındaki politikaların titizlikle uygulanması gerektiğine vurgu yapmaktadır. Nizâmülmülk’ün Siyasetnâme adlı eserinde yer alan Selçuklu tarım politikasına yönelik tespit ve tavsiyeleri araştırmanın konusunu oluşturmaktadır. Eserde ele alınan tarım politikalarının derlenmesi, referans noktalarının tespit edilmesi ve değerlendirilmesi başlıca yöntemi oluşturmaktadır. Böylece Hz. Peygamber’den itibaren şekillenmeye başlayan tarım kültürünün Büyük Selçuklu Devleti’ndeki yerinin tespiti hedeflenmektedir. Ayrıca dönemin iktisadi, sosyal ve kültürel hayatının anlaşılmasına da katkı sağlanması amaçlanmaktadır.