GAZZE’DE ÇALINAN ÇOCUKLUK: SOYKIRIM VE ETNİK TEMİZLİK GÖLGESİNDE ÇOCUK HAKLARI VE SOSYAL HİZMET PERSPEKTİFİ

Öz

Gazze’de uzun yıllardır devam eden soykırım ve etnik temizlik, bölgedeki çocukları ciddi insani ve psikososyal krizlerle karşı karşıya bırakmaktadır. Bu çalışma, Gazze’deki çocukların maruz kaldığı hak ihlallerini sosyal hizmet perspektifinden ele alarak, uluslararası hukukun, insani yardım mekanizmalarının ve sosyal hizmet uygulamalarının bu bağlamdaki rolünü incelemektedir. Gazze’deki çocuklar, yalnızca fiziksel güvenliklerini değil, aynı zamanda eğitim, sağlık ve psikososyal destek gibi temel haklarını da kaybetmiş durumdadır. Süregelen soykırım, çocukların ruh sağlığına yönelik geri dönüşü olmayan etkiler bırakmakta, onların bireysel gelişimlerini ve topluma entegrasyon süreçlerini derinden sarsmaktadır. Çalışma kapsamında, Gazze’de çocukların yaşadığı travmalar, eğitim haklarının kısıtlanması, temel ihtiyaçlara erişim eksikliği ve uluslararası toplumun bu duruma karşı verdiği tepkiler ele alınmaktadır. Ayrıca, sosyal hizmet disiplininin kriz yönetimi ve travma sonrası rehabilitasyon süreçlerinde oynayabileceği roller değerlendirilmiştir. Araştırmalar, Gazze’deki çocukların büyük bir kısmının etnik temizlik ve savaş travmalarına bağlı olarak psikolojik ve duygusal sorunlar yaşadığını ve bu durumun uzun vadede ciddi toplumsal sonuçlar doğurabileceğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, sosyal hizmet uzmanlarının, uluslararası kuruluşların ve yerel aktörlerin iş birliği içinde çocukların haklarını korumaya yönelik daha etkin politikalar üretmesi gerekmektedir. Çocukların korunması, yalnızca insani bir sorumluluk değil, aynı zamanda uluslararası hukukun bir gereğidir. Bu çalışma, Gazze’deki çocukların haklarının korunması ve sosyal hizmetler aracılığıyla uzun vadeli sürdürülebilir çözümler üretilmesi konusunda kapsamlı bir çerçeve sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Gazze
• Çocuk Hakları
• Soykırım
• Sosyal Hizmet Müdahalesi
• Psikososyal Rehabilitasyon

Stolen Childhood in Gaza: Children's Rights and Social Work Perspective in The Shadow of Genocide And Ethnic Cleansing

Öz

The genocide and ethnic cleansing that has been going on in Gaza for many years has left children in the region facing serious humanitarian and psychosocial crises. This study examines the role of international law, humanitarian aid mechanisms and social work practices in this context by addressing the rights violations that children in Gaza are exposed to from a social work perspective. Children in Gaza have lost not only their physical safety but also their basic rights to education, health and psychosocial support. The ongoing genocide has irreversible effects on children's mental health, deeply undermining their individual development and integration into society. Within the scope of the study, the traumas experienced by children in Gaza, the restriction of their right to education, the lack of access to basic needs and the reactions of the international community to this situation are discussed. In addition, the roles that the social work discipline can play in crisis management and post-traumatic rehabilitation processes are evaluated. Research reveals that a large proportion of children in Gaza experience psychological and emotional problems due to ethnic cleansing and war traumas, and this situation may have serious social consequences in the long term. In this context, social workers, international organisations and local actors need to work together to develop more effective policies to protect children's rights. The protection of children is not only a humanitarian responsibility but also a requirement of international law. This study provides a comprehensive framework for protecting the rights of children in Gaza and finding long-term sustainable solutions through social work.

Anahtar Kelimeler

• Gaza
• Child Rights
• Genocide
• Social Work Intervention
• Psychosocial Rehabilitation

Kaynakça

1. Abudayya, A., Fugleberg Bruaset, G. T., Nyhus, H. B., Aburukba, R., Tofthagen, R. (2023). Consequences of war-related traumatic stress among Palestinian young people in the Gaza Strip: A scoping review. Mental Health & Prevention, Volume 32/05, ISSN 2212-6570.
2. AI (2024). You feel like you are subhuman’ Israel’s genocide against Palestinians in Gaza.Amnesty International Report, London.
3. AJC (2024). Israel is not committing genocide. American Jewish Committee Statement, 20 Şubat 2025 tarihinde https://www.ajc.org/news/israel-is-not-committing-genocide adresinden alındı.
4. Al Jazeera (2023). Israeli state TV video shows children singing about Gaza | Al Jazeera Newsfeed, 21 Şubat 2025 tarihinde https://www.youtube.com/watch?v=sUpm2jGJc18 adresinden alındı.
5. Atatanır, H. (2022). Çocukluk olgusunun ve çocuk haklarının tarihsel gelişimi. Uluslararası Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 2(2), 205-219.
6. Atatanır, H. (2023). Türkiye’de çocukların eğitim hakkı. Disiplinlerarası Çocuk Hakları Araştırmaları Dergisi, 3(5), 50-63
7. Athamneh, S. (2023). Working-class Palestinian mothers in Israel: agency, habitus, and maternal responsibility. Journal of Family Studies, 30(3), 485–506.
8. Atout M., Alrimawi I., Dreidi M., Rajeh Saifan A., Abusalameh E.& Al-Yateem N. (2021). Parental child rearing practices in Palestine: A cross-sectional study. Global Pediatric Health. (8), 1-9.

9. Berrick, D. J., Gilbert, N. & Skivenes, M. (2023). Child protection systems: A global typology. In Oxford Handbook of Child Protection Systems. (Online edn, Oxford Academic).
10. Boyne, J. (2019). Çizgili pijamalı çocuk. (Çev. Tülin Tayfun Törüner). 44. Baskı, Ankara: Tudem Yayınları.
11. CDA (2025). The administration of Megiddo Prison deliberately served spoiled food to detainees, 11 Şubat 2025 tarihinde https://www.cda.gov.ps/index.php/en/news/20280-commission-of-detainees-affairs-the-administration-of-megiddo-prison-deliberately-served-spoiled-food-to-detainees-2 adresinden alındı.
12. Chomsky, N., Pappé, I. (2011). Yaşamla ölüm arasında Gazze: Dünden bugüne Filistin sorunu. (Çev. Taylan Doğan). İstanbul: BGST Yayınları.
13. Çopur, O. (2021). Çocuğun yüksek yararı nedir? Ankara Barosu Yayını. Basılı Nüsha.
14. DCIP (2025). Distribution of Palestinian Child Fatalities. Defense for Children International Palestine, 10 Şubat 2025 tarihinde https://www.dci-palestine.org/distribution_by_ month adresinden alındı.
15. Di Martino, S., Scarpa, M. P. & Prilleltensky, I. (2022). Between wellness and fairness: the mediating role of autonomous human choice and social capital in OECD countries. J. Commun. Psychol, 3156-3180.
16. Duman, N., & Snoubar, Y. (2017). Importance of school social work in war and conflicts zone. European Journal of Social Science Education and Research, 4(1), 46-51.
17. Dunkelberg, A. G. (2025). How to Hide a Genocide: Modern/Colonial International Law and the Construction of Impunity. Journal of Genocide Research. Published online: 22 May 2025, 23 Mayıs 2025 tarihinde https://www.tandfonline.com/journals/cjgr20?src=pdf 1–24 adresinden alındı.
18. EC (2022). 10 Principles for integrated child protection systems. Europea Commission, 20 Şubat 2025 tarihinde https://commission.europa.eu/system/files/202212/10_principles_for_integrated_child_protection_systems_en.pdf adresinden alındı.
19. Farajallah, I. (2024). My life is a war: Voices of traumatized Palestinian children under Israeli occupation. USA: Sumud LLC.
20. Farber, N. B., & Fram, M. S. (2024). The danger of ideology: Social work, Israel, and anti-semitism, Social Work, 69 (2), 204–206.
21. Ferrara, P., Cammisa, I., Zona, M. Giardino, I. Pastore, M. & Mantovani, M. P. (2024). War inflicts severe violations on the fundamental human rights of children, Global Pediatrics, (7).
22. Fletcher, T. (2025). Gazan babies will die without aid-UN humanitarian chief, 21 Şubat 2025 tarihinde https://www.bbc.com/news/videos/cdr550j818po adresinden alındı.
23. Grace, A. (2023). Exposure to violence and instability among children in Palestine. Ballard Brief. February 2023, 28 Şubat 2025 tarihinde www.ballardbrief.byu.edu adresinden alındı.
24. Hillel International (2025). Antisemitism on college campuses: Incident tracking. 20 Şubat 2025 tarihinde h ttps://www.hillel.org/antisemitism-on-college-campuses-incident-tracking/ adresinden alındı.
25. ICN (2024). Bethlehem youth worker released from prison. Independent Catholic News, 28 Şubat 2025 tarihinde https://www.indcatholicnews.com/news/49258 adresinden alındı.
26. ICRC (2024). Children. International Committee of the Red Cross, 21 Şubat 2025 tarihinde https://www.icrc.org/en/war-and-law/protected-persons/children adresinden alındı.
27. IFSW (2019). Policy and guiding principles for ınternational social work assessment of children. International Federation of Social Workers, 12 Şubat 2025 tarihinde https://www. ifsw.org/policy-and-guiding-principles-for-international-social-work-assessment-of-children/ adresinden alındı.
28. IFSW (2024). Official statement. 21 Şubat 2025 tarihinde https://www.ifsw.org/ifsw-supports-global-statement-of-humanitarian-leaders-calling-for-an-immediate-ceasefire-in-gaza/ adresinden alındı.
29. IOM (2015). Children on the move. UN International Organization for Migration. E-Book, 22 Şubat 2025 tarihinde https://publications.iom.int/books/children-move adresinden alındı.
30. IOM (2024). A decade of documenting migrant deaths: Data analysis and reflection on deaths during migration documented by IOM’s Missing Migrants Project, 2014-2023. IOM Publications, 13 Şubat 2025 tarihinde https://missingmigrants.iom.int/MMP10years adresinden alındı.
31. JVP (2025). Jewish voice for peace, 11 Şubat 2025 tarihinde https://www.jewishvoiceforpeace.org/ adresinden alındı.
32. Kenefâni, G. (1984). Filistin’in çocukları: Hafya’ya dönüş ve diğer hikayeler. (Çev. Seher Özbay). İstanbul: Otonom Edebiyat.
33. Lazzarini, P. (2024). #Gaza, a pandemic of #disabilities. X. 3 Aralık 2024. 11:52. https://x. com/UNLazzarini/status/1863868799956680739. Erişim Tarihi: 20.03.2025.
34. Lubbad, A. M. S. (2023). Uluslararası haber sitelerinde Gazze ablukası sorununun kamu diplomasisi bağlamında ele alınması (CNN, BBC, TRT World, Al-Jazeera). Anadolu Üniversitesi, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Eskişehir.
35. Manzanero, A. L., Crespo, M., Barón, S., Scott, T., El-Astal, S., & Hemaid, F. (2021). Traumatic events exposure and psychological trauma in children victims of war in the Gaza strip. Journal of Interpersonal Violence, 36(3-4), 1568-1587.
36. New Eco-Social World (2002). The People’s Charter for an Eco-Social World. 17 Şubat 2025 tarihinde https://newecosocialworld.com/wp-content/uploads/2022/09/Peoples-Charter-EN.pdf adresinden alındı.
37. OCHA (2025). Data on casualties, 11 Şubat 2025 tarihinde https://www.ochaopt.org/ data/casualties adresinden alındı.
38. OHCHR (2024). Anatomy of a Genocide - Report of the Special Rapporteur on the situation of human rights in the Palestinian territories occupied since 1967. Francesca Albanese, (A/ HRC/55/73).
39. Oxfam (2024). Daily death rate in Gaza higher than any other major 21st Century conflict, 11 Şubat 2025 tarihinde https://www.oxfam.org/en/press-releases/daily-death-rate-gaza-higher-any-other-major-21st-century-conflict-oxfam adresinden alındı.
40. Peled-Elhanan, N. (2012). Palestine in Israeli School Books: Ideology and Propaganda in Education. London: I.B. Tauris.
41. Peskine, B. (2000). İkinci dünya savaşının ateşinde bir Yahudi ailesi. Bölüm 2. (Çev. Aylin Yengin). İstanbul: İnkılap Kitapevi.
42. Prilleltensky, I. & Prilleltensky, O. (2021). How people matter: Why it affects health, happiness, love, work, and society. Cambridge: Cambridge University Press.
43. RedCross (2025). What is happening in Gaza?, 13 Şubat 2025 tarihinde https://www. redcross.org.uk/stories/disasters-and-emergencies/world/whats-happening-in-gaza-humanitarian-crisis-grows adresinden alındı.
44. Righard, E., & Boccagni, P. (2022). Transnational perspectives in social work. In Oxford bibliographies on social work, 11 Şubat 2025 tarihinde https://www.oxfordbibliographies. com/ adresinden alındı.
45. Save the Children (2024). Trapped and Scarred: The compounding mental harm inflicted on Palestinian children in Gaza, 03 Şubat 2025 tarihinde https://resourcecentre.savethechildren.net/pdf/Trapped-and-Scarred-Final-1-1.pdf/ adresinden alındı.
46. Save the Children (2025). Children are paying the heaviest price of this war, 18 Şubat 2025 tarihinde https://www.savethechildren.net/what-we-do/emergencies/war-gaza adresinden alındı.
47. Shaw, M. (2016). The genocide of the Palestinian people: An international law and human rights perspective. Holy Land Studies. 19 Şubat 2025 tarihinde https://ccrjustice.org/ genocide-palestinian-people-international-law-and-human-rights-perspective adresinden alındı.
48. Snoubar, Y. (2010). Savaş ortamlarında bulunan çocukların sorunları ile sosyal hizmet (örnek olarak Filistin). Sosyal Hizmet, Sosyal Hizmet Uzmanları Derneği Yayını, (20), 13-17.
49. Snoubar, Y., & Duman, N. (2015). Using social holistic approach in working with children who are in the war zone. Mediterranean Journal of Social Sciences, 6(1), 231-237.
50. Suslovic, B. Rasmussen, C., Kim, M. E., Sarantakos, S. Dettlaff, A. J., Roe, C. & Guevara, V. (2024) Speaking against silence: Examining social work’s response to genocide.Abolitionist Perspectives in Social Work.
51. Thurber, A. & Kimball, E. (2024). A response to “The danger of ideology”, Social Work, (69) 2, 209-211.
52. Türkiye İnsan Hakları ve eşitlik Kurumu [TİHEK] (2024). Filistin’de insan hakları ihlalleri ve Gazze soykırımı. Kurum Raporu. Ankara. Times of Israel (2025). We must return to war, 17 Şubat 2025 tarihinde https://www. timesofisrael.com/liveblog_entry/ben-gvir-urges-massive-assault-on-gaza-after-hamas-postpones-hostage-release-we-must-return-to-war/ adresinden alındı.
53. TRT Haber (2024). “Yaşıyoruz ama...”, 11 Şubat 2025 tarihinde https://www.facebook. com/reel/815451344001819 adresinden alındı.
54. UN (1951). Convention on the prevention and punishment of the crime of genocide, 03 Şubat 2025 tarihinde https://treaties.un.org/doc/publication/unts/volume%2078/volume-78-i-1021-english.pdf adresinden alındı.
55. UNHCR (2018). Global compact on refugees – booklet, 21 Şubat 2025 https://www.unhcr. org/media/global-compact-refugees-booklet adresinden alındı.
56. UNICEF (2021). Child protection systems strengthening: Approaches, benchmarks and interventions. 22 Şubat 2025 tarihinde https://www.unicef.org/documents/child-protection-systems-strengthening adresinden alındı.
57. UNICEF (2025). State of Palestine escalation humanitarian situation year end report. No. 34, 03 Şubat 2025 tarihinde https://www.unicef.org/sop/reports/unicef-state-palestine-escalation-humanitarian-situation-year-end-report-no-34 adresinden alındı.
58. UNRWA (2025). Humanitarian crisis in the Gaza Strip and the West Bank, including East Jerusalem. Situation Report #158, 17 Şubat 2025 tarihinde https://www.unrwa.org/resources/reports/unrwa-situation-report-158-situation-gaza-strip-and-west-bank-including-east-jerusalem adresinden alındı.
59. WAFA (2025). Three children die due to sever cold in Gaza. Palestine News and Info Agency, 23 Şubat 2025 tarihinde https://english.wafa.ps/Pages/Details/15498 adresinden alındı.
60. Waxman, D. (2023). On “A Textbook Case of Genocide”. Jewish Currents, Letters.
61. Wells, K., Cortés-Morales, S., Esson, J., Horgan, D., Nxumalo, F., Phoenix, A., & Rosen, R. (2024). Israel’s war on Gaza and the violation of children’s rights. Children’s Geographies, 22(2), 197-200.
62. WHO (2025). Operational response and early recovery plan for the occupied Palestinian territory, 21 Şubat 2025 tarihinde https://www.emro.who.int/images/stories/palestine/ WHO-operational-response-and-early-recovery-plan-for-oPt-2025.pdf?ua=1 adresinden alındı.