YAPIM İŞLERİNDE ÇKKV YÖNTEMLERİ İLE ALT YÜKLENİCİ SEÇİMİ: ÖRNEK OLAY İNCELEMESİ

Öz

Yapım işlerinde, farklı uzmanlık alanları ile ilgili birden çok faaliyet bulunmaktadır. Yüklenici firmalar taahhüt ettikleri işin bazı kısımlarını alt yüklenici firmalara yaptırmaktadır. Alt yüklenicilere yaptırılan işlerin bir kısmı da ince işlerdir. Alt yüklenici seçiminin doğru yapılması, yapım işinin başarısını doğrudan etkilemektedir. Alt yüklenici seçim sürecinde; yapılacak işin özelliğine göre maliyet, kalite, teslim süresi, güvenlik, deneyim gibi birden çok kriterin birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Değerlendirilmesi gereken kriter sayısı ve işe teklif veren alt yüklenici sayısı arttıkça, yapılacak değerlendirme daha karmaşık bir hal alır. Karmaşık durumların değerlendirilmesinde ve en uygun alt yüklenicinin belirlenmesinde geleneksel karar verme yöntemleri yetersiz kalabilir. ÇKKV (Çok Kriterli Karar Verme) yöntemleri, alternatifleri ve kriterleri sistematik bir şekilde analiz ederek, en uygun seçeneğin belirlenmesi için karar vericilere yardımcı olmaktadır. AHP ve TOPSİS, yaygın kullanılan ÇÇKV yöntemleri arasında bulunmaktadır. Bu makalede, bir konut inşaatı yapım işinde, mimari işlerin yapımını üstlenecek olan alt yüklenicinin seçimi için AHP ve TOPSİS yöntemlerinin kullanılması incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar, AHP ve TOPSİS yöntemlerinin, alt yüklenici seçiminde olumlu katkı sunduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• ÇKKV
• Alt yüklenici seçimi
• AHP
• TOPSİS
• İnşaat yönetimi

Etik Beyan

Yapılan çalışma için, Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Rektörlüğü Fen ve Mühendislik Bilimleri Araştırma Etik Kurulunun 27/03/2025 tarih ve 2025/4/1 sayılı etik kurul izni alınmıştır.

SUB-CONTRACTOR SELECTION USING MCDM METHODS IN CONSTRUCTION WORKS: A CASE STUDY

Öz

In construction works, there are multiple activities related to different areas of expertise. Contractor companies outsource some parts of the work they undertake to subcontractors. Some of the works outsourced to subcontractors are finishing works. Choosing the right subcontractor directly affects the success of the construction work. In the subcontractor selection process; Depending on the nature of the work to be done, multiple criteria such as cost, quality, time, security and experience must be evaluated together. As the number of criteria to be evaluated and the number of subcontractors bidding on the job increase, the evaluation becomes more complex. Traditional methods of decision-making may not be sufficient to assess complex situations and to determine the most appropriate subcontractor. Multi-Criteria Decision Making (MCDM) methods support decision makers determine the best option by systematically analyzing criteria and alternatives. AHP and TOPSIS are two of the most frequently employed MCDM methods. In this article, the use of AHP and TOPSIS methods for the selection of the subcontractor who will undertake the construction of architectural works in a residential construction project is examined. The results obtained show that AHP and TOPSIS methods make a positive contribution to subcontractor selection.

Anahtar Kelimeler

• MCDM
• Sub-contractor selection
• AHP
• TOPSIS
• Construction management

Kaynakça

1. Afolayan A.H., Ojokoh B.A., & Adetunmbi A.O. (2020) Performance analysis of fuzzy analytic hierarchy process multi-criteria decision support models for contractor selection, Scientific African 9, e00471, https://doi.org/10.1016/j.sciaf.2020.e00471
2. Alkan, T., & Durduran, S. (2020). Konut Seçimi Sürecinin AHP Temelli TOPSIS Yöntemi İle Analizi, Necmettin Erbakan Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 2(2), 12-21, https://dx.doi.org/10.47112/neufmbd.2020.2
3. Ateş K., & Şahin C. (2023). A Hybrid Fuzzy Model To The Ranking Problem of Companies Operating R&D Activities in Technology Innovation Centers. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 6(2): 1452-1468.
4. Aydın H., Okul B., Ayvaz B., Kuşakçı A.O., & Tanrısever C. (2016). Çok Kriterli Karar Verme Teknikleri ile Alt Yüklenici Seçimi: İnşaat Sektöründe Bir Uygulama, Bartın Üniversitesi İ.İ.B.F. Cilt: 7 Sayı: 14, 29-44.
5. Bakhoum E.S., & Brown D.C. (2013). A hybrid approach using AHP–TOPSIS–entropy methods for sustainable ranking of structural materials, International Journal of Sustainable Engineering, 6, 212-224, https://doi.org/10.1080/19397038.2012.719553
6. Bayraktar D., & Bayraktar E.A. (2016). Yapım İşleri İhalelerinde İş Deneyim Belgelerinin Değerlendirilmesi, Teknik Bilimler Dergisi. 6, 1, 2016, 12 - 17,
7. Belekar S., Jamadar S., Manjarekar J., Singh R., & Kazi A. (2021). Application of Analytical Hierarchy Process (AHP) in Construction Works, International Journal of Engineering Research & Technology (IJERT). Special Issue, Volume 9, Issue 3, 134-137.
8. Borujeni M.P, & Gitinavard H. (2017). Evaluating the sustainable mining contractor selection problems: An imprecise last aggregation preference selection index method. Journal of Sustainable Mining. 16, 207e218, https://doi.org/10.1016/j.jsm.2017.12.006

9. Can Ş., & Arıkan F. (2014). Bir Savunma Sanayi Firmasinda Çok Kriterli Alt Yüklenici Seçim Problemi ve Çözümü. Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der. 29, 4, 645-654.
10. Chen Z.S, Zhang X., Rodríguez R.M., Pedrycz W., & Martínez L. (2021). Expertise-based bid evaluation for construction-contractor selection with generalized comparative linguistic ELECTRE III. Automation in Construction. 125, 103578, https://doi.org/10.1016/j.autcon.2021.103578
11. Cheng E.W.L., & Li H. (2004). Contractor selection using the analytic network process, Construction Management and Economics. 22,10, 1021-1032, https://doi.org/10.1080/0144619042000202852
12. Çakoğlu A.H. (2024). Ordu Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, Cilt: 14 Sayı: 1, 52 - 63, 30.06.2024
13. Çelik C., Alkan A., & Aladağ Z. (2016). Otomotiv Sektöründe Faaliyet Gösteren Bir Firmada Tedarikçi Seçimi: AHP-Bulanık AHP ve TOPSİS Uygulaması, Beykent Üniverisitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi. 9(1) 43 – 83
14. Darvish M., Yasaei M., & Saeedi A. (2008). Application of the graph theory and matrix methods to contractor ranking. International Journal of Project Management. 27,610–619, https://doi.org/10.1016/j.ijproman.2008.10.004
15. Dehaghi, B.F. & Khoshfetrat, A. (2020). AHP-GP approach by considering the Leopold Matrix for sustainable water reuse allocation: Najafabad case study, Iran. Periodica Polytechnica Civil Engineering. 64, 2, 485–499, https://doi.org/10.3311/PPci.14689
16. Demircan B.G., & Yetilmezsoy K. (2023). A Hybrid Fuzzy AHP-TOPSIS Approach for Implementation of Smart Sustainable Waste Management Strategies. Sustainability. 15, 6526. https://doi.org/10.3390/su15086526
17. Efe Ö.F. (2019). Hibrid Çok Kriterli Karar Verme Yöntemi Temelinde İş Güvenliği Uzmanı Seçimi. Erzincan Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 12(2), 639-649, https://doi.org/10.18185/erzifbed.468763
18. Erdoğan O., & Topraklı Y. (2019). Türkiye İnşaat Endüstrisinde Risk Tabanlı Alt Yüklenici Seçiminde TOPSIS Metodolojisi ve Değerlendirmesi, Bayburt Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, Cilt 2, Sayı 1.
19. Erdogan S.A., Šaparauskas J., & Turskis Z. (2017). Decision Making in Construction Management: AHP and Expert Choice Approach, Procedia Engineering 172, 270 – 276, https://doi.org/10.1016/j.proeng.2017.02.111
20. Evcioğlu H. E., & Kabak M. (2023). Supplier selection in supply chain network using MCDM method, Sigma Journal of Engineering and Natural Sciences, 41(1):1–16. https://doi.org/10.14744/sigma.2023.00001
21. Fawzy M.M., Elsharkawy A.S., Khalifa Y.A., & Hassan A.A. (2024). Contractor selection by using multi‑criteria decision‑making for Egyptian road maintenance, Int J Syst Assur Eng Manag. 15,6,, 2351–2365, https://doi.org/10.1007/s13198-024-02249-3
22. Fong P.S.W., & Choi S.K.Y. (2000). Final contractor selection using the analytical hierarchy process, Construction Management and Economics, 18:5, 547-557, https://doi.org/10.1080/014461900407356
23. Hanine M., Boutkhoum O., Tikniouine A., & Agouti T. (2016). Application of an integrated multi‑criteria decision making AHP‑TOPSIS methodology for ETL software selection, SpringerPlus. 5.263, 1-17. https://doi.org/10.1186/s40064-016-1888-z
24. Hermansyah, M., Mujiono, Fatimatuzzahra, Dedes K., & Firdausi M.F. (2025). Integration of AHP and TOPSIS Methods in Decision Making Models to Identify High Achieving Students. Journal of Informatics Development, 3,2, 7–19. https://doi.org/10.30741/jid.v3i2.1547
25. Hwang, C.L., & Yoon, K. (1981). Multiple Attributes Decision Making Methods and Applications. Springer, Berlin Heidelberg.
26. Issa U., Saeed F., Miky Y., Alqurashi M., & Osman E. (2022). Hybrid AHP-Fuzzy TOPSIS Approach for Selecting Deep Excavation Support System. Buildings, 12, 295. https://doi.org/10.3390/buildings12030295
27. Jabbarzadeh A. (2018). Application of the AHP and TOPSIS in project management, Journal of Project Management, 3 125–130, https://doi.org/10.5267/j.jpm.2018.1.001
28. Kalan O. (2023). Dolum Hattı Makineleri için AHP ve TOPSIS Yöntemine Dayalı Tedarikçi Seçimi. Çukurova Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi Dergisi, 38,4, 967-980.
29. Karim R., & Karmaker C.L. (2016). Machine Selection by AHP and TOPSIS Methods, American Journal of Industrial Engineering, 2016, 4, 1, 7-13, https://doi.org/10.12691/ajie-4-1-2
30. Khoso A.R., & Yusof A.M. (2019). Extended review of contractor selection in construction projects. Can. Journal of Civil Eng. 47, 771–789 https://dx.doi.org/10.1139/cjce-2019-0258
31. Khoso A.R., Yusof A.M., Chen Z.S., Skibniewski M.J., Chin K.S., Khahro S.H., & Sohu S. (2022). Comprehensive analysis of state-of-the-art contractor selection models in construction environment-A critical review and future call, Socio-Economic Planning Sciences. 79, 101137, https://doi.org/10.1016/j.seps.2021.101137
32. Kishore R., Dehmourdi S.A.M., Naik M.G., & Hassanpour M. (2020). Designing a framework for Subcontractor’s selection in construction projects using an MCDM model. Operational Research in Engineering Sciences: Theory and Applications 3, 3, 48-64, https://doi.org/10.31181/oresta20303048k
33. Mergawy R.T., Hosny H.E., & Abdelazeem A.S. (2023). Decision Support Model for Contractor Selection. The Open Civil Engineering Journal. 17. https://dx.doi.org/10.2174/18741495-v17-e230215-2022-51
34. Morkunaite Z., Podvezko V., Zavadskas E.K., & Bausys R. (2019). Contractor selection for renovation of cultural heritage buildings by PROMETHEE method, Archives of Civil and Mechanical Engineering. 19 1056-1071. https://doi.org/10.1016/j.acme.2019.05.008
35. Morote A.N., & Vila F.R. (2012). A fuzzy multi-criteria decision-making model for construction contractor prequalification, Automation in Construction, 25, 8–19. https://dx.doi.org/10.1016/j.autcon.2012.04.004
36. Ocampo, L. A. (2015). A hierarchical framework for index computation in sustainable manufacturing. Advances in Production Engineering & Management. 10, 1, 40–50. http://dx.doi.org/10.14743/apem2015.1.191
37. Oğuz M.A., & Köksal M. (2018). AHP ve TOPSIS Yöntemi İle Tedarikçi Seçimi, İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 18, 34, 69-89.
38. Özkaya G.C, & Gelişen G. (2020). Kamu İhale Kanunu’na Göre Yapım İşleri İçin Yüklenici Seçimi, Karşılaşılan Zorluklar ve İhale Yönetimi. Teknik Bilimler Dergisi. 10 1, 31 - 44, https://doi.org/10.35354/tbed.663222
39. Özmen M., & Antmen Z.F. (2024). Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri ile Yeni Otobüs Tasarımında Koltuk Modeli Seçimi. Çukurova Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi Dergisi, 39, 2, 375-384.
40. Piya S., Shamsuzzoha A., Azizuddin M., Al-Hinai N., & Erdebilli B. (2022). Integrated Fuzzy AHP-TOPSIS Method to Analyze Green Management Practice in Hospitality Industry in the Sultanate of Oman. Sustainability. 14, 1118. https://doi.org/10.3390/su14031118
41. Putri C.G., & Nusraningrum D. (2022). Subcontractors Selection of Building Construction Project Using Analytical Hierarchy Process (AHP) and Technique for Others Reference by Similarity (TOPSIS) Methods. Journal of Theoretical and Applied Management. 15, 2, https://doi.org/10.20473/jmtt.v15i2.35915
42. Saaty, T. L. (1990). How to make a decision: The analytical hierarchy process, European Journal of Operational Research, 48, 9-26, https://doi.org/10.1016/0377-2217(90)90057-I
43. Taşkaya S., & Ulutaş N. (2021). Yatırıma En Uygun Restoran Alanlarının CBS ile Belirlenmesi, Tunceli Örneği. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 4, 2, 134-141.
44. Taylan O., Bafailb A.O., Abdulaala R.M.S., & Kabli M.R. (2014). Construction projects selection and risk assessment by fuzzy AHP andfuzzy TOPSIS methodologies. Applied Soft Computing. 17, 105–116.
45. Wang C.-N., Pan C.-F., Nguyen H.-P., & Fang P.-C. (2023). Integrating Fuzzy AHP and TOPSIS Methods to Evaluate Operation Efficiency of Daycare Centers. Mathematics, 11, 1793. https://doi.org/10.3390/math11081793
46. Wang Y., Tao S., Chen X., Huang F., Xu X., Liu X., & Liu Y. (2022). Method multi-criteria decision-making method for site selection analysis and evaluation of urban integrated energy stations based on geographic information system. Renewable Energy, 194, 273-292, https://doi.org/10.1016/j.renene.2022.05.087
47. Yıldız Ş.T., Özçelik M., Akaba S., Altan S., Bilgi N.Y., Bodur K., & Çorapçıoğlu, M.E. (2022). Yerlileştirme Faaliyetlerinde Alt Yüklenici Seçimi için Çok Kriterli Karar Verme Yöntemi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi. 38, 54-64, https://doi.org/10.31590/ejosat.1079723
48. Zyoud S.H., & Fuchs-Hanusch D. (2017). A bibliometric-based survey on AHP and TOPSIS techniques. Expert Systems With Applications, 78, 158–181.