POVERTY AND RETIREMENT IN THE CONTEXT OF SOCIAL PROTECTION EXPENDITURES: REFLECTION OF WELFARE STATE PRACTICES

Öz

In the context of the institutionalization process of social policies, the main purpose of the social welfare state is to ensure well-being. The social welfare state aims to increase individual and social welfare through its expenditures. Among the expenditures made to achieve this goal, expenditures for retirees and the elderly have a significant position. In this context, it is foreseen to make a brief assessment of expenditures for retirees and poverty, which have an important place in social protection expenditures. The study was carried out by using sources and published data in the literature. It is evaluated that social protection expenditures and especially expenditures for retirees and the elderly, which have an important place in social protection expenditures, have an important place in preventing poverty.

Anahtar Kelimeler

• social policy
• poverty
• retirement
• social protection expenditures
• old age

SOSYAL KORUMA HARCAMALARI BAĞLAMINDA YOKSULLUK VE EMEKLİLİK: SOSYAL DEVLET UYGULAMALARININ YANSIMASI

Öz

Sosyal politikaların kurumsallaşma süreci bağlamında sosyal devletin temel amacı iyilik halinin sağlanmasıdır. Sosyal devlet yapmış olduğu harcamalar yoluyla bireysel ve toplumsal refahın artırılmasını hedeflemektedir. Söz konusu hedefin gerçekleşmesine yönelik yapılan harcamalar içerisinde emeklilere ve yaşlılara yönelik harcamaların önemli bir payı bulunmaktadır. Bu çerçevede çalışma ile sosyal koruma harcamaları içerisinde önemli bir yere sahip olan emeklilere yönelik harcamalar ve yoksulluk konusunda kısa bir değerlendirme yapılması ön görülmüştür. Çalışma, alan yazında yer alan kaynaklar ve yayımlanmış verilerden yararlanılarak gerçekleştirilmiştir. Sosyal koruma harcamalarının ve özelliklede sosyal koruma harcamaları içerisinde önemli bir yere sahip olan emekli ve yaşlılara yönelik harcamaların yoksulluğun önlenmesinde önemli bir yere sahip olduğu değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• sosyal politika
• yoksulluk
• emeklilik
• sosyal koruma harcamaları
• yaşlılık

Kaynakça

1. Acar E ‘Neoliberalizm ve Sosyal Refah Devleti Ekseninde Üçüncü Yol Yaklaşımı’ (2017) 18(1) Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 248-263.
2. Adema W and Ladaique M, ‘How Expensive is the Welfare State?: Gross and Net Indicators in the OECD Social Expenditure Database (SOCX)’ (2009) OECD Social, Employment and Migration Working Papers No 92 https://doi.org/10.1787/220615515052 accessed 13 August 2026.
3. Alcock C, Daly G and Griggs E, Introducing Social Policy (2nd edn, Routledge 2008) doi:10.4324/9781315834337, accessed 4 June 2024 Ali Gökhan Gölçek ve İbrahim Organ, ‘Yoksulluk Paradigmalarının Evrimi: Tarihsel ve Kavramsal Bir İnceleme’ (2023) 7(özel sayı) Politik Ekonomik Kuram 69-93 accessed 13 August 2026.
4. Alper Y, Türkiye’de Sosyal Güvenlik ve Sosyal Sigortalar (SSK, BAĞ-KUR) (Alfa Yayınları 1999) Arpacıoğlu Ö and Yıldırım M, ‘Dünyada ve Türkiye’de Yoksulluğun Analizi’ (2011) 4(2) Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi 60–76
5. Atatanır H and Karataş K, ‘Yoksulluğa Hak Temelli Yaklaşım’ (2019) 6(21) İnsan ve İnsan 453–475 doi:10.29224/insanveinsan.494872, accessed 19 August 2024
6. Cutler DM and Johnson R, ‘The Birth and Growth of the Social Insurance State’ (2004) 120 Public Choice 87–121 doi:10.1023/B.0000035859.20258.e0, accessed 18 August 2024
7. Devlet Planlama Teşkilatı, Gelir Dağılımının İyileştirilmesi ve Yoksullukla Mücadele Özel İhtisas Komisyon Raporu (DPT Yayın No 2599 ÖİK 610, DPT 2001)
8. Erol S, ‘Yaşlılık Sigortası ve Emeklilik Yaşı Tartışması’ (2014) 1(1) Kilis 7 Aralık Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 40–65

9. Ersöz HY, ‘Doğuşundan Günümüze Sosyal Politika Anlayışı ve Sosyal Politika Kurumlarının Değişen Rolü’ (2011) 53(2) İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası 119–144
10. Ersöz HY, Sosyal Politikada Yerelleşme (İTO 2011) European Union, European System of Integrated Social Protection Statistics — ESSPROS Manual and User Guidelines (European Union 2016), accessed 28 August 2024
11. Gündoğan N, ‘Türkiye’de Yoksulluk ve Yoksullukla Mücadele’ (January–February 2008) ASOMEDYA 42-56 ILO, Implementing the Global Employment Agenda: Employment Strategies in Support of Decent Work (ILO 2006) ILO, World Social Protection Report 2017–19: Universal Social Protection to Achieve the Sustainable Development Goals (International Labour Office 2017)
12. Işık Erol S, ‘Sosyal Güvenlik Sistemi: Sosyal Sigorta, Sosyal Yardım ve Sosyal Hizmet Bileşenleri Bağlamında’ (2019) 23 Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 1–14
13. İpek E, ‹Sosyal Politikanın Dünyada ve Türkiye’de Tarihsel Gelişimi› in Abdulkadir Develi and Esat İpek (eds), Sosyal Politikayı Keşfetmek: Temel Çalışma Konuları (Nobel Yayınevi 2022) 1–26
14. Jäger PF, ‘Bismarck in the Bedroom? Pension Reform and Fertility: Evidence 18702010’ (2017) Ruhr Economic Papers No 677 doi:10.4419/86788785, accessed 14 July 2024
15. Kapar R, ‘Sosyal Korumanın Yaygınlaştırılması’ (2003) 5(4) Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 49–69
16. Kapar R, ‘Sosyal Adalet İçin Daha Fazla Sosyal Koruma’ in II. Ulusal Sosyal Politika Kongresi (Ankara 2006) 102-140
17. Karagöl ET and Dama N, Geçmişten Günümüze Sosyal Yardımlar (SETA 2015)
18. Kayalıdere G and Şahin H, ‘Sosyal Devlet Anlayışı Çerçevesinde Türkiye’de Sosyal Koruma Harcamalarının Gelişimi ve Yoksulluk’ (2014) 2(2) Siyaset, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi 57–75
19. Kovancı O, Kapitalizm, Yoksulluk ve Yoksullukla Mücadelede Tarihsel Bir Deneyim: İngiliz Yoksul Yasaları (Mülkiyeliler Birliği Vakfı Yayınları 2003)
20. Kovancı O, ‘”Hayır” Anlayışından Sosyal Devlete: İngiliz Yoksul Yasaları’ (2014) 27(239) Mülkiye Dergisi 255–278
21. Metin B, ‘Yoksullukla Mücadeleye İnsan Hakları Açısından Bakmak: Amartya Sen’in Kapasite (Capability) Yaklaşımı Temelinde Bir Değerlendirme’ (2015) 9(36) Yaşar Üniversitesi E-Dergisi 6315–6327 doi:10.19168/jyu.95827, accessed 20 August 2024
22. OECD, The Social Expenditure Database: An Interpretive Guide SOCX 1980–2003 (OECD 2007) Özdemir S, Küreselleşme Sürecinde Refah Devleti (2nd edn, İTO 2007)
23. Özen A, Bahçe AB and Akbey F, ‹Sosyal Bütçeleme Türü Olarak Çocuklara Yönelik Bütçeleme Anlayışı ve Çeşitli Ülke Uygulamaları› (2016) 18(3) Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 409–426 doi:10.16953/deusbed.18349, accessed 15 August 2024
24. Özmen Z, ‹Refah Modelleri Açısından Avrupa’da ve Türkiye’de Sosyal Güvenlik Sisteminin Finansmanı› (2017) 7(1) Düzce Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 88–117
25. Özsuca Ş, ‹Küreselleşme ve Sosyal Güvenlik Krizi› (2003) 58(2) Ankara Üniversitesi SBF Dergisi 133–152
26. Sen A, Poverty and Famines: An Essay on Entitlement and Deprivation (Clarendon Press 1981) Sen A, Özgürlükle Kalkınma (Yavuz Alogan tr, Ayrıntı Yayınları 2004)
27. Sunal O, ‘Sosyal Politika: Sosyal Adalet Açısından Kuramsal Bir Değerlendirme’ (2011) 66(3) Ankara Üniversitesi SBF Dergisi 283–305
28. Tokol A and Alper Y, Sosyal Politika (9th edn, Dora Yayınları 2018) Topakkaya A, ‘Sosyal Adalet Kavramı Sadece Bir İdeal midir?’ (2009) 1(2) Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1-14 erişim 13 August 2026. TÜİK, ‘Yoksulluk Çalışması, 2015’ (TÜİK 2016) [https://veriportali.tuik.gov.tr/api/ tr/data/downloads?t=i&p=lh6AZfNsyOka%2FfVtnEvxSB%2FfF1K%2BYGJfL3JwEPCbB2I7E30Bcw%2BkpqmzTDysX%2BKDwbHOcxu%2FOIrkEqhCrc3xOxD0Hhunnd2RKWzH7p%2FwdAYOeTiVLVFF8OmwM7KpBAw34FJdgt%2FeMcyFTmjGFXyjNsQci0ZXJ8OJ%2FUd5r1cnJ2I%3D], accessed 15 November 2018
29. TÜİK, ‘Sosyal Koruma İstatistikleri, 2023’ (19 December 2024) [https://veriportali. tuik.gov.tr/tr/press/53560], accessed 23 December 2024 TÜİK, ‘Yıllık Gayrisafi Yurt İçi Hasıla, 2023’ (2024) [https://data.tuik.gov.tr/Bulten/ Index?p=Yillik-Gayrisafi-Yurt-Ici-Hasila-2023-53450], accessed 23 December 2024
30. TÜİK, ‘Yoksulluk ve Yaşam Koşulları İstatistikleri, 2023’ (10 October 2024) [https:// data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Yoksulluk-ve-Yasam-Kosullari-Istatistikleri-2023-53841], accessed 20 December 2024
31. United Nations, Universal Declaration of Human Rights (1948) [https://www.un.org/en/ about-us/universal-declaration-of-human-rights], accessed 10 August 2024
32. Uyanık Y, ‘Yaşlılık, Yaşlanan Nüfus ve Sosyal Politika’ (2017) 3(5) İş ve Hayat 67–100
33. Ülgen G and Arda Özalp LF, ‹Bir Refah Devleti Analizi: Ekonomik ve Sosyal Sonuçlar› (2017) 5(2) Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi 219–243 doi:10.14782/sbd.2017.73, accessed 15 August 2024
34. World Bank, Poverty and Shared Prosperity 2022: Correcting Course (World Bank 2022) doi:10.1596/978-1-4648-1893-6, accessed 17 August 2024
35. World Bank, Poverty and Inequality Platform (version 20240627_2017_01_02_PROD, 2024), accessed 18 December 2024 World Bank, World Bank Open Data, accessed 15 August 2024 206