GAZZE SALDIRILARININ KADIN HAKLARI, ÇOCUK HAKLARI VE ÇOCUĞUN ÜSTÜN YARARI AÇISINDAN İNCELENMESİ

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 14-15 , 339 - 357 , 30.12.2025

Gökhan Çelik

https://doi.org/10.59162/tihek.1666616

https://izlik.org/JA69PM84KR

Öz

Bu çalışma Gazze’deki çatışmaların; kadın hakları, çocuk hakları ve çocuğun üstün yararı üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, kadınların ve çocukların yaşama hakkı, sağlık, eğitim ve güvenlik gibi temel haklarının çatışma ortamında nasıl tehdit edildiği ele alınmaktadır. Birleşmiş Milletler (BM), Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu/United Natıons Children’s Fund (UNICEF) ve diğer uluslararası kuruluşların raporları ile akademik kaynaklar incelenmiştir. Sağlık altyapısının zarar görmesi, kadınların güvenli doğum yapma ve sağlık hizmetlerine erişim hakkını olumsuz etkilemesinin yanı sıra; kadınlar, cinsel şiddet ve psikolojik baskılara maruz kalmaktadır. Çocuklar ise ölüm, yaralanma, psikolojik travma ve eğitim hakkından mahrum kalma gibi sorunlarla karşılaşmaktadır. Eğitim kurumlarının zarar görmesi ve sağlık hizmetlerine erişimin kısıtlanması, çocukların gelişimini olumsuz etkilemektedir. Ayrıca Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme kapsamında güvence altına alınan “çocuğun üstün yararı” ilkesi ihlal edilmekte; çocukların güvenli bir çevrede büyüme, sağlık ve eğitim hakkı gibi temel haklarına erişimi sağlanamamaktadır. Sonuç olarak, Gazze’deki çatışmaların kadınlar ve çocuklar üzerinde fiziksel, psikolojik ve sosyal boyutlarda derin etkiler yarattığı ve bu durumun uluslararası hukuk ve insan hakları bağlamında çözüm gerektirdiği ortaya konulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Gazze , İnsan Hakları , Kadın Hakları , Çocuk Hakları

An Analysis Of The Gaza Attacks In Terms Of Women's Rights, Children's Rights, And The Best Interests Of The Child

https://izlik.org/JA69PM84KR

Öz

This article aims to examine the effects of the conflicts in Gaza on women's rights, children's rights, and the best interests of the child. The study addresses how the fundamental rights of women and children, such as the right to life, health, education, and security, are threatened in a conflict environment. Reports from the United Nations (UN), World Health Organization (WHO), UNICEF, and other international organizations, along with academic sources, have been reviewed. The destruction of healthcare infrastructure negatively impacts women's right to safe childbirth and access to healthcare services, while women are also subjected to sexual violence, and psychological pressure. Children face issues such as death, injury, psychological trauma, and deprivation of their right to education. Damage to educational institutions and restricted access to healthcare negatively affect children's development. Furthermore, the principle of the "best interests of the child," guaranteed under the UN Convention on the Rights of the Child, is being violated, and children's access to basic rights such as growing up in a safe environment, and the rights to health and education, cannot be ensured. In conclusion, the conflicts in Gaza have a profound physical, psychological, and social impact on women and children, and this situation calls for a solution within the framework of international law and human rights.

Anahtar Kelimeler

Gaza , Human Rights , Women’s Rights , Children’s Rights

Kaynakça

• ACAPS. (2024). Impact Of The War In Gaza On The Sexual And Reproductive Health And Health Rights Of Women And Girls. 20 Şubat 2025 tarihinde ACAPS sitesi: https://www.acaps.org/ fileadmin/Data_Product/Main_media/20240503_ACAPS_Palestine-_Impact_of_the_ war_in_Gaza_on_the_SRH_and_health_rights_of_women_and_Girls.pdf adresinden alındı.
• Al Jazeera. (2024). Over 13,000 Children Killed in Gaza, Others Severely Malnourished: UNICEF. 20 Haziran 2025 tarihinde Al Jazeera sitesi: https://www.aljazeera.com/ news/2024/3/17/over-13000-children-killed-in-gaza-others-severely-malnourished-unicef adresinden alındı.
• Anadolu Ajansı. (2024). Açlıkla Mücadele Eden Gazze’nin Kuzeyindeki Filistinliler, Hayatta Kalmak İçin “Hayvan Yemi” Tüketiyor. 26 Şubat 2025 tarihinde Anadolu Ajansı sitesi: https://www.aa.com.tr/tr/dunya/aclikla-mucadele-eden-gazzenin-kuzeyindeki-filistinliler-hayatta-kalmak-icin-hayvan-yemi-tuketiyor/3122095 adresinden alındı.
• Alokaily, F. (2024). War and Health Crisis in Gaza. Saudi Medical Journal, 45(1), 9.
• Arı, T. (2012). Geçmişten Günümüze Ortadoğu, İstanbul: MKM Yayınları.
• Avcı, A. (2024). Çocuk Haklarının Gölgesinde Gazze’nin Unutulan Çocukları. Ombudsman Akademik, Özel Sayı 2 (Gazze), 562-586.
• Ben Saad, H. (2024). Urgent Humanitarian Appeal: Protecting The Lives Of Women And Children İn The Gaza Strip. Journal of Public Health Research, 13(1).
• Demir, P., Uzar, İ., ve Topçu, İ. (2024). 7 Ekim 2023 Sonrası İsrail İşgalinin Gazze Sağlık Sistemine Etkilerinin Biyoetik Ve Uluslararası Hukuk Açısından Değerlendirilmesi.Anatolian Clinic the Journal of Medical Sciences, 29(Special Issue on Gaza), 11-21.
• Deputy, S. R., Khakoo, Y., ve Gospe, S. M. (2022). Adverse Effects of War and Armed Conflict on Children. Pediatric Neurology, 130, 69-70.
• Derince, D. (2019). Suriyeli Mülteci Çocuklar Özelinde Savaş Mağduru Çocuklar Ve Çocuk Sağlığı Sorunları. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Ve Araştırmaları Dergisi, 1(1), 57–70.
• Dinçer, Y., ve Erciyas, Ş. K. (2022). Savaş ve Kadın Sağlığı. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku-Tarihi - Özel Konular, 8(2), 15–20.
• Doyle, M. W., ve Sambanis, N. (2006). Making War And Building Peace: United Nations Peace Operations. Princeton: Princeton University Press.
• Eren, E. Y. (2024). Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihadında Çocukların İşkence ve Kötü Muameleden Korunması, Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 21(2), 217-256.
• Fokus Women. (2015). Post war trends in child marriage: Sri Lanka (Briefing paper). 17 Mart 2025 tarihinde Fokuw Women: https://www.girlsnotbrides.org/learning-resources/ resource-centre/post-war-trends-in-child-marriage-sri-lanka adresinden alındı.
• Global Centre for the Responsibility to Protect. (2015). Failure to protect: Syria and the UN Security Council (Occasional Paper No. 2). 20 Mayıs 2025 tarihinde https://www. globalr2p.org/publications/failure-to-protect-syria-and-the-un-security-council/ adresinden alındı.
• Gözübüyük, A., Duras, E., Dağ, H., ve Arıca, V. (2015). Olağanüstü Durumlarda Çocuk Sağlığı. Journal of Clinical and Experimental Investigations, 6(3), 324–330. https://doi. org/10.5799/ahinjs.01.2015.03.0544
• Guterres, A. (2018). Kadın Hakları Açısından Dünya Bir Dönüm Noktasında, Birleşmiş Milletler. 11 Mart 2025 tarihinde http://www.un.org.tr/kadin-haklari-acisindan-dunya-bir-donum-noktasinda/ adresinden alındı.
• Hamamra, B., Mahamid, F., ve Bdier, D. (2025). Surviving trauma: Gazan Women’s Mental Health During Genocide. Discover Public Health, 22(1), 1-9.
• Irmak, Z., ve Piyal, B. (2023). Savaş ve Silahlı Çatışmalarda Çocuk Sağlığı. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 10(4), 689-695. https://doi.org/10.52880/sagakaderg.1292499
• Islam, M. M., ve Gagnon, A. J. (2016). Use of Reproductive Health Care Services Among Urban Migrant Women in Bangladesh. BMC Women’s Health, 16(15).
• İncili, Ö. F., ve Karagöz, N. (2023). İsrail’in Kuruluş Süreci ve Sonrasında Filistin’de Nüfus, Alansal Değişim ve Göç. Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, 12(4), 456-480.
• Kadir, A., Shenoda, S., Goldhagen, J., Pitterman, S., Suchdev, P. S., Chan, K. J., ... ve Arnold, L. D. (2018). The Effects of Armed Conflict on Children. Pediatrics, 142(6), e20182586. https://doi.org/10.1542/peds.2018-2586
• Karaca, Z. E., ve Serdar, M. (2024). Gazze’de engelli olmak: Sorunlar, Ihtiyaçlar Ve Uluslararası Örgütler Bağlamında Bir Durum Değerlendirmesi. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 2024(87), 179–193.
• Karanfiloğlu, M. (2019). Savaş, Kadın, Çocuk ve Göç Üzerine: Suriye Örneği. Muhakeme Dergisi, 2(1), 99-124. Karataş, K. (1999). Savaş ve Sosyal Hizmetler. Ufkun Ötesi Aylık Dergi, 3, 17–19.
• Luck, E. C. (2006). UN Security Council: Practice and Promise. Routledge.
• Mason, C. (2022). Trapped: The Impact of 15 Years of Blockade on the Mental Health of Gaza’s Children. 20 Şubat 2025 tarihinde Save the Children sitesi: https://resourcecentre.savethechildren.net/document/trapped-the-impact-of-15-years-of-blockade-on-themental-health-of-gazas-children adresinden alındı.
• Migdad, M., El-Zenati, A., & Buheji, M. (2025). Reality of Gaza Health Sector During the 2023–2025 War. International Journal of Research Publication and Reviews, 6(4), 210-218
• Olğaç, K. (2024). Çatışma Bölgelerinde Anne Ve Çocuk Sağlığı: Filistin’de Sağlık Hizmetlerine Erişimin Önündeki Engeller. Anatolian Clinic the Journal of Medical Sciences, 29(Special Issue on Gaza), 89-95.
• Ozansoy, C. (1999). Öznesini arayan nesneler: Çocuk ve Çocuk Hakları. TBB Dergisi, 1, 39–62.
• Özer, Ç. (2023). Uluslararası Politika Açısından Filistin Sorunu. Külliye, [Türkiye Cumhuriyeti’nin 100. Yılı Özel Sayısı], 582-605.
• Özservet, Y. Ç., ve Sirkeci, İ. (2016). Editörden: Çocuklar ve Göç. Göç Dergisi, 3(1), 1-4, 20 Şubat 2025 tarihinde https://doi.org/10.33182/gd.v3i1.552 adresinden alındı.
• Relief Web. (2023). Relentless Attacks, Collapse of Health and Safety Systems Leave Gaza’s Women and Girls Facing “Unthinkable Challenges”. 10 Mart 2025 tarihinde Reliefweb sitesi: https:// reliefweb.int/report/occupied-palestinian-territory/relentless-attacks-collapse-health-and-safety-systems-leave-gazas-women-and-girlsfacing-unthinkable-challenges adresinden alındı.
• Save the Children. (2019). Stop the War on Children: Protecting Children in 21st Century Conflict. 18 Şubat 2025 tarihinde Save the Children sitesi: https://www.savethechildren.ca/wp-content/uploads/2019/02/REPORT-Stop-the-War-on-Children.pdf adresinden alındı.
• Sönmez, D., ve Hocaoğlu, Ç. (2024). Gazze’de Psikososyal Destek Hizmetleri. Anato- lian Clinic the Journal of Medical Sciences, 29(Special Issue on Gaza), 96-104.
• Süer, B. (2024). Silahlı Çatışmalarda İnsan Haklarının Korunmasında Yeni Bir Aktör Önerisi: Uluslararası İnsancıl Ombudsman (Gazze Örneği), Ombudsman Akademik, (Özel Sayı 2 (Gazze)), 431-459.
• Snoubar, Y., ve Karataş, K. (2015). Bir Sakatlık Nedeni Olarak Savaş, Çatışmalar ve Engelli Çocukların Hakları: Filistin Örneği. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 14(1), 1–14.
• Tulumtaş, Ö. S., ve Şimşek, E. (2024). Göç ve Savaş Bağlamında Kadın Sağlığı. Afet ve Risk Dergisi, 7(2), 341–353.
• TRT Haber. (2023). İsrail Çeşitli Bahanelerle Filistinli Çocukları Gözaltına Alıyor. 15 Mart 2025 tarihinde TRT Haber sitesi: https://www.trthaber.com/haber/dunya/israil-cesitli-bahanelerle-filistinli-cocuklari-gozaltina-aliyor-814305.html adresinden alındı.
• UNICEF. (2018). Children Uprooted. 17 Nisan 2025 tarihinde UNICEF sitesi: https:// www.unicef.org/children-uprooted adresinden alındı.
• UNICEF. (2023). The state of the world’s children 2023: For every child, vaccination. 20 Mayıs 2025 tarihinde https://www.unicef.org/reports/state-worlds-children-2023 adresinden alındı.
• UNICEF. (2024a). State of Palestine Appeal Humanitarian Action for Children 2024. 12 Mart 2025 tarihinde https://www.unicef.org/appeals/state-of-palestine adresinden alındı.
• UNICEF. (2024b). State of Palestine Humanitarian Situation Report, Mid-Year 2024. 12 Mart 2025 tarihinde https://www.unicef.org/documents/state-palestine-humanitarian-situation-report-midyear-2024 adresinden alındı.
• UNRWA. (2024). Mental Health and Psychosocial Support in Gaza: Analysis After 300 Days of War. 20 Şubat 2025 tarihinde UNRWA sitesi: https://www.unrwa.org/sites/default/files/content/resources/22.8.24_mhpss_300_day_report_final.pdf adresinden alındı.
• UN Women. (2024). Scarcity and Fear: A Gender Analysis of The Impact of The War in Gaza on Vital Services Essential to Women’s and Girls’ Health, Safety, and Dignity – Water, Sanitation and Hygiene (WASH). 20 Şubat 2025 tarihinde UN Women sitesi: https:// www.unwomen.org/sites/default/files/2024-04/gender-alert-gender-analysis-of-the-impact-of-the-war-in-gaza-on-vital-services-essential-to-womens-and-girls-health-safetyen.pdf adresinden alındı.
• WHO. (2023). Women and Newborns Bearing the Brunt of the Conflict in Gaza, UN Agencies Warn. 11 Mart 2025 tarihinde WHO sitesi: https://www.who.int/news/item/0311-2023-women-and-newborns-bearing-the-brunt-of-the-conflict-in-gaza-un-agencieswarn adresinden alındı.
• WHO. (2024). Hostilities in the Occupied Palestinian Territory (oPt): Public Health Situation Analysis (PHSA). 26 Nisan 2025 tarihinde Reliefweb sitesi: https://reliefweb.int/report/occupiedpalestinian-territory/public-health-situation-analysisphsa-hostilities-occupied-palestinian-territory-opt-23-september-2024 adresinden alındı.
• Yılmaz, M., Orhan, H., Cantürk, C., Özgür, S., Tekşen, R., Hacıoğlu, F., & Sok. (2024).Filistin’de Çocuk Olmak. Yetim Vakfı. İstanbul. https://yetimvakfi.org.tr/public/publish/0/15/ filistinde-cocuk-olmak.pdf adresinden alındı.