Ayetlerin Tefsirinde Anakronik Yorumların Tespiti
Öz
Bu makalede anakronizm tefsir ilişkisinden hareketle ayetler hakkında yapılan yorumlardan hangilerinin anakronik olduğunu ortaya koyacak temel kriterler ve bu kriterlerle ilgili ayrıntılı bilgiler ele alınmıştır. Öncelikle tefsirdeki varlığı inkar edilemeyen yaklaşımlardan birisi olan anakronizm hakkında özet bilgiler verilmiş, farklı amaçlar ve bakış açılarına göre yapılan yorumlardan hangilerinin, hangi sebeplerden dolayı anakronik olduğu açıklanmaya çalışılmıştır. Tefsir ilmi, Kur’an-ı Kerim’in doğru bir şekilde anlaşılması ve yorumlanmasını hedefleyen bir disiplindir. Bu disiplin içerisinde metnin orijinal bağlamını ihlal eden ve kronolojik hatalar içeren anakronik yorumlar, Kur’an mesajlarını hem nüzul hem de sonraki dönemler için karmaşık hale getirmekte birçok yanlış anlama ve uygulamaya yol açmaktadır. İnsanın, karşılaştığı olguları tamamen objektif bir şekilde değerlendirme imkanının olmaması, anlama ve yorumlamalarının belli oranlarda anakronizmin etkisi altında olduğunu göstermektedir. Bu etkilerden tamamen kurtulma imkanı olmadığı için nesnel anlama ulaşma iddiasıyla yapılan yorumlar karşısında katı antianakronik bir tavır takınmak yerine, hangi yorumun anakronik olduğu doğru bir şekilde tespit edilmeye çalışılmalıdır. Bunun için öncelikle anakronizmin ne olduğu, kullanım şekli, amacı, ayetin bağlamı, yorumun kronolojik ve metodolojik bir hata içerip içermediği vb. hususların bilinmesi gerekmektedir. Anakronizm, temelde kronolojiyi ihlal eden bir anlama ve yorumlama hatasıdır. Dolayısıyla bir yorumun anakronik olduğunun söylenebilmesi, her şeyden önce yorumlanan konuyla ilgili sabit bir kronolojinin varlığını zorunlu kılmaktadır. Bu hakikatin gözden kaçırılması, diğer alanlarda olduğu gibi ayetler hakkında da yapılan yorumların bir kısmının anakronik olduğu gerekçesiyle reddedilmesine yol açmaktadır. Yaşanan bu ikilemi bertaraf edebilmek için anakronik yorum nedir, özellikleri nelerdir, hangi hatalar anakronik yorumlara sebep olmaktadır gibi sorulara net cevaplar verilmelidir. Bilhassa ayetlerin tefsiri açısından bakıldığında, genel bir ifadeyle; olay, olgu veya nesnelerin var olmadıkları bir dönemde var olduklarını iddia eden; kelime veya kavramlara ifade etmedikleri anlamlar yükleyen; geçmiş dönemleri şimdinin değerlerini hakim kılarak değerlendiren ve anlamla ilgili unsurların tamamını kapsayan bağlamı tamamen ihmal eden yorumların anakronik olduğu söylenebilir.
Anahtar Kelimeler
The Detection of Anachronistic Interpretations in the Exegesis of Quranic Verses
Öz
In this article, the basic criteria that will reveal which of the interpretations made about the verses are anachronistic based on the relationship between anachronism and exegesis and detailed information about these criteria are discussed. First of all, brief information about anachronism, which is one of the undeniable approaches in tafsir, is given, and it is tried to explain which of the interpretations made according to different purposes and perspectives are anachronistic and for what reasons. The science of tafsir is a discipline that aims to understand and interpret the Qur'an correctly. Within this discipline, anachronistic interpretations, which violate the original context of the text and contain chronological errors, complicate the Qur'anic messages for both the narration and the following periods and lead to many misunderstandings and practices. It can be said that anachronistic interpretations are generally centred around two issues: the preservation of the context of the verses and the understanding of their universal messages by interpreting them in a way that the interlocutors can understand. The fact that human beings do not have the opportunity to evaluate the phenomena they encounter in a completely objective way shows that their understanding and interpretations are under the influence of anachronism to a certain extent. Since it is not possible to completely get rid of these effects, instead of adopting a strict anachronistic attitude towards the interpretations made with the claim of reaching objective understanding, it should be tried to determine which interpretation is anachronistic correctly. For this, first of all, it is necessary to know what anachronism is, its usage, its purpose, the context of the verse, whether the interpretation contains a chronological and methodological error, etc. Anachronism is basically an error of understanding and interpretation that violates chronology. Therefore, to be able to say that an interpretation is anachronistic, first of all, requires the existence of a fixed chronology related to the subject being interpreted. The overlooking of this fact leads to the rejection of some of the interpretations of the verses on the grounds that they are anachronistic, as in other fields. In order to eliminate this dilemma, clear answers should be given to questions such as what is anachronic interpretation, what are its characteristics, and which mistakes cause anachronic interpretations. Especially from the point of view of the exegesis of verses, in general terms; claiming that events, phenomena or objects existed in a period when they did not exist; attributing meanings to words or concepts that they do not express; evaluating past periods by dominating the values of the present and evaluating the past periods by dominating the values of the present.
Anahtar Kelimeler
