GAZZE SOYKIRIMININ İNSANİ BOYUTU: SOSYAL HİZMET BAKIŞ AÇISIYLA BİR DEĞERLENDİRME

Öz

Bu çalışma, İsrail’in Gazze Şeridi’nde gerçekleştirdiği sistematik insan hakları ihlallerini ve soykırım boyutuna varan şiddeti, sosyal hizmet disiplininin etik ilkeleri ve insan hakları perspektifi çerçevesinde ele almaktadır. Osmanlı İmparatorluğu’nun Ortadoğu’daki hâkimiyetinin sona ermesinden bu yana devam eden siyasi istikrarsızlık, Filistin topraklarında yaşanan çatışmalar ve işgalle derinleşmiştir. Özellikle 7 Ekim 2023 sonrasında İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırıları ve soykırımı, tarihsel olarak benzeri görülmemiş bir yıkıma ve insani krize yol açmış, 50 binden fazla sivilin ölümüne, yüz binlercesinin yaralanmasına ve kitlesel yerinden edilmelere neden olmuştur. Araştırma, nitel analiz yöntemiyle uluslararası raporlar, saha çalışmaları ve akademik literatür ışığında Gazze’deki insani krizin sosyal hizmet disiplini açısından taşıdığı önemi incelemektedir. İsrail’in uygulamaları, uluslararası hukukta soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçları kapsamında değerlendirilmektedir. Sosyal hizmetin temel ilkeleri olan insan onuru, sosyal adalet ve hak temelli yaklaşım, bu bağlamda Filistin halkının maruz kaldığı zulme karşı mesleki bir sorumluluk doğurmaktadır. Çalışma, sosyal hizmet uzmanlarının kriz durumlarındaki rollerini mikro (bireysel/aile düzeyinde psikososyal destek) ve makro (toplumsal savunuculuk ve politik müdahale) düzeylerde analiz etmektedir. Gazze’deki travmanın bireyler ve toplum üzerindeki psikolojik etkileri (TSSB, anksiyete, depresyon) ve nesiller arası aktarım riski vurgulanmaktadır. Ayrıca, sosyal hizmetin etik kodları gereği İsrail’in ihlallerine karşı sessiz kalınamayacağı, uluslararası dayanışma ve adalet mücadelesinin zorunlu olduğu savunulmaktadır. Sonuç olarak, Gazze’de yaşananlar yalnızca siyasi bir çatışma değil, aynı zamanda insan hakları ve sosyal adalet mücadelesidir. Sosyal hizmet uzmanları, mağdurlara destek sağlamanın yanı sıra uluslararası platformlarda savunuculuk yapmalı, insani yardım mekanizmalarını güçlendirmeli ve soykırımın durdurulması için küresel bir etik sorumluluk üstlenmelidir. Bu bağlamda, akademik çalışmaların ve saha araştırmalarının artırılması, sosyal hizmetin Gazze’deki krize daha etkili müdahale edebilmesi için kritik öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

• Gazze Soykırımı
• Sosyal Hizmet
• İnsani Değerler
• Mesleki Etik
• Aksa Tufanı
• 7 Ekim 2023

The Humanitarian Dimension of the Gaza Genocide: An Assessment from a Social Work Perspective

Öz

This study examines the systematic human rights violations and genocidal violence perpetrated by Israel in the Gaza Strip through the lens of social work ethics and human rights principles. The political instability that has persisted since the end of the Ottoman Empire's dominance in the Middle East has been exacerbated by ongoing conflicts and occupation in Palestinian territories. Particularly after October 7, 2023, Israel's attacks and genocide in Gaza have led to unprecedented devastation and a humanitarian crisis, resulting in the deaths of over 50,000 civilians, hundreds of thousands injured, and mass displacement. Using qualitative analysis, the research investigates the significance of the humanitarian crisis in Gaza from the perspective of social work, drawing on international reports, field studies, and academic literature. Israel's actions are assessed under international law as constituting genocide, crimes against humanity, and war crimes. The core principles of social work—human dignity, social justice, and a rights-based approach—necessitate a professional obligation to address the oppression faced by the Palestinian people. The study analyzes the roles of social workers in crisis situations at both micro (individual/family-level psychosocial support) and macro (community advocacy and political intervention) levels. It highlights the psychological impact of trauma (PTSD, anxiety, depression) on individuals and society in Gaza, as well as the risk of intergenerational transmission. Furthermore, it argues that, in accordance with social work ethical codes, silence in the face of Israel's violations is not an option, and that international solidarity and justice advocacy are imperative. In conclusion, the events in Gaza are not merely a political conflict but also a struggle for human rights and social justice. Social workers must not only provide support to victims but also engage in advocacy on international platforms, strengthen humanitarian aid mechanisms, and assume a global ethical responsibility to halt the genocide. In this context, increasing academic research and field studies is critical for enabling social work to respond more effectively to the crisis in Gaza.

Anahtar Kelimeler

• Gaza Genocide
• Social Work
• Humanitarian Values
• Professional Ethics
• Al-Aqsa Flood
• October 7 2023

Kaynakça

1. Abu Hasballah, B. A. (2024). The crime of displacement and forced eviction in light of the provisions of international criminal law: An applied study on the Israeli war on Gaza 2023–2024. International Journal Papier, 5(4), 133–144.
2. Abuaisha, N. M. A., & Canik, M. E. (2023, March 25). Gazze’de 7 Ekim’den beri kaydedilen ölü ve yaralı sayısı toplam nüfusun yüzde 7’sini oluşturuyor. Anadolu Ajansı.
3. Akkaya, M., & Gürsu, O. (2024). Gazze soykırımı bağlamında Türkiye’de yapılan çalışmaların bibliyometrik analizi. Burdur İlahiyat Dergisi, Gazze, 95–105, 18 Şubat 2025 tarihinde https://doi.org/10.59932/burdurilahiyat.1576500 adresinden alındı.
4. Aksoy, M. (2020). Ortadoğu’nun yapılanması ve dışsal müdahaleler. Tarih ve Gelecek Dergisi, 6(4), 1565–1573, 10 Şubat 2025 tarihinde https://doi.org/10.21551/jhf.840854 adresinden alındı.
5. Aktaş, A. M. (2003). Kriz durumlarında sosyal hizmet müdahalesi. Kriz Dergisi, 11(3), 37–44, 17 Şubat 2025 tarihinde https://doi.org/10.1501/Kriz_0000000196 adresinden alındı.
6. Albaik, Z. (2022). Beytülmakdis meselesinde “İsrail” perspektifi karşısında Filistinlilerin perspektifinin desteklenmesi konusunda sosyal medyanın rolü. Journal of Islamicjerusalem Studies, 22(1), 31–46, 19 Şubat 2025 tarihinde https://doi.org/10.31456/beytulmakdis.1125860 adresinden alındı.
7. Anadolu Ajansı. (2025, 10 Mart). BM’ye göre İsrail’in Gazze’ye tüm yardım girişlerini engellemesi uluslararası hukuka aykırı, 19 Şubat 2025 tarihinde https://www.aa.com.tr/tr/dunya/ bmye-gore-israilin-gazzeye-tum-yardim-girislerini-engellemesi-uluslararasi-hukuka-aykiri/3504984 adresinden alındı.
8. Aqtam, I. (2025). A narrative review of mental health and psychosocial impact of the war in Gaza. Eastern Mediterranean Health Journal, 31(2), 89–96, 11 Şubat 2025 tarihinde https://api.semanticscholar.org/CorpusID:276802524 adresinden alındı.

9. Arı, Y. (2023). Bir insanlık suçu ve soykırım trajedisi: İsrail’in Filistinlilere uyguladığı devlet terörü nedeniyle yargılanması gerektiğine dair bir değerlendirme. Darulhadis İslami Araştırmalar Dergisi, 5, 22–44, 19 Şubat 2025 tarihinde https://doi.org/10.61216/darulhadisdergisi.1392165 adresinden alındı.
10. Avcı, A., & Türkmen, E. N. (2025). Gazze’de yıkımın yol açtığı salgın riski: Çocuk felci [Risk of epidemic caused by destruction in Gaza: Polio]. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 14(2), 850–858.
11. Ataman, E. (2024). Bir uygulama yöntemi olarak sistemik sosyal hizmet. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 23(90), 867–881, 03 Şubat 2025 tarihinde https://doi.org/10.17755/ esosder.1401164 adresinden alındı.
12. Başer, D., Kalaycı Kırlıoğlu, H. İ., & Kırlıoğlu, M. (2017). Sosyal hizmet ve Bauman: Sosyal adalet. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(2), 1007–1020, 02 Şubat 2025 tarihinde https://doi.org/10.17218/hititsosbil.336916 adresinden alındı.
13. Bozdemir, R., & Kılıç Ceyhan, E. (2021). Kamu ve sivil toplumda çalışan sosyal hizmet uzmanlarının sosyal adalet savunuculuğu düzeylerinin karşılaştırılması. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 3(12), 956–970.
14. Bozbuğa, H. N. (2025). Kötülüğün sıradanlaşması: Gazze soykırımı örneği. Diyanet İlmî Dergi, 61(1), 275–296, 01 Şubat 2025 tarihinde https://doi.org/10.61304/did.1578346 adresinden alındı.
15. Buz, S., & Uslu, B. (2019). Türkiye’de geçici koruma altındaki Suriyeli bireylerin mesleki eğitimi ve istihdamı: Toplumla sosyal hizmet saha örneği. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(1), 41–54. 03 Mart 2025 tarihinde https://doi.org/10.18026/ cbayarsos.544744 adresinden alındı.
16. Çoban, R. (2017). Sosyal adalet, eşitlik ve sosyal hizmet. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(4), 252–260.
17. Diab, M., Veronese, G., Abu Jamei, Y., Hamam, R., Saleh, S., Zeyada, H., & Kagee, A. (2023). Psychosocial concerns in a context of prolonged political oppression: Gaza mental health providers’ perceptions. Transcultural Psychiatry, 60(3), 02 Mart 2025 tarihinde https://doi.org/10.1177/13634615211062968 adresinden alındı.
18. Duyan, V. (2003). Sosyal hizmetin işlev ve rolleri. Toplum ve Sosyal Hizmet, 14(2), 1–22.
19. Duyan, V. (2010). Sosyal hizmet: Temelleri, yaklaşımları, müdahale yöntemleri (1. baskı). Sosyal Hizmet Uzmanları Derneği.
20. Espié, E., Gaboulaud, V., Baubet, T., Casas, G., Mouchenik, Y., Yun, O., Grais, R. F., & Moro, M. R. (2009). Trauma-related psychological disorders among Palestinian children and adults in Gaza and West Bank, 2005–2008. International Journal of Mental Health Systems, 3, 21. 05 Mart 2025 tarihinde https://doi.org/10.1186/1752-4458-3-21 adresinden alındı.
21. Faris, M., Abutair, A. S., Elfarra, R. M., et al. (2024). Catastrophic hunger in Gaza: Unprecedented levels of hunger post-October 7th. A real population-based study from the Gaza Strip. MedRxiv. 27 Şubat 2025 tarihinde https://doi.org/10.1101/2024.08.21.24312386 adresinden alındı.
22. Gedik, M. (2020). Endüstriyel sosyal hizmetlerin insan hakları yaklaşımı. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 1138–1150.
23. Gedik, M. (2024). Küresel bağlamda insan hakları ve sosyal politikaların bibliyometrik analizi ve İsrail-Filistin/Gazze olaylarının sosyal hizmet perspektifinde değerlendirilmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 13(4), 1980–2004, 22 Şubat 2025 tarihinde https://doi.org/10.37989/gumussagbil.1459544 adresinden alındı. 285
24. Gerhard, W., & Florian, J. (2020). Four crimes against humanity, 03 Mart 2025 tarihinde https://api.semanticscholar.org/CorpusID:230665719 adresinden alındı.
25. Gürhan Duran, E., & Yurtsever, E. (2024). Sosyal hizmet uzmanlarının sosyal adalet savunuculuğunun incelenmesi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 35(2), 269–290, 22 Şubat 2025 tarihinde https://doi.org/10.33417/tsh.1324204 adresinden alındı. Gürsu, O. (2024). Kötülüğün sıradanlaştırılması: Gazze soykırımı bağlamında psikolojik bir analiz. Burdur İlahiyat Dergisi, 8, 130–149, 05 Mart 2025 tarihinde https://doi. org/10.59932/burdurilahiyat.1476096 adresinden alındı.
26. Güzel, İ. H. (2024). 7 Ekim sonrası gerçekleşen insan hakları ihlalleri üzerine bir inceleme. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 13(2), 661–681, 05 Mart 2025 tarihinde https://doi.org/10.15869/itobiad.1439091 adresinden alındı.
27. Hussein, S., Ahmed, S. K., Qurbani, K., Fareeq, A., & Essa, R. A. (2024). Infectious diseases threat amidst the war in Gaza. Journal of Medicine, Surgery, and Public Health, 2, 100067, 08 Mart 2025 tarihinde https://doi.org/10.1016/j.glmedi.2024.100067 adresinden alındı.
28. International Federation of Social Workers [IFSW], & International Association of Schools of Social Work [IASSW]. (2014). Global definition of social work. 07 Mart 2025 tarihinde https://www.ifsw.org/what-is-social-work/global-definition-of-social-work/ adresinden alındı.
29. Javanbakht, A. (2024). Gaza’s hidden crisis: Adults, children, and generations of psychological torment to come. European Journal of Psychotraumatology, 15(1), 2416824, 20 Şubat 2025 tarihinde https://doi.org/10.1080/20008066.2024.2416824 adresinden alındı.
30. Kalkan Özhelvacı, E. (2022). Zionism’s plans and attempts against the al-Aqsa Mosque before and after the 1967 war. Filistin Araştırmaları Dergisi, 11, 45–69, 20 Şubat 2025 tarihinde https://doi.org/10.34230/fiad.929189 adresinden alındı.
31. Karlsson, S. G., & Jönsson, J. H. (2020). Forced migration, older refugees and displacement: Implications for social work as a human rights profession. Journal of Human Rights and Social Work, 5(3), 212–222, 30 Ocak 2025 tarihinde https://doi.org/10.1007/s41134- 020-00120-6 adresinden alındı.
32. Kolay Çepni, Ş. (2024). Baskı karşıtı uygulama: Baskıyı tanımak ve klinik uygulamada ele almak. Toplum ve Sosyal Hizmet, 35(3), 515–536, 02 Şubat 2025 tarihinde https://doi. org/10.33417/tsh.1405555 adresinden alındı.
33. Küçükkaraca, N. (2013). İnsan hakları, sosyal adalet ve sosyal hizmet. In H. Acar, N. Negiz, & E. Akman (Eds.), Sosyal politika ve kamu yönetimi bileşenleriyle sosyal hizmet (pp. 27–43). Maya Akademi.
34. Kuru, D. (2024). İşgal altındaki Filistin topraklarında İsrail’in apartheid rejimi [Rapor]. 286
35. Lundy, C. (2004). Social work and social justice: A structural approach to practice, 15 Şubat 2025 tarihinde https://api.semanticscholar.org/CorpusID:153262660 adresinden alındı.
36. Lundy, C. (2011). Social work, social justice & human rights: A structural approach to practice. 11 Şubat 2025 tarihinde https://api.semanticscholar.org/CorpusID:142375791 adresinden alındı.
37. Mercan, M. H. (2023). A rupture in the history of the Palestinian resistance and its implications. Insight Turkey, 25(4), 79–91, 10 Şubat 2025 tarihinde https://www.jstor.org/ stable/48754795 adresinden alındı.
38. Mercan, M. H. (2024). Aksa Tufanı: Yeni bir manifesto. SETA Yayınları.
39. Mustafa, F. (2024). The Palestinian People’s Righteous Struggle in Light of the War of Aggression against the Palestinians in the Gaza Strip. Insight Turkey.
40. Niemann, G. R. (2005). Crimes against humanity, 07 Şubat tarihinde https://api.semanticscholar.org/CorpusID:3823461 adresinden alındı.
41. Qeshta, H. A., Al Hawajri, A. M., & Thabet, A. M. (2019). The relationship between war trauma, PTSD, anxiety and depression among adolescents in the Gaza Strip. Health Science Journal, 13(1), 25 Şubat 2025 tarihinde https://doi.org/10.21767/1791-809X.1000621 adresinden alındı.
42. Pehlivan, S. B. (2025, Ocak 16). FOKUS | Hamas ve İsrail arasında imzalanan ateşkes anlaşması. Türkiye Araştırmaları Vakfı, 11 Şubat 2025 tarihinde https://turkiyearastirmalari. org/2025/01/16/fokus/hamas-ve-israil-arasinda-imzalanan-ateskes-anlasmasi/ adresinden alındı.
43. Salduz, A., Şimşekoğlu, M. F., & Yandır, G. (2024). Gazze’de sağlık sistemi ve bu sistemle entegre bir sivil toplum kuruluşu: Yeryüzü Doktorları Derneği deneyimi. Anatolian Clinic: The Journal of Medical Sciences, 29(Special Issue on Gaza), 73–79, 06 Şubat 2025 tarihinde https://doi.org/10.21673/anadoluklin.1588905 adresinden alındı.
44. Shehadeh, S. (2015). The 2014 war on Gaza: Engineering trauma and mass torture to break Palestinian resilience. International Journal of Applied Psychoanalytic Studies, 12(3), 03 Şubat 2025 tarihinde https://doi.org/10.1002/aps.1457 adresinden alındı.
45. Sönmez, D., & Hocaoğlu, Ç. (2024). Gazze’de psikososyal destek hizmetleri. Anatolian Clinic: The Journal of Medical Sciences, 29(Special Issue on Gaza), 96–104, 09 Şubat 2025 tarihinde https://doi.org/10.21673/anadoluklin.1545540 adresinden alındı.
46. Kamu Denetçiliği Kurumu. (2024). Dünyanın en büyük açık hava hapishanesinden dünyanın en büyük çocuk mezarlığına [Özel Rapor].
47. Thabet, A. A. M., et al. (2011–2015). PTSD, trauma, grief, and psychological resilience among Palestinian children and families in Gaza [Çeşitli çalışmalar]. International Psychiatry, 8; Health Care: Current Reviews, 1(2); The Arab Journal of Psychiatry, 25(1). 287
48. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK). (2024). Filistin’de insan hakları ihlalleri ve Gazze soykırımı raporu.
49. Turner, S. G., & Maschi, T. M. (2015). Feminist and empowerment theory and social work practice. Journal of Social Work Practice, 29(2), 151–162, 11 Şubat 2025 tarihinde https://doi.org/10.1080/02650533.2014.941282 adresinden alındı.
50. Yekdeş, H. (2010). Uluslararası suçlar ışığında uluslararası terörizm [Yüksek lisans tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü].
51. Yıldırım, B., & Aslan, H. (2019). İnsan hakları ve sosyal hizmet: Ortak bir kader mümkün mü? Nasıl bir ilişki, ne çeşit bir etkileşim? Toplum ve Sosyal Hizmet, 30(2), 11 Şubat 2025 tarihinde 643–664. https://doi.org/10.33417/tsh.572229 adresinden alındı.
52. Zarocostas, J. (2009). UN reports big increase in number of civilian casualties in Gaza. BMJ, 338, 08 Şubat 2025 tarihinde https://api.semanticscholar.org/CorpusID:71073870 adresinden alındı.
53. Zengin, O., & Altındağ, Ö. (2016). Bir insan hakları mesleği olarak sosyal hizmet. Toplum ve Sosyal Hizmet, 27(1), 179–190.
54. Zengin, O., & Çalış, N. (2017). Sosyal hizmet uzmanlarının mesleki uygulamaları ve çalışma koşulları. Toplum ve Sosyal Hizmet, 28(1), 47–68