TR
EN
Reklamcılıkta Kişisel Verilerin Korunması: "Algoritmik Rıza Yorgunluğu" ve Tüketici Otonomisinin Geri Kazanımı
Öz
Dijital çağda reklamcılık sektörü, kişisel verilerin yoğun kullanımıyla dönüşüme uğrarken, bu durum "Algoritmik Rıza Yorgunluğu" olarak adlandırılan yeni bir sorunu ortaya çıkarmıştır. Bu fenomen, bireylerin sürekli ve karmaşık rıza taleplerine maruz kalmaları sonucunda duyarsızlaşarak bilinçsizce onay verme eğilimi göstermelerini ifade eder. Çalışma, bu yorgunluğun bilişsel yüklenme ve karar verme yorgunluğu gibi psikolojik temellerini incelerken, dijital reklamcılık pratiklerinin (karmaşık çerez politikaları, mikro hedefleme, karanlık modeller) bu duruma nasıl katkıda bulunduğunu analiz etmektedir. Algoritmik rıza yorgunluğu, tüketici otonomisinin erozyonuna ve dijital ekosisteme olan güvenin azalmasına yol açmaktadır. Makale, bu kapsamlı soruna karşı çok boyutlu çözümler önermektedir: "Anlamlı rıza" ilkesini güçlendiren hukuki düzenlemeler, "varsayılan olarak gizlilik" ve "tasarımla gizlilik" ilkelerinin benimsenmesi, karanlık modellerin yasaklanması gibi düzenleyici yaklaşımlar incelenmektedir. Ayrıca, dinamik rıza yönetim sistemleri, yapay zeka destekli gizlilik asistanları ve blockchain tabanlı veri güven sandıkları gibi teknolojik yenilikler ele alınmaktadır. Son olarak, veri okuryazarlığının artırılması ve reklamcılık sektöründe etik sorumluluğun benimsenmesi gibi davranışsal ve etik çözümler vurgulanmaktadır. Bu çalışma, "Algoritmik Rıza Yorgunluğu"nu kapsamlı bir şekilde ele alarak, bireylerin dijital haklarını yeniden tesis etmek ve sürdürülebilir, etik bir dijital reklamcılık ortamı yaratmak için bir yol haritası sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- A.Obar, J., & Oeldorf-Hirsch, A. (2020). The Biggest Lie on the Internet: Ignoring the Privacy Policies and Terms of Service Policies of Social Networking Services. Information, Communication & Society, 23(1), 193-214.
- Acquisti, A., & Loewenstein, G. (2013). Privacy and Human Behavior in the Age of Information. Science, 340(6121), 249-250. Aïmeur, E., & Zhou, L. (2017). AI-Powered Privacy Assistants: A New Paradigm for User Privacy Management. Journal of Privacy and Confidentiality, 8(1), 88-105.
- Barocas, S., & Nissenbaum, H. (2014). Big Data's End Run Around Anonymity and Consent. Proceedings of the 2014 Conference on Computer Supported Cooperative Work and Social Computing (s. 34-42). Baltimore: Association for Computing Machinery.
- Barth, J., & De Jong, M. (2017). The Privacy Paradox: Investigating the Impact of Privacy Concerns and Privacy-Enhancing Technologies on Online Behavior. Computers in Human Behavior, 69, 114-124.
- Baumeister, R. F., Bratslavsky, E., & diğerleri. (1998). Ego Depletion: Is the Active Self a Limited Resource? Journal of Personality and Social Psychology, 74(5), 1252-1265.
- Bélanger, F., & Crossler, R. (2011). Privacy in the Digital Age: A Review of the Literature and Future Research Directions. Journal of the Association for Information Systems, 12(10), 133-156.
- Bennett, C. J. (2018). The Political Economy of Privacy: The Evolution of Privacy Governance in the Digital Age. Information, Communication & Society, 21(1), 77-92.
- Bennett, C. J., & Lyon, D. (2017). Privacy, Surveillance and the New Architecture of Power. Cambridge: Polity Press.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
İletişim Teknolojisi ve Dijital Medya Çalışmaları
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Erken Görünüm Tarihi
25 Temmuz 2025
Yayımlanma Tarihi
26 Temmuz 2025
Gönderilme Tarihi
10 Haziran 2025
Kabul Tarihi
8 Temmuz 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 2 Sayı: 2
APA
Demir, P. Y. (2025). Reklamcılıkta Kişisel Verilerin Korunması: "Algoritmik Rıza Yorgunluğu" ve Tüketici Otonomisinin Geri Kazanımı. Tirebolu İletişim Fakültesi Akademik Dergisi, 2(2), 252-282. https://izlik.org/JA36EX27FN
AMA
1.Demir PY. Reklamcılıkta Kişisel Verilerin Korunması: "Algoritmik Rıza Yorgunluğu" ve Tüketici Otonomisinin Geri Kazanımı. TİRAD. 2025;2(2):252-282. https://izlik.org/JA36EX27FN
Chicago
Demir, Pınar Yağmur. 2025. “Reklamcılıkta Kişisel Verilerin Korunması: ‘Algoritmik Rıza Yorgunluğu’ ve Tüketici Otonomisinin Geri Kazanımı”. Tirebolu İletişim Fakültesi Akademik Dergisi 2 (2): 252-82. https://izlik.org/JA36EX27FN.
EndNote
Demir PY (01 Temmuz 2025) Reklamcılıkta Kişisel Verilerin Korunması: "Algoritmik Rıza Yorgunluğu" ve Tüketici Otonomisinin Geri Kazanımı. Tirebolu İletişim Fakültesi Akademik Dergisi 2 2 252–282.
IEEE
[1]P. Y. Demir, “Reklamcılıkta Kişisel Verilerin Korunması: ‘Algoritmik Rıza Yorgunluğu’ ve Tüketici Otonomisinin Geri Kazanımı”, TİRAD, c. 2, sy 2, ss. 252–282, Tem. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA36EX27FN
ISNAD
Demir, Pınar Yağmur. “Reklamcılıkta Kişisel Verilerin Korunması: ‘Algoritmik Rıza Yorgunluğu’ ve Tüketici Otonomisinin Geri Kazanımı”. Tirebolu İletişim Fakültesi Akademik Dergisi 2/2 (01 Temmuz 2025): 252-282. https://izlik.org/JA36EX27FN.
JAMA
1.Demir PY. Reklamcılıkta Kişisel Verilerin Korunması: "Algoritmik Rıza Yorgunluğu" ve Tüketici Otonomisinin Geri Kazanımı. TİRAD. 2025;2:252–282.
MLA
Demir, Pınar Yağmur. “Reklamcılıkta Kişisel Verilerin Korunması: ‘Algoritmik Rıza Yorgunluğu’ ve Tüketici Otonomisinin Geri Kazanımı”. Tirebolu İletişim Fakültesi Akademik Dergisi, c. 2, sy 2, Temmuz 2025, ss. 252-8, https://izlik.org/JA36EX27FN.
Vancouver
1.Pınar Yağmur Demir. Reklamcılıkta Kişisel Verilerin Korunması: "Algoritmik Rıza Yorgunluğu" ve Tüketici Otonomisinin Geri Kazanımı. TİRAD [Internet]. 01 Temmuz 2025;2(2):252-8. Erişim adresi: https://izlik.org/JA36EX27FN