The Golden Age of Mughal Art: Shāh Jahān Period

Öz

Mughals adapted an ever-growing and self-renewing conception in art and architecture. Shāh Jahān’s (d. 1076/1666) period includes an important era when architectural activities of Mughals were intense and the classical age of art and architecture was experienced. Mughal architecture underwent a tremendous change and developed into a structural renaissance. The subject of the research includes the change and improvement parameters of the art of Shāh Jahān period. Mughal art, which began to flourish with effective and solid foundations during the reign of Akbar Shah (d. 1014/1605), began to experience its golden age with aesthetic and elegant accents during the Shah Jahan period. In this regard, there is a perceivable and instant transition from the effective and strong early Mughal style of Akbar Shāh to Shāh Jahān’s aesthetic and elegant late period of Mughal style. The main material of red sandstone in Akbar Shāh’s constructions left its place to white marble, and the decorations created by inlay technique with precious and semi-precious gemstones on marble became the seal of Shāh Jahān period. Monumentalism in buildings, huge domes, multi-foil arches, double columns (Shāh Jahān column), symmetry and proportion became the characteristic architectural features of Shāh Jahān period. Change and development in art were exhibited in a distinctive way under the interaction of Turkish culture with local and surrounding cultures. Therefore, the purpose of the study is to reveal the difference between the art of Shāh Jahān and that of the other Mughal period. For this research, literature review was conducted using primary sources and current releases, the works of the period were viewed by on-site field study, and it was tried to deduce about the art style of the period through these studies. In this study, the question why Shāh Jahān period is called “golden age” in Mughal art is tried to be answered through the general characteristics of Shāh Jahān period architecture, innovations observed in many fields of the art and improvements that stroke the period.

Anahtar Kelimeler

• History of Art
• Mughal Architecture
• Shāh Jahān
• Art
• Aesthetics.

Bâbürlü Sanatının Altın Çağı: Şah Cihan Dönemi

Öz

Bâbürlüler sanat ve mimaride sürekli gelişen ve kendini yenileyen bir anlayışı benimsemişlerdir. Şah Cihan (öl. 1076/1666) dönemi, Bâbürlülerin mimari faaliyetlerinin yoğun olduğu, sanat ve mimarinin klasik çağının yaşandığı önemli bir devri içermektedir. Bâbürlü mimarisi, Şah Cihan’ın hükümdarlığında muazzam bir değişim göstererek yapısal rönesans kimliği kazanmıştır. Araştırmanın konusunu Şah Cihan dönemi sanatının değişim ve gelişim parametreleri oluşturmaktadır. Ekber Şah (öl. 1014/1605), döneminde etkili ve sağlam temellerle filizlenmeye başlayan Bâbürlü sanatı Şah Cihan döneminde estetik ve zarif vurgularla altın çağını yaşamaya başlamıştır. Bu bağlamda Ekber Şah’ın etkili ve sağlam erken Bâbürlü tarzından, Şah Cihan’ın estetik ve zarif geç dönem Bâbürlü tarzına hissedilir oranda ve ani bir geçiş olmuştur. Ekber Şah’ın yapılarındaki ana malzeme kırmızı kumtaşı yerini beyaz mermere bırakmış, mermer üzerinde kıymetli ve yarı kıymetli taşların kakma tekniği ile oluşturulmuş süslemeleri Şah Cihan döneminin bir damgası olarak tarihe geçmiştir. Yapılarda anıtsallık, devasa kubbeler, çok dilimli kemerler, çifte sütunlar (Şah Cihan sütunu), simetri ve orantı Şah Cihan döneminin karakteristik mimari özellikleri haline gelmiştir. Sanattaki değişim ve gelişim, Türk kültürü ile yerli ve çevre kültürlerin etkileşimi altında kendine özgü bir biçimde sergilenmiştir. Dolayısıyla Şah Cihan dönemi sanatının diğer Bâbürlü dönemi sanatı ile olan farkını ortaya koymak araştırmanın amacını teşkil etmektedir. Bu araştırma için birincil kaynaklar ile güncel yayınlara başvurularak literatür taraması yapılmış, yerinde saha çalışması ile bu dönemin eserleri incelenmiş ve bunlar üzerinden dönemin sanat üslubuyla ilgili çıkarımlar yapılmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada Şah Cihan döneminin Bâbürlü sanatında neden “altın çağ” olarak ifade edilebileceğine dair soruya Şah Cihan dönemi mimarisinin genel özellikleri, sanatın birçok alanında gözlemlenen yenilikler ve döneme damga vuran gelişmeler üzerinden cevap verilmeye çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Sanat Tarihi
• Babürlü Mimarisi
• Şah Cihan
• Sanat
• Estetik

Kaynakça

1. Arshi, I. N. Khan. Black Taj Mahal The Emperor’s Missing Tomb. New Delhi: Bloomsbury Publishing India, 2014.
2. Beksaç, A. Engin. “Tac Mahal”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 39/337-339. İstanbul: TDV Yayınları, 2010.
3. Chaghatai, M. Abdula. “The Architect of the Taj and Its Place in World Architecture”. Tetkikleri Enstitüsü Dergisi, 7/3-4 (1979), 159–175.
4. Doraj, P.- Akar, Ü. “Gestalt İlkelerı̇ Bağlamında Dört Bahçe Sı̇stemı̇ Yapılarının Analı̇zı̇ (Taç Mahal Örneğı̇)”. Black Sea Journal of Engineering and Science. 6/2, 132–142.
5. Ebu’l Fazl Allami. Akbar-nāma. Calcutta: Royal Asiatic Society of Bengal, 1972.
6. Evyapan, Gönül. “Bahçe”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 4/477-481. İstanbul: TDV Yayınları, 1991.
7. Franke, Ute-Urban, Thomas. “Bagh-e Babur, Kabul: Excavating a Mughal Garden”. South Asian Archaeology 2003, 539–555.
8. Hajek, Lubor. Indian Miniatures of the Moghul School. London: A Spring Art Book, 1st Ed., 1960.

9. Koch, Ebba. Mughal Architecture. Delhi: Primus Books, 2014.
10. Koch, Ebba. “Mughal Palace Gardens from Bâbür to Shāh Jahān (1526-1648)”. Muqarnas 14 (1997), 143–165.
11. Koch, Ebba. “The Wooden Audıence Halls Of Shāh Jahān: Sources And Reconstructıon”. Muqarnas 30 (2013), 351–389.
12. Kuş Büyüktaş, Canan. “Bâbürlü Devleti’nde İktidara Yön Veren Şehirler: Başkentler”. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi (2021), 137–153.
13. Lahawri Abd Al-Hamid. The King of the World: The Pādshāh-nāma: An Imperial Mughal Manuscript from the Royal Library, Windsor Castle. London: Azimuth, 1997.
14. Latiff, Z. A. - Yaman, M. M. “A Review Into The “Islamic” Tradition In The Mughal Garden: (Re)Shaping Our Stand On Islamic Art and Design”. Planning Malaysia: Journal Of The Malaysian Institute Of Planners 15/1 (2017), 169–178.
15. Michell, George. The Majesty of Mughal Decoration: The Art and Architecture of Islamic India. Thames&Hudson, 2007.
16. Nath, Ram. History of Mughal Architecture. 4 Volumes. New Delhi: Abhinav Publications, 1994.
17. Okada, Amina. Emperial Mughal Painters: Indian Miniatures from the Sixteenth and Seventeenth Centuries. Paris: Flammarion, 1992.
18. Özcan, Azmi. “Şah Cihan”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 38/251–252. İstanbul: TDV Yayınları, 2010.
19. Özler Kaya, Fadime. “Bâbürlü Bahçeleri (Agra Şehri Örnekleri)”. Sanat Tarihi Alanında Araştırmalar ve Değerlendirmeler. ed. Rüçhan Bubur. 51–78. Ankara: Gece Kitaplığı, 2024.
20. Özler Kaya, Fadime. “Bâbürlü Sanatında Bir Süsleme Tekniği: Perçinkâri”. Diyanet İlmi Dergi 59/4 (2023), 1545–1568.
21. Özler Kaya, Fadime. “Bâbürlü Saray ve Kaleleri (Agra Kalesi Örneği)”. Sanat Tarihi Alanında Araştırmalar ve Değerlendirmeler. ed. Rüçhan Bubur. 21–50. Ankara: Gece Kitaplığı, 2024.
22. Rice, Yeal. “The Routledge Companion to Global Renaissance Art”. The Mughal Imperial Image Between Manuscript and Print. ed. J. Stephan Compbell-Stephanie Parros. Oxford: Taylor&Francis, 2024.
23. Rogers, John Michael. Mughal Miniatures. Hong Kong: Interlink Books, 2007.
24. Ruggles, D. Fairchild. İslami Bahçeler ve Peyzajlar. İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları, 2017. THEMET, The Metropolitan Museum of Art. “The Emperor Shāh Jahān with his Son Dara Shikoh, Folio from the Shāh
25. Jahān Album”. Access 2 July 2025. https://www.metmuseum.org/art/collection/search/451283
26. V&A, V&A Academy. “The arts of the Mughal Empire”. Access 12 May 2025. https://www.vam.ac.uk/articles/the-arts-of-the-mughal- empire?srsltid=AfmBOor5eTaq0v-/
27. WCLA, Walled City of Lahore Authority. “Shalimar Garden”. Access 11 October 2024. https://walledcitylahore.gop.pk/message-from-dg-wcla/
28. Yetkin, Suut Kemal. İslâm Mimarisi. Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi, 1965.