Milliyet Temelli Turist Profillerinin Türkiye Ekonomisine Etkileri: 2016–2024 Betimleyici Analizi

Yıl 2025, Cilt: 13 Sayı: 2, 255 - 278, 27.12.2025

Ali Konak

Öz

Bu çalışma, milliyetlere göre turist profillerinin Türkiye ekonomisi üzerindeki etkilerini, Koronavirüs hastalığı - 2019 sonrası küresel turizm eğilimleri ve pazar çeşitlendirme gerekliliği çerçevesinde betimleyici olarak analiz etmektedir. 2016–2024 dönemine ait Türkiye’nin uluslararası turizm gelirleri ve kişi başına turizm geliri (receipts per arrival) göstergeleri, United Nations Tourism Data Dashboard ve ilgili uluslararası raporlar temelinde değerlendirilmiştir. Bulgular, Türkiye’de turizmin GSYH, istihdam ve bölgesel kalkınma açısından stratejik bir konuma yükseldiğini; ancak bu büyümenin önemli ölçüde sınırlı sayıda kaynağa ve görece düşük harcama eğilimli pazarlara bağımlı bir yapı üzerinden gerçekleştiğini göstermektedir. 2016–2019 döneminde kişi başına gelirin 700–750 Amerika Birleşik Devletleri doları bandında yatay seyretmesi, niteliksel dönüşümün sayısal artışın gerisinde kaldığını ortaya koymaktadır. 2020 sonrası dönemde yüksek bütçeli segmentlerin görece ağırlık kazanmasıyla 2024’te kişi başına gelirin 929 Amerika Birleşik Devletleri dolarına yükselmesi, Türkiye’nin yüksek harcama eğilimli milliyetleri çekme kapasitesinin arttığına, ancak dünya ortalamasının hâlen bir miktar altında kalındığına işaret etmektedir. Çalışma, 2016–2024 dönemindeki gelir ve büyüme oranlarındaki dalgalanmaların, milliyet bileşimi, jeopolitik riskler ve küresel şoklara hassasiyet ile yakından ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuçlar, Türkiye’nin yalnızca ziyaretçi sayısını artırmaya odaklanan stratejiler yerine, yüksek harcama eğilimli, uzun kalışlı ve çeşitlendirilmiş milliyet yapısına sahip bir turist profili hedeflemesi gerektiğini; bunun da pazar çeşitlendirmesi, sürdürülebilir turizm uygulamaları ve teknolojik dönüşümle desteklenmesi gerektiğini göstermektedir. Çalışma, ileri araştırmalar için milliyet bazlı mikro veri ve ekonometrik modellemelere dayalı analizlere zemin hazırlayan betimleyici bir çerçeve sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Turist Profilleri , Milliyetlere Göre Turizm Talebi , Kişi Başına Turizm Geliri , Küresel Turizm Eğilimleri , Pazar Çeşitlendirme , Türkie Ekonomisi

Etik Beyan

The International New Issues in Social Sciences dergisine dergipark üzerinden yüklediğim makalem, çalışma içeriği ve yöntemi itiariyle Etik kurul Onayı gerektirmemektedir. Bilgilerinize sunulur.

The Economic Impacts of Nationality-Based Tourist Profiles in Turkey: A Descriptive Analysis for the 2016–2024 Period

Öz

This study provides a descriptive analysis of nationality-based tourist profiles and their economic implications for Turkey, within the broader context of post-COVID-19 global tourism trends and the need for market diversification. Drawing on UN Tourism Data Dashboard and related international reports, the paper examines Turkey’s international tourism receipts and receipts per arrival indicators over the period 2016–2024. The findings confirm that tourism has become a strategic driver of GDP growth, employment, and regional development in Turkey, yet this expansion has largely relied on a limited set of source markets with relatively low spending patterns. The stagnation of receipts per arrival in the range of 700–750 USD between 2016 and 2019 indicates that qualitative upgrading has lagged behind quantitative growth. Following the pandemic shock, the relative increase in higher-budget segments and the rise of receipts per arrival to 929 USD in 2024 suggest an improving capacity to attract high-spending tourist markets, although Turkey still remains slightly below the global average. The volatility of tourism revenues and growth rates over 2016–2024 is closely associated with nationality composition, geopolitical risks, and exposure to global shocks. The results imply that, instead of focusing solely on increasing the number of arrivals, Turkey should target a tourist profile characterized by high spending, longer stays, and diversified national origins, supported by market diversification strategies, sustainable tourism practices, and technological upgrading. The study offers a descriptive, literature-based framework that can serve as a starting point for future research employing nationality-level micro data and econometric modelling.

Anahtar Kelimeler

Tourist Profiles , Nationality-Based Tourism Demand , Tourism Receipts Per Arrival , Global Tourism Trends , Market Diversification , Turkish Economy

Etik Beyan

My article, which I uploaded to the journal The International New Issues in Social Sciences via Dergipark, does not require Ethics Committee approval due to its content and methodology. For your information.

Экономическое влияние национальных туристических профилей в Турции: описательный анализ за период 2016–2024 годов.

Öz

Данное исследование представляет собой описательный анализ профилей туристов по национальности и их экономических последствий для Турции в более широком контексте глобальных тенденций в сфере туризма после COVID-19 и необходимости диверсификации рынка. Опираясь на данные информационной панели ООН по туризму и соответствующие международные отчеты, в работе рассматриваются показатели доходов от международного туризма в Турции и доходов на одного прибывшего туриста за период 2016–2024 годов. Результаты подтверждают, что туризм стал стратегическим двигателем роста ВВП, занятости и регионального развития в Турции, однако этот рост в значительной степени опирался на ограниченный набор рынков-источников с относительно низким уровнем расходов. Стагнация доходов на одного прибывшего туриста в диапазоне 700–750 долларов США в период с 2016 по 2019 год указывает на то, что качественное улучшение отстает от количественного роста. После пандемического шока относительное увеличение сегментов с более высоким бюджетом и рост доходов на одного прибывшего туриста до 929 долларов США в 2024 году свидетельствуют об улучшении способности привлекать рынки туристов с высокими расходами, хотя Турция все еще немного отстает от среднемирового показателя. Волатильность доходов от туризма и темпов роста в период 2016–2024 годов тесно связана с национальным составом населения, геополитическими рисками и подверженностью глобальным потрясениям. Результаты показывают, что вместо того, чтобы сосредотачиваться исключительно на увеличении числа прибывающих туристов, Турции следует ориентироваться на туристический профиль, характеризующийся высокими расходами, длительным пребыванием и разнообразием национального происхождения, при поддержке стратегий диверсификации рынка, устойчивых методов туризма и технологической модернизации. Исследование предлагает описательную, основанную на литературе концептуальную основу, которая может служить отправной точкой для будущих исследований с использованием микроданных на национальном уровне и эконометрического моделирования.

Anahtar Kelimeler

Профили туристов , туристический спрос по национальностям , доходы от туризма на душу населения , глобальные тенденции в туризме , диверсификация рынка , турецкая экономика.

Etik Beyan

Моя статья, которую я загрузил в журнал The International New Issues in Social Sciences через Dergipark, не требует одобрения этического комитета в силу своего содержания и методологии. К вашему сведению.

Kaynakça

• Brida, J. G., & Scuderi, R. (2013). Determinants of tourist expenditure: A review of microeconometric models. Tourism Management Perspectives, 6, 28–40.
• Chulaphan, W., & Barahona, J. F. (2021). The determinants of tourist expenditure per capita in Thailand: Potential implications for sustainable tourism. Sustainability, 13(12), 6550.
• Çelik, N., & Karaçuka, M. (2017). The effects of terror attacks on tourism sector: An empirical analysis in Turkey example. Ege Academic Review, 17(3), 313–322. https://dergipark.org.tr/tr/pub/eab/issue/39978/475173
• Dilek, S. ve Çakmak, F. (2017). Helal turizm eğilimleri: kastamonu ilinde bir uygulama. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 6(6), 314-339.
• Dilek, S. ve Kandemir, O. (2013). In the process of global crisis the importance of tourism in decreasing regional development differences: An evaluation of Kastamonu province in Turkey. International Journal of Management and Innovation, 5(1), 12.