Bedî’ Disiplini Kapsamında Bir Söz Sanatı Önerisi: İstintâk

Asırlar içerisinde sistematik bir hale kavuşan Belagat ilminin saç ayaklarından biri olan bedî’, lafzi ve manevi söz süsleme sanatlarını ele almaktadır. Tevriye, cinas ve tıbak gibi onlarca söz sanatı bu bilim dalı kapsamına alınmış ve sayısı belagat bilginlerinin katkılarıyla yüze ulaşmıştır. Bu çalışmada mevzubahis bedi ilmine bir katkı sadedinde “istintak” kavramı önerilmektedir. Bedî’ ilminde hayvanlara, bitkilere, cansız ve soyut varlıklara insanlara ait özellikler nisbet etme anlamında edebiyat terimi olan teşhis sanatından daha daraltılmış bir kavram olarak istintak, ölmüş olanları duyan ve anlayan bir canlı insan olarak varsayma düşüncesine dayalıdır. Bunun Arap şiirinde pek çok örnekleri vardır. Bu şiirlerde şairin, ruhun varlığı ve ebediyetine olan inancı önem arz etmektedir. İstintak ile maksat sadece ölüye duyulan özlem değildir. Zühd şairleri için istintak, vaaz ve irşat amacı ile sıklıkla kullanılmıştır. Sonuç olarak bu çalışma Arap şiirinde sıklıkla başvurulan bir yöntem olarak ölülere hitap etmenin müstakil bir söz sanatı olarak kabul edilmesini tavsiye etmektedir.

It deals with bedi' literal and spiritual rhetoric, which is one of the pillars of the science of rhetoric, which has become systematic over the centuries. In this study, the concept of "istintak" is suggested as a contribution to the subject science. Unlike the art of diagnosis, which is a literary term in the sense of attributing human characteristics to animals, plants, inanimate and intangible beings in the science of Bedi', istintak is based on the assumption of a living person who hears and understands the dead. There are many examples of this in Arabic poetry. In these poems, the poet's belief in the existence and eternity of the soul is important. As a result, this study recommends that addressing the dead as a method frequently used in Arabic poetry should be accepted as an independent rhetoric and that this art of rhetoric should be handled with the term istintak within the framework of the science of bedi.