TR
EN
Gaia DR3 Kataloğundan Seçilen Beyaz Cüce Yıldızlar ile LSR Hesaplaması
Öz
Bu çalışmada, Gaia uydusunun üçüncü veri sürüm (Gaia DR3) kataloğunda Güneş’ten 500 pc’lik bir uzay hacmi içinde bulunan beyaz cücelerden itibaren yerel durağanlık standardı (LSR) tayin edilmiştir. Bu amaç doğrultusunda 184,712 beyaz cüce, oluşturulan MG × (GBP − GBP) renk-parlaklık diyagramı üzerinden seçilmiştir. Seçilen beyaz cücelerin uzay hız bileşenlerinin hesaplanabilmesi için yıldızlara ait astrometrik veriler (μα cos δ, μα, ϖ) Gaia DR3 kataloğundan sağlanmıştır. Beyaz cüce tayflarından radyal hız ölçümleri zor hesaplandığından özel bir kinematik yaklaşım kullanılarak örnekteki beyaz cücelerin ortalama uzay hızları ve hız dispersiyonları 10 < MG(kadir) ≤ 15.5 aralığındaki yıldızlar için birim aralıklar dikkate alınarak tayin edilmiştir. Kinematik analizler sonucunda 184,712 beyaz cücenin astrometrik verileri kullanılarak LSR değerleri (U, V, W )⊙ = (10.03 ± 1.04, 6.05 ± 1.07, 6.40 ± 1.03) km s−1 olarak tayin edilmiştir. Geniş bir mutlak parlaklık aralığı için yapılan analizlerde uzay hız dispersiyonlarının parlak mutlak kadirlerden (MG = 10) sönük mutlak kadirlere (MG = 15.5) doğru arttığı tespit edilmiştir. Böylece Gaia uydusunun sağlamış olduğu yüksek astrometrik hassasiyet ile literatürde ilk kez bu kadar büyük bir beyaz cüce örneğinden LSR tayini gerçekleştirilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Teşekkür
Bu çalışma Özcan Çalışkan’ın doktora tez çalışmasının bir bölümünden üretilmiştir. TÜBITAK Genel Yurt Içi Doktora Burs Programı (2211-A) ve TÜBITAK Yurt Dışı Doktora Sırası Araştırma Burs Programı (2214-A) ile desteklenmiştir. 2214-A programı boyunca 1 yıl süre ile ABD’nin Oklahoma eyaletinde bulunan Oklahoma Üniversitesi (The University of Oklahoma) Fizik ve Astronomi bölümünde gözlemsel ve astrofiziksel çalışmalara katılım sağlanmıştır.
Kaynakça
- Bahcall J. N., Soneira R. M., 1980, ApJS, 44, 73
- Binney J., Tremaine S., 2008, Galactic Dynamics: Second Edition. Princeton University Press
- Blouin S., 2024, preprint, (arXiv:2409.03941)
- Bobylev V. V., Bajkova A. T., 2019, Astronomy Letters, 45, 109
- Bobylev V. V., Bajkova A. T., Rastorguev A. S., Zabolotskikh M. V., 2021, MNRAS, 502, 4377
- Bovy J., 2017, MNRAS, 468, L63
- Cardelli J. A., Clayton G. C., Mathis J. S., 1989, ApJ, 345, 245
- Dehnen W., Binney J. J., 1998, MNRAS, 298, 387
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Galaktik Astronomi, Yıldız Astronomisi ve Gezegen Sistemleri, Astronomik Bilimler (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
22 Haziran 2025
Yayımlanma Tarihi
1 Temmuz 2025
Gönderilme Tarihi
6 Aralık 2024
Kabul Tarihi
25 Şubat 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 6 Sayı: Special Issue: UAK2024 Proc.
APA
Çalışkan, Ö., & Bilir, S. (2025). Gaia DR3 Kataloğundan Seçilen Beyaz Cüce Yıldızlar ile LSR Hesaplaması. Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics, 6(Special Issue: UAK2024 Proc.), 54-59. https://doi.org/10.55064/tjaa.1597595
AMA
1.Çalışkan Ö, Bilir S. Gaia DR3 Kataloğundan Seçilen Beyaz Cüce Yıldızlar ile LSR Hesaplaması. TJAA. 2025;6(Special Issue: UAK2024 Proc.):54-59. doi:10.55064/tjaa.1597595
Chicago
Çalışkan, Özcan, ve Selçuk Bilir. 2025. “Gaia DR3 Kataloğundan Seçilen Beyaz Cüce Yıldızlar ile LSR Hesaplaması”. Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics 6 (Special Issue: UAK2024 Proc.): 54-59. https://doi.org/10.55064/tjaa.1597595.
EndNote
Çalışkan Ö, Bilir S (01 Temmuz 2025) Gaia DR3 Kataloğundan Seçilen Beyaz Cüce Yıldızlar ile LSR Hesaplaması. Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics 6 Special Issue: UAK2024 Proc. 54–59.
IEEE
[1]Ö. Çalışkan ve S. Bilir, “Gaia DR3 Kataloğundan Seçilen Beyaz Cüce Yıldızlar ile LSR Hesaplaması”, TJAA, c. 6, sy Special Issue: UAK2024 Proc., ss. 54–59, Tem. 2025, doi: 10.55064/tjaa.1597595.
ISNAD
Çalışkan, Özcan - Bilir, Selçuk. “Gaia DR3 Kataloğundan Seçilen Beyaz Cüce Yıldızlar ile LSR Hesaplaması”. Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics 6/Special Issue: UAK2024 Proc. (01 Temmuz 2025): 54-59. https://doi.org/10.55064/tjaa.1597595.
JAMA
1.Çalışkan Ö, Bilir S. Gaia DR3 Kataloğundan Seçilen Beyaz Cüce Yıldızlar ile LSR Hesaplaması. TJAA. 2025;6:54–59.
MLA
Çalışkan, Özcan, ve Selçuk Bilir. “Gaia DR3 Kataloğundan Seçilen Beyaz Cüce Yıldızlar ile LSR Hesaplaması”. Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics, c. 6, sy Special Issue: UAK2024 Proc., Temmuz 2025, ss. 54-59, doi:10.55064/tjaa.1597595.
Vancouver
1.Özcan Çalışkan, Selçuk Bilir. Gaia DR3 Kataloğundan Seçilen Beyaz Cüce Yıldızlar ile LSR Hesaplaması. TJAA. 01 Temmuz 2025;6(Special Issue: UAK2024 Proc.):54-9. doi:10.55064/tjaa.1597595