EN
TR
NGC 6811 Kümesindeki Evrimleşmiş Yıldızların Küçük Ayrılmalarının İncelenmesi
Öz
CoRoT (2007), Kepler (2009) ve TESS (2017) uzay araçları sayesinde çok sayıda güneş benzeri titreşim yapan yıldızın gözlemi yapılmıştır. Bu titreşimlere sahip yıldızların incelenmesiyle yıldız yapı ve evrimi hakkkında yeni bilgiler elde edilmiştir. Güneş benzeri titreşim yapan küme üyesi yıldızların asterosismik yöntemlere başvurularak incelenmesi yıldız iç yapı ve evrimi üzerine yapılan çalışmalar için oldukça önemlidir. Böylece aynı gaz-toz bulutundan aynı zamanda oluşan küme üyesi olan güneş benzeri titreşim yapan yıldızların asterosismik yöntemler kullanılarak iç yapı modelleri yapılabilir. Bu çalışmada Kepler’in gözlem bölgesinde yer alan ve güneş benzeri titreşim yapan evrimleşmiş yıldızlara sahip olan NGC 6811 kümesine ait sekiz yıldız incelenmiştir. Bu evrimleşmiş sekiz yıldız MESA evrim koduyla ilk kez modellenmiştir. Ayrıca bu yıldızların asterosismik yöntemlerle kırmızı budak (red-clump) olduğu tespit edilmiştir. Bu yüzden yıldızların iç yapı modelleri kütle kayıplı olarak yapılmıştır. Yıldızların kütle ve yarıçap aralığı sırasıyla 2.23-2.40 M⊙ ve 8.47-12.38 R⊙ olarak modelellerden belirlenmiştir. Bu çalışmada güneş benzeri titreşim yapan anakol yıldızları için yaşa duyarlı olan küçük ayrılmalar model titreşim frekanslarından bu yıldızlar için hesaplanmıştır. Hesaplanan küçük ayrılamar ile yıldızların model yaşları kıyaslanmıştır. Buradan evrimleşmiş yıldız olan kırmızı budak yıldızlarının model yaşları ile küçük ayrılmaları arasında anakol yıldızlarına benzer ilişkiler olduğu tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
TÜBİTAK
Proje Numarası
118F352
Teşekkür
Bu çalışma 118F352 nolu TÜBİTAK projesi tarafından destek- lenmektedir. Her alanda desteğini esirgemeyen Prof. Dr. Mutlu YILDIZ’a ve bu çalışmaya katkılarından dolayı Sibel Örtel’e teşekkür ederim. Ayrıca varlığı ile motivasyonumu artıran oğlum Emirhan Sami Orhan’a çok teşekkür ederim.
Kaynakça
- Angulo C. et al., 1999, Nucl. Phys. A, 656, 3
- Arentoft T., Brogaard K., Jessen-Hansen J., Silva Aguirre V., Kjeldsen H., Mosumgaard J. R., Sandquist E. L., 2017, ApJ, 838, 115. doi:10.3847/1538-4357/aa63f7
- Böhm- Vitense E., 1958, Z. Astrophys., 46, 108
- Caughlan G. R., Fowler W. A., 1988, At. Data Nucl. Data Tables, 40, 283
- Çelik Orhan Z., Yıldız M., Kayhan C., 2021, MNRAS, 503, 4529. doi:10.1093/mnras/stab757
- Çelik Orhan Z., 2021, MNRAS, 506, 4413. doi:10.1093/mnras/stab2031
- Chaplin W. J. et al., 2014, ApJS, 210, 1
- Christensen-Dalsgaard J., 2008, Ap&SS, 316, 113
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Astronomik Bilimler (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
31 Aralık 2022
Gönderilme Tarihi
22 Mart 2022
Kabul Tarihi
27 Nisan 2022
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2022 Cilt: 3 Sayı: 3