TEKSTİL SEKTÖRÜNDE METAL AKSESUAR TEDARİKÇİLERİNİN PERFORMANS DEĞERLENDİRME SÜRECİNDE BULANIK ANALİTİK HİYERARŞİ VE BULANIK TOPSIS YÖNTEMLERİNİN UYGULANMASI

Öz

Tekstil ve hazır giyim sektörünü günümüzde değerlendirdiğimizde, gayri safi yurt içi hâsıla, imalat sanayi ve sanayi üretimindeki payı, ihracat, ekonomiye sağladığı net döviz girdisi, istihdam, yatırım gibi makroekonomik büyüklükler incelendiğinde Türkiye’nin önemli sektörlerindendir. Günümüzde işletmelerin gücünün sadece kendi performanslarının etkisi olmadığı, kendi performanslarının yanında tedarik zincirindeki tüm birimlerin performansı işletmenin başarıya ulaşmasını etkilemektedir. Tedarikçi firmaların performans değerlendirmesi sayısal ve sayısal olmayan kriterleri bulundurmasının yanında kesin olmayan yargıların bulunması bulanık çok kriterli karar verme problemi özelliğidir. Yapılan çalışmada tekstil sektöründe faaliyet gösteren firmanın metal aksesuar tedarikçilerine ait performans değerlendirmesi Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci (BAHP) ve Bulanık TOPSIS kullanılarak incelenmiştir. Firmada konusunda uzman kişiler tarafından tedarikçi performansının değerlendirilmesinde kullanılacak ana kriterler Kalite, Maliyet, Teslimat ve Esneklik, Teknik Kapasite, Tecrübe ve İsteklilik olarak belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Tedarik Zinciri Yönetimi,Tedarikçi Performans Değerlendirme,Bulanık Çok Kriterli Karar Verme,Analitik Hiyerarşi Süreci(AHS),Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci(BAHS),Tekstil Sektörü

Kaynakça

1. Alehashem. M., Sheikholeslam. M., Emamian., S., Moghadam . S., 2013. A Supplier Selection Case Study by Analitical Hierarchical Process in Textile Industry, Advanced Engineering Technology and Application, 3, 33-41
2. Alp. S., Gündoğdu. C., 2012. Kuruluş Yeri Seçiminde Analitik Hiyerarşi Prosesi Ve Bulanık Analitik Hiyerarşi Prosesi Uygulaması, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14, 07-25
3. Au, K.F., Chan, N.Y., 2003, “The World Textile and Apparel Trade: Globalization Versus Regionalization”, Proceeding of the Seventh International Conference on Global Business and Economic Development, 1063-1070
4. Arıkan, F., Küçükçe, Y., 2012. Satın Alma Faaliyeti İçin Bir Tedarikçi Seçimi Değerlendirme Problemi Ve Çözümü, Gazi Üniversitesi Müh. Mim. Fak. Dergisi,27(2), 255-264
5. Chang, D.Y. (1996), “Applications Of The Extent Analysis Method On Fuzzy AHP”, European Journal of Operational Research, Volume 95 (3), 649-655
6. Chen, S.J. ve Hwang, C.L., 1992. Fuzzy Multible Attribute Decision Making: Methods and Its Applications, Lecture Notes in Economics and Maths., Springer- Verlag, Germany
7. Chen, C. T. 2000. Extensions Of The TOPSIS For Group Decision-Making Under Fuzzy Environment. Fuzzy Sets And Systems, 114(1), 1–9
8. Chen, J., Chen, T., 2005 The Multi-İtem Replenishment Problem İn A Two-Echelon Supply Chain: The Effect Of Centralization Versus Decentralization, Computers & Operations Research Volume 32, Issue 12, 3191-3207

9. Chen, K.L., Chen, K.S. ve Li, R.K. , 2005. “Suppliers Capability and Price Analysis Chart”, Int. J. Production Economics, 98 , 315–327
10. Chen, H., Lee, H., Amy, H. I. ve Tong, Y., 2006. “Analysis of New Product Mix Selection at TFT-LCD Technological Conglomerate Network Under Uncertainty”, Technovation, 26, 1210–1221
11. Chen, H., 2018. Evaluation of Personalized Service Level for Library Information Management Based on Fuzzy Analytic Hierarchy Proces, Procedia Computer Science, 131,952–958
12. Chu, T. C., & Lin, Y. C. (2003). A Fuzzy TOPSIS Method For Robot Selection, International Journal of Advanced Manufacturing Technology, 21(4), 284–290.Chuang and Shaw “Distinguishing the Critical Success Factors Between E-Commerce, ERP and SCM” Proceeding of Int.Engineering Manag. Conference ,2000,New Mexico,150
13. Çalışkan, E., Eren, T., 2016, Bankaların Performanslarının Çok Kriterli Karar Verme Yöntemiyle Değerlendirilmesi, Ordu Üniv. Bil. Tek. Derg.,6(2), 85-107
14. Davras. G., Karaatlı M., 2014. Otel İşletmelerinde Tedarikçi Seçimi Sürecinde AHP Ve BAHP Yöntemlerinin Uygulanması, H.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 32, 87-112
15. Eraslan, İ., Bakan, İ., Kuyucu, A., 2008. Türk Tekstil Ve Hazır Giyim Sektörünün Uluslararası Rekabetçilik Düzeyinin Analizi, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13, 265-300
16. Ertuğrul, İ., Karakaşoğlu, N., 2009. Performance Evaluation Of Turkish Cement Firms With Fuzzy Analytic Hierarchy Process And TOPSIS Methods, Expert Systems With Applications, 36, 702–715
17. https://tgsd.org.tr 01.12.2018
18. Ecer F., Vurur N, S., Özdemir L., 2009. Bulanık Bir Modelle Firmaları Değerlendirme Ve Optimal Portföy Oluşturma: Çimento Sektöründe Bir Uygulama, Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(11), 478-502
19. Han, H. ve Trimi, S. (2018) “A Fuzzy TOPSIS Method for Performance Evaluation of Reverse Logistics in Social Commerce Platforms”, Expert Systems with Applications, 103, 133-145
20. Lee, A., Chen, W., Chang, C., 2008. A Fuzzy AHP and BSC Approach For Evaluating Performance Of IT Department İn The Manufacturing İndustry İn Taiwan, Expert Systems with Applications, 34 , 96–107
21. Kahraman, C., Cebeci, U., Ruan, D., 2004. Multi-Attribute Comparison Ofcatering Service Companies Using Fuzzy AHP: The case of Turkey, Int. J. Production Economics, 87,71–184
22. Kahraman, C., Cebeci, U., Ulukan, Z., 2003,"Multi-Criteria Supplier Selection Using Fuzzy AHP", Logistics Information Management, 16 (6) 382 – 394
23. Kargı, V., 2015. Bir İmalat Şirketinin İyileştirme Projesi Seçiminde Bulanık Analitik Hiyerarşi Sürecinin Uygulanması, 20, 3, 329-340
24. Kocamaz, M. (2014). “Proje Portföyü Seçiminde Çok Boyutlu Sırt Çantası Modeli ve Bulanık Analitik Hiyerarşi Prosesi”, Ege Akademik Bakış,14(3): 493-498Modak, M., Pathak, K., Ghosha, K., 2017. Performance Evaluation Of Outsourcing Decision Using a BSC and Fuzzy AHP Approach: A Case Of The Indian Coal Mining Organization, Resources Policy, 52, 81–191
25. Özdemir, A.İ. ve Seçme, N. Y. (2009). İki Aşamalı Stratejik Tedarikçi Seçiminin Bulanık TOPSIS Yöntemi İle Analizi. Afyon Kocatepe Üniversitesi, İ.İ.B.F. Dergisi, 10(2), 79-112
26. Özdemir, A., 2010. Ürün Grupları Temelinde Tedarikçi Seçim Probleminin Ele Alınması Ve Analitik Hiyerarşi Süreci İle Çözülmesi, Afyon Kocatepe Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, 2, 55-84
27. Öztürk. A., Erdoğmuş. Ş., Arıkan. V., 2011. Analitik Hiyerarsi Süreci (AHS) Kullanılarak Tedarikçilerin Değerlendirilmesi: Bir Tekstil Firmasında Uygulama, Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 26, 93-112
28. Özyörük. B., Özcan. E., 2008. Analitik Hiyerarşi Sürecinin Tedarikçi Seçiminde Uygulanması: Otomotiv Sektöründen Bir Örnek, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13, 133-144
29. Özdemir, A., (2004), “Tedarik Zinciri Yönetiminin Gelişimi, Süreçleri Ve Yararları”, Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Sayı: 23, Temmuz-Aralık , 87-96
30. Özdemir, Ü., 2016. Bulanık DEMATEL ve Bulanık TOPSIS Yöntemleri Kullanılarak Limanlarda Yaşanan İş Kazalarının İncelenmesi, Journal of ETA Maritime Science, 4(3): 235-247
31. Saaty, T. L., 2001. The Analytic Hierarchy Process in Natural Resource and Environmental Decision Making, Managing Forest Ecosystems, Springer, Dordrecht , 3, 15-35
32. Seçme, N., Bayrakdaroğlu A., Kahraman, C., 2009. Fuzzy Performance Evaluation İn Turkish Banking Sector using Analytic Hierarchy Process and TOPSIS, Expert Systems with Applications, 36, 11699–11709
33. Sevim, Ü., Kuyumcu, 0., 2008. Hazır Giyim, Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi Araştırma Raporu, 13-26
34. Şener. T., Güleş. H., Çağlıyan. V., 2014. Hazır Giyim Sektöründe Analitik Hiyerarşi Prosesi Yöntemine Dayalı Tedarikçi Seçimi, Selçuk University Journal of Institute of Social Sciences, Dr. Mehmet Yıldız Special Edition, 159-170
35. Tahriri. F., Osman M., Ali; A., Yusuff. R., Esfandiary. A., 2008 AHP Approach For Supplier Evaluation And Selection İn A Steel Manufacturing Company, Journal of Industrial Engineering and Management,11, 54-76
36. TSAUR, Sheng-Hshiung, CHANG, Te-Yi ve Chang-Hua YEN (2002), “The Evaluation of Airline Service Quality by Fuzzy MCDM”, Tourism Management, 23, 107-115.Tolga, E., Demircan, M. L. ve Kahraman, C., (2005), “Operating System Selection Using Fuzzy Replacement Analysis and Analytic Hierarchy Process”, International Journal of Production Economic, 97, 1, 89-117
37. Venkatesh, V., Zhang, A., Deakins, E., Luthra, S., Mangla, S., 2018. A fuzzy AHP-TOPSIS approach to supply partner selection in continuous aid humanitarian supply chains, Applıcatıons Of Or In Dısaster Relıef Operatıons,2, 1-34
38. Wang, Y. M., & Elhag, T. M. S. (2006). Fuzzy TOPSIS Method Based On Alpha Level Sets With An Application To Bridge Risk Assessment, Expert Systems with Applications, 31(2), 309–319
39. Yükçü, S., Atağan G., 2010 TOPSIS Yöntemine Göre Performans Değerleme Dokuz Eylül Üniversitesi, İİBF., 45, 28 – 35
40. Yurdakul, M., Kul, A., Şeker, A., 2014. Bulanık Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerinin Alışılmamış İmalat Yöntemlerinin Seçiminde Kullanılması, Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University, Cilt 29 (3), 589-603
41. Zhu, K., Jing, Y., Chang, D., 1999 “A Discussion On Extent Analysis Method And Applications Of Fuzzy AHP”, European Journal of Operational Research, 116, 450-456