Araştırma Makalesi

DOĞU KARADENİZ HAVZASINDA MATEMATİKSEL YÖNTEMLERLE DEBİ SÜREKLİLİK EĞRİLERİNİN MODELLENMESİ

Cilt: 24 Sayı: 48 18 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

DOĞU KARADENİZ HAVZASINDA MATEMATİKSEL YÖNTEMLERLE DEBİ SÜREKLİLİK EĞRİLERİNİN MODELLENMESİ

Öz

Su mühendisliği çalışmalarında debi tahmini kritik olup, Debi süreklilik eğrileri (DSE) hidrolojide önemli bir araç olarak kullanılmaktadır. Ancak, sadece akım gözlem istasyonlarında doğrudan oluşturulabiliyorken, ölçüm eksikliği olan veya ölçümü bulunmayan bölgelerde DSE tahminle oluşturulmaktadır. Bu çalışmada, DSE’nin Doğu Karadeniz Havza’sında matematiksel yöntemlerle bölgeselleştirme ile tahmini yapılmıştır. Havzadaki 39 adet akım gözlem istasyonu debi verileri ile meteoroloji istasyonlarının sıcaklık ve yağış verileri kullanılmıştır. DSE’nin genel şekline uyumu açısından logaritmik ve eksponansiyel denklemler kullanılarak her istasyonun %0-100 aşılma olasılıklarına karşılık gelen debi verileri analiz edilmiş ve regresyon katsayıları hesaplanmıştır. Eksponansiyel denklemde tahminin standart hata değerinin 0,312 ile logaritmik olandan daha iyi sonuç verdiği, her bir istasyon için bulunan denklemlerde belirleme katsayısının 0,869 ile logaritmik denklemlerden daha iyi olduğu gözlenmiştir. Ayrıca DSE’nin şekline uygunluğu da göz önüne alınarak eksponansiyel seçilmiş ve denklem katsayıları istasyonların topoğrafik ve iklimsel özellikleriyle ilişkilendirilmiştir ae katsayısının drenaj alanı ve ortalama yıllık toplam yağış değerleriyle tahmin edilebildiği iki farklı denklem, be katsayısının drenaj alanı, drenaj yoğunluğu, akarsu drenaj ağının ortalama eğimi ve ortalama yıllık toplam yağış değerleriyle tahmin edilebildiği beş farklı denklem bulunmuştur. Çalışma sonucunda, havza özellikleri ile elde edilecek ae ve be katsayıları yardımıyla, Doğu Karadeniz Havza’sındaki herhangi bir noktada, DSE’nin genel şeklini tahmin edebilmemize imkân sağlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Karadeniz Teknik Üniversitesi-BAP

Kaynakça

  1. Booker, D. J., & Snelder, T. H. (2012). Comparing methods for estimating flow duration curves at ungauged sites. Journal of Hydrology, 434–435, 78–94. https://doi.org/10.1016/j.jhydrol.2012.02.031
  2. Castellarin, A., Galeati, G., Brandimarte, L., Montanari, A., & Brath, A. (2004). Regional flow-duration curves: Reliability for ungauged basins. Advances in Water Resources, 27(10), 953–965. https://doi.org/10.1016/j.advwatres.2004.08.005
  3. Croker, K. M., Young, A. R., Zaidman, M. D., & Rees, H. G. (2003). Flow duration curve estimation in ephemeral catchments in Portugal. Hydrological Sciences Journal, 48(3), 427–439. https://doi.org/10.1623/hysj.48.3.427.45287
  4. Demir, F. S., & Sevimli, V. F. (2022). Investigation of Base Flow Reserve in Konya Closed Basin. 2 nd Advanced Engineering Days.
  5. Demir, V., & Tona, A. U. (2021). Debi-Sürek Eğrisi Yardımıyla Taban Akımının Hesaplaması: Samsun Kürtün Irmağı Örneği. European Journal of Science and Technology. https://doi.org/10.31590/ejosat.916024
  6. Devlet Su İşleri. (2024, December). DSİ 2023 Yılı Resmi Su Kaynakları İstatistikleri. https://www.dsi.gov.tr/Sayfa/Detay/1916
  7. Dey, P., Mathai, J., Sivapalan, M., & Mujumdar, P. P. (2024). On the regional-scale variability in flow duration curves in Peninsular India. Hydrology and Earth System Sciences, 28(7), 1493–1514. https://doi.org/10.5194/hess-28-1493-2024
  8. Eshra, N. M., Zobaa, A. F., & Abdel Aleem, S. H. E. (2021). Assessment of mini and micro hydropower potential in Egypt: Multi-criteria analysis. Energy Reports, 7, 81–94. https://doi.org/10.1016/j.egyr.2020.11.165

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Su Kaynakları Mühendisliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

9 Aralık 2025

Yayımlanma Tarihi

18 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

31 Ekim 2024

Kabul Tarihi

2 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 24 Sayı: 48

Kaynak Göster

APA
Saka, F., Acluni, M., & Yüksek, Ö. (2025). DOĞU KARADENİZ HAVZASINDA MATEMATİKSEL YÖNTEMLERLE DEBİ SÜREKLİLİK EĞRİLERİNİN MODELLENMESİ. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 24(48), 380-397. https://doi.org/10.55071/ticaretfbd.1577087
AMA
1.Saka F, Acluni M, Yüksek Ö. DOĞU KARADENİZ HAVZASINDA MATEMATİKSEL YÖNTEMLERLE DEBİ SÜREKLİLİK EĞRİLERİNİN MODELLENMESİ. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2025;24(48):380-397. doi:10.55071/ticaretfbd.1577087
Chicago
Saka, Fatih, Menar Acluni, ve Ömer Yüksek. 2025. “DOĞU KARADENİZ HAVZASINDA MATEMATİKSEL YÖNTEMLERLE DEBİ SÜREKLİLİK EĞRİLERİNİN MODELLENMESİ”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 24 (48): 380-97. https://doi.org/10.55071/ticaretfbd.1577087.
EndNote
Saka F, Acluni M, Yüksek Ö (01 Aralık 2025) DOĞU KARADENİZ HAVZASINDA MATEMATİKSEL YÖNTEMLERLE DEBİ SÜREKLİLİK EĞRİLERİNİN MODELLENMESİ. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 24 48 380–397.
IEEE
[1]F. Saka, M. Acluni, ve Ö. Yüksek, “DOĞU KARADENİZ HAVZASINDA MATEMATİKSEL YÖNTEMLERLE DEBİ SÜREKLİLİK EĞRİLERİNİN MODELLENMESİ”, İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, c. 24, sy 48, ss. 380–397, Ara. 2025, doi: 10.55071/ticaretfbd.1577087.
ISNAD
Saka, Fatih - Acluni, Menar - Yüksek, Ömer. “DOĞU KARADENİZ HAVZASINDA MATEMATİKSEL YÖNTEMLERLE DEBİ SÜREKLİLİK EĞRİLERİNİN MODELLENMESİ”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 24/48 (01 Aralık 2025): 380-397. https://doi.org/10.55071/ticaretfbd.1577087.
JAMA
1.Saka F, Acluni M, Yüksek Ö. DOĞU KARADENİZ HAVZASINDA MATEMATİKSEL YÖNTEMLERLE DEBİ SÜREKLİLİK EĞRİLERİNİN MODELLENMESİ. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2025;24:380–397.
MLA
Saka, Fatih, vd. “DOĞU KARADENİZ HAVZASINDA MATEMATİKSEL YÖNTEMLERLE DEBİ SÜREKLİLİK EĞRİLERİNİN MODELLENMESİ”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, c. 24, sy 48, Aralık 2025, ss. 380-97, doi:10.55071/ticaretfbd.1577087.
Vancouver
1.Fatih Saka, Menar Acluni, Ömer Yüksek. DOĞU KARADENİZ HAVZASINDA MATEMATİKSEL YÖNTEMLERLE DEBİ SÜREKLİLİK EĞRİLERİNİN MODELLENMESİ. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 01 Aralık 2025;24(48):380-97. doi:10.55071/ticaretfbd.1577087